Гүлді өсімдіктер отбасы Parnassiaceae – Celastrales тәртібіндегі екі туысқа (Lepuropetalon, Parnassia) жататын өсімдіктер. APG III жүйесінде Celastraceae құрамында.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер отбасы
Family of flowering plants
Parnassiaceae Gray – Celastrales қатарына жататын гүлді өсімдіктер отбасы. APG III өсімдіктер жіктеу жүйесінде бұл отбасы танылмайды. 2009 жылы бұл жүйе жарияланғанда Parnassiaceae кеңейтілген Celastraceae отбасының Parnassioideae қосалқы туысы ретінде қарастырылды. Parnassiaceae құрамында тек екі туыс бар: Lepuropetalon және Parnassia. Lepuropetalon туысының тек бір түрі белгілі – Lepuropetalon spathulatum. Бұл қыста жылдық өсімдік, көбінесе құмды топырақты жақсы көреді. Ол гүлді өсімдіктердің ең кішкентайларының бірі, биіктігі 2 см-ге дейін жетеді. Lepuropetalon АҚШ-тың оңтүстік-шығысы және Чилидің орталық бөлігінде таралған, бірақ бұрын хабарланғаннан әлдеқайда көп кездесуі мүмкін. Parnassia – биіктігі 60 см-ге дейін жететін көпжылдық шөптер туысы. Олар көбінесе салқын және суық климатты аймақтардағы батпақтарда, сортаңдарда және басқа ылғалды жерлерде өседі. Оның кем дегенде 70 түрі бар. 63 түрі Қытайда, ал олардың 49-ы басқа еш жерде кездеспейді. Parnassia үшін тағы бір әртүрлі аймақ – Солтүстік Америка, онда шамамен 9 түр кездеседі. Parnassia palustris – ең танымал және кең таралған түр. Ол Еуразияның көп бөлігінде, Канадада және АҚШ-тың батысында өседі. Parnassia palustris кеңінен өсіріледі. Шамамен 10 түрі өсіріледі, барлығы әсемдік үшін қолданылады.
Parnassiaceae Gray were a family of flowering plants in the eudicot order Celastrales. The family is not recognized in the APG III system of plant classification. When that system was published in 2009, Parnassiaceae were treated as subfamily Parnassioideae of an expanded family Celastraceae. Parnassiaceae have only two genera, Lepuropetalon and Parnassia. Lepuropetalon has only one species, Lepuropetalon spathulatum, a winter annual that usually prefers sandy soil. It is one of the smallest of flowering plants, up to 2 cm tall. Lepuropetalon has a disjunct distribution, being known from the southeastern United States and central Chile, but is probably far more common than has been reported. Parnassia is a genus of perennial herbs, up to 60 cm tall, that grow in bogs, marshes, and other wet areas, mostly in cool to cold climates of the north temperate zone. There are at least 70 species. Sixty three species occur in China and 49 of these occur nowhere else. A second area of diversity for Parnassia is North America and about 9 species occur there. Parnassia palustris is the most well known and widely distributed species. It ranges through most of northern Eurasia, Canada, and the western United States. Parnassia palustris is widely cultivated. About 10 species are known in cultivation, all as ornamentals.
