Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көне Римдегі портрет өнерінің стилі.
көркемдік талғам
Artistic style of portraiture in ancient Rome
artistic preference
Веризм – римдік өнердегі реалистік стиль. Ол негізінен саясаткерлердің портреттерінде кездесетін, олардың қарттығы мен салмақтылығын көрсету үшін бет әлпеттеріндегі кемшіліктерді күшейтіп бейнелеуді қамтиды. Бұл сөз латын тіліндегі verus (шын) сөзінен туындаған.
Verism was a realistic style in Roman art. It principally occurred in portraiture of politicians, whose imperfections of the face were exacerbated in order to highlight their old age and gravitas. The word comes from Latin verus (true).
Римдік өнер
Веризм алғаш рет Рим Республикасының соңғы кезеңінде (б.з.д. 147–30 жж.) римдіктердің көркемдік талғамы ретінде пайда болды және көбінесе республикалық портреттерде немесе «жалған атлет» мүсіндерінің бас бөлігінде қолданылды. Веризм, көбінесе «кемшіліктерімен бірге» деп сипатталады, нысананың қателіктерін көрсетеді, мысалы, кемелсіздіктер, қыршалар және терең сызықтар. «Веристік» термині бұл портреттердің «шынайырақ» екенін білдірмейді. Керісінше, олар да жоғары дәрежеде асыра көрсетілуі немесе идеализациялануы мүмкін, бірақ басқаша көрнекі стильде, ол қарттық белгілерін, қыршаларды және терең сызықтарды мәртебе мен биліктің көрсеткіші ретінде бағалайды. Республиканың соңғы кезеңінде жасқа ерекше мән берілді және ол билікпен теңестірілді, себебі Рим қоғамында билікті ұстаудың жалғыз жолы – Сенат құрамына кіру болатын. Ғалымдар мен өнер тарихшылары арасында бұл веристік портреттердің шынайы ерекшеліктердің тура жазбасы болғандығы немесе адамның тұлғасы туралы мәлімдеме жасау үшін асыра көрсетілген ерекшеліктер болғандығы туралы пікірталас жүріп жатыр. Академиялық ортада ежелгі әлемде физиогномия адамның мінезін ашып береді деп кеңінен қабылданады; осылайша, веристік бюстерде көрінетін тұлғалық қасиеттер Республика кезінде жоғары бағаланған белгілі бір ізгіліктерді білдіру үшін түсіндірілуі мүмкін. Ежелгі заманда Орталық Италиядан шыққан тайпалар адам басын бейнелеу үшін терракота мен қоладан пайдаланды. Уақытша хронологияға қатысты мәселелер теорияның дұрыстығына күмән тудырады.
Verism first appeared as the artistic preference of the Roman people during the late Roman Republic (147–30 BC) and was often used for Republican portraits or for the head of “pseudo athlete” sculptures. Verism, often described as "warts and all," shows the imperfections of the subject, such as warts, wrinkles, and furrows. It should be clearly noted that the term veristic in no way implies that these portraits are more "real." Rather, they too can be highly exaggerated or idealised, but within a different visual idiom, one which favours wrinkles, furrows, and signs of age as indicators of gravity and authority. Age during the Late Republic was very highly valued and was synonymous with power, since one of the only ways to hold power in Roman society was to be part of the Senate. It is debated among scholars and art historians whether these veristic portraits were truly blunt records of actual features or exaggerated features designed to make a statement about a person's personality. It is widely held in academia that in the ancient world physiognomy revealed the character of a person; thus, the personality characteristics seen in veristic busts could be taken to express certain virtues very much admired during the Republic. From a central Italian provenance in ancient times tribes from this area used Terracotta and Bronze to make a somewhat realistic portrayal of the human head. The issues relating to chronological time casts doubts as to the accuracy of the theory.
Этрусктердің өлім маскасы теориясы
Кейбір ғалымдар ежелгі римдіктердің балауыз портреттерін жасау, яғни ата-бабаларының жерлеу немесе өлім маскаларын жасау салтын версистік стилдің сенімді көзі деп санайды. Х. Дреруптың пікірінше, ерте Римде беттен тікелей қалыпқа құйылған өлім маскалары қолданылған және олар республикалық портреттерге "тікелей әсер" еткен. Дегенмен, зерттеулер бұл теорияны күмәнді етіп көрсеткен. Жерлеу маскаларының ешқайсысы біздің эрамыздың I ғасырына дейін сақталмаған. Дәлелдер ата-бабалардың жерлеу маскалары заманауи портреттермен бірдей дамығанын көрсетеді. Теорияны қолдау үшін хронологиялық мәселелер туындайды.
Some scholars consider the ancient Roman custom of making wax portraits, a. k. a. funerary or death masks of their ancestors as a convincing source for the veristic style. H. Drerup argues that death masks molded straight from the face were used early in Rome, and exerted a ‘direct influence’ on Republican portraits. Yet research has cast doubt on this theory. None of the funerary masks date from before the 1st century AD. Evidence suggests that the ancestral funerary masks merely kept pace with contemporary portraits in the round. Chronology seems to be an issue with supporting the theory.
Мысыр ықпалы теориясы
Ғалымдар мысырлық ықпал римдік веризмнің пайда болуына себеп болды ма деген мәселені талқылайды. Римнің Птолемейлік патшалығынан шыққан қатты мысыр тасынан жасалған портреттер тобы республикалық портреттерде де кездесетін қатал реализмді көрсетеді. Ғалымдардың пікірінше, бұл мысырлық портреттер республикалық портреттерге дейін жасала бастады және мысырлық дін қызметкерлері мен культтері Италия мен Грекиямен қарым-қатынасқа түскен кезде римдіктерге веризм стилін қалыптастыруға күшті әсер етті. Бұл теория, басқалары сияқты, өз мәнін сақтаса да, осы нақты мысырлық стильдің анық мерзімі болмауы ғалымдарды оның сенімділігіне күдік тудырады. Ұсынылған стильдік мерзімдер көбінесе екі-үш ғасырға дейін өзгеріп отырады, бұл ғалымдарды қатал реалистік мысырлық портрет стилінің қашан басталғаны туралы нақты дәлелдерсіз қалдырады. Тарихшылар сондай-ақ римдіктердің 30 жылға дейін Мысырмен кең ауқымды әскери немесе сауда байланыстарында болмағанын, ал бұл кезең веризмнің Республика кезеңінде портреттерде қолданыла бастағанын атап көрсетеді. Соның салдарынан ғалымдар мысырлық портреттердің республикалық стильге әсер еткені күмәнді деген қорытындыға келді.
Scholars debate whether Egyptian influence started Roman verism. A group of portraits in hard Egyptian stone from the Roman Ptolemaic Kingdom show a harsh realism that is similarly seen in Republican portraits. Scholars believe the Egyptian portraits began to be made before the Republican portraits and strongly influenced the Romans into establishing the veristic style when Egyptian priests and cults came into contact with Italy and Greece. Although this theory like the others has merit, lack of concrete dating of this certain Egyptian style makes scholars doubt the creditability. Suggested stylistic dates often fluctuate by two or three centuries leaving scholars with no solid evidence for when the style of harshly realistic Egyptian portraiture begun. Historians also note Romans did not have extensive military or commercial contact with Egypt before 30 BC, which was after the Late Republic when verism was being used on portraiture. Scholars conclude that it is unlikely that Egyptian portraits influenced the Republican style.
Эллиндік мәдениет теориясы
Классикалық академиядағы ғалымдарға ұсынылған тағы бір теорияда веризм гректердің римдіктерді жаулап алуға жауап ретінде пайда болды делінеді. Теория бойынша, Республика дәуіріндегі римдіктер жеке өмірінде эллинистік мәдениетке құрмет көрсеткенмен, Республиканың құндылықтарын сақтап қалған. Бұл қызығушылық б.з.д. II ғасырдың бірінші жартысындағы Понт және Бактрия патшаларының эллинистік портреттерінде көрініс тапқан ұқсас бейнелеулерді – мысалы, бастарының сәл бұрылуын және көздерінің жоғары қарауын – римдік веристік бюстерге әкелді. Рим Грекияны жаулап алған кезде, империяға талантты грек суретшілерінің көптеп келуі болды, олар римдіктердің тапсырысымен эллинистік стильдегі және Республика құндылықтарын көрсететін портреттер жасады. Грек суретшілері өздерін басқалардан жоғары санағандықтан, шетелдіктерді көбінесе жағымсыз жағдайда бейнеледі. Римдіктер гректерді тек қана шетелдіктер деп емес, сонымен қатар мақтаншыл және жағымсыз басқыншылар деп санады. Грек суретшілері портреттелушінің жағдайын жақсы көрсетуге тырыспай, римдіктерді жағымсыз бейнеледі. Нәтижесінде, грек суретшісі эллинистік «пафос формуласын» – бас пен мойынның бұрылуын, көздердің жоғары қарауын – сақтап қалды. Бірақ грек мүсіншісі римдіктің сыртқы келбетін эллинистік үлгіге бейімдеудің орнына, оның бет-әлпетіне карикатуралық сипат беруге ұмтылды, бұл ғалымдар веристік портрет деп атап кеткен құбылысқа әкелді. Кейбір ғалымдар бұл теорияны веризмнің себебі деп жоққа шығарады. Олар римдіктердің гректердің жасаған карикатуралық бейнелеуіне ашуланбағанына күмән келтіреді. Көптеген адамдар римдіктердің гректерді неге жазаламағанын сұрайды. Дегенмен, осы теорияны қолдайтындар римдіктердің мұндай шұғылалы бейнелеуге мән бермегенін айтады. Сол кездегі Республиканың құндылықтары өнердің алдауына мұқтаж емес, адал және тура римдік азаматты өзгеріссіз бейнелеуді қалаған, өйткені осылайша олардың республикалық құндылықтарын жақсы көрсетеді. Сондықтан, кейбір өнер тарихшылары, мысалы Р.Р.Р. Смит, веризмнің гректердің теріс көзқарасынан, тіпті санасыз көзқарастардан туындағанын айтады, олар осы шетелдік клиенттерге қатысты сезімдерін римдік портреттеріне енгізді. Себебі суретшілер әдеттегі мақтау мен идеализациялау міндетінен босатылып, кез келген өңдеусіз мүсін жасауға мүмкіндік алды.
Another theory presented to scholars in classical academia suggests that verism came about from Greek reactions to the conquering Romans. The theory goes that Romans in the Republic privately cherished the Hellenistic culture yet still held onto Republic values. This interest leaked similar portrayals seen in the more realistic Hellenistic royal portraits of the Pontic and Bactrian kings of the first half of the 2nd century BC, such as the slight turn of their heads and upward glance of the eyes, into Roman veristic busts. As Rome conquered Greece the empire saw an influx of talented Greek artists who were commissioned by the Romans to create their portraits that portrayed both the Hellenistic look and Republic values. Greek artists notoriously portrayed foreigners in an unfavorable light as a result of Greek attitudes of superiority