Сипаттама
Parnassiaceae – ризомалы көп жылдық шөптесін өсімдіктер (Parnassia) немесе ризомасыз қысқы бір жылдық өсімдіктер (Lepuropetalon). Сабақтың ең жас бөлігінде үш жақтасқан тамыр шоғыры бар. Сабақтарында, жапырақтарында және гүлдеріндегі эпидермисте танинге толы қуыстар кездеседі. Жапырақтары кезектесіп немесе шамалы қарама-қарсы орналасқан, жапырақшалары жоқ, ал жиектері бүтін. Жапырақ пластинкасы ұзындығына қарағанда енірек, ал екінші тамырлар қолтамырлы. Parnassia-да жапырақтары базальды розеткаға жиналған, жоғары жағында бірнеше сабақ жапырақтары орналасқан. Lepuropetalon-да жапырақтарының барлығы сабақ жапырақтары болып табылады. Екі туыста да төменгі сабақ жапырақтары сабаққа жақын орналасқан (псевдосессил), бірақ 1972 жылға дейін олар тек Parnassiaceae және Papaveraceae негізгі эудикотты отбасынан ғана белгілі болды. 1821 жылы Сэмюэл Фредерик Грей Parnassia-ны жеке туыс ретінде, Parnassiaceae отбасының құрамына енгізді. Сол жылы Стивен Эллиотт Lepuropetalon-ға атау беріп, оның сипаттамасын жариялады. Атау екі грек сөзінен тұрады: lepyron – «қабық, қабықша немесе қауырсын» және petalon – «жапырақ немесе гүл жапырағы». 1930 жылы ботаник Адольф Энглер Lepuropetalon және Parnassia-ның егжей-тегжейлі суреттерімен сипаттамаларын жариялады. Бұл осы туыстық байланысты күшті статистикалық қолдаумен (98% bootstrap мәні) растаған алғашқы ДНК зерттеуі болды. 2005 жылы гүл құрылымын зерттеу нәтижесінде Parnassiaceae отбасы Celastrales ордеріне, Lepidobotryaceae және кеңінен қарастырылған Celastraceae отбасына (Mortonia және Pottingeria-ны қоса) жатсатыны анықталды. Бұл зерттеу сондай-ақ Pottingeria, Mortonia, Parnassiaceae және Celastraceae отбасынан шыққан екі кладты қамтитын пентатомияны күшті қолдады, бұл отбасы APG II жүйесінде шектелген болатын. Осы бес клад арасындағы байланыс әлі де анықталған жоқ. 2009 жылы Ангиоспермдер филогенезиясы тобы Celastraceae отбасының құрамын жоғарыда аталған пентатомияның бес кладынан тұратындай кеңейтті. Celastraceae sensu APG III-тің филогенетикалық инфраотбасылық жіктелуі әлі жарияланбаған.
Parnassiaceae are rhizomatous perennial herbs (Parnassia) or winter annuals without a rhizome (Lepuropetalon). The youngest part of the stem has three collateral vascular bundles. On the stems, leaves, and flowers, the epidermis has sacs filled with tannin. The leaves are alternate or subopposite, without stipules, and the margins are entire. The leaf blade is wide compared to its length and the secondary venation is subpalmate. In Parnassia, the leaves are crowded into a basal rosette with a few cauline leaves above. The leaves are all cauline in Lepuropetalon. In both genera, the lower cauline leaves are pseudosessile, but as late as 1972, they were known only from Parnassiaceae and from the basal eudicot family Papaveraceae. In 1821, Samuel Frederick Gray put Parnassia in its own family, Parnassiaceae. In that same year, Stephen Elliott gave Lepuropetalon its name and published a description of it. The name is from two Greek words, lepyron, "husk, rind, or shell", and petalon, "leaf or petal". In 1930, botanist Adolf Engler published descriptions of Lepuropetalon and Parnassia with detailed illustrations. This was the first DNA study to give strong statistical support (98% bootstrap support) for this relationship. In 2005, a study of flower structure concluded that the family Parnassiaceae belonged in the order Celastrales with Lepidobotryaceae, and a broadly defined Celastraceae, including Mortonia and Pottingeria. This study also showed strong support for a pentatomy consisting of Pottingeria, Mortonia, Parnassiaceae, and two clades of genera from Celastraceae as that family had been circumscribed in APG II. The relationships between these five clades remain unresolved. In 2009, the Angiosperm Phylogeny Group expanded the family Celastraceae to consist of the five clades of the pentatomy mentioned above. A phylogenetic infrafamilial classification of Celastraceae sensu APG III has not yet been published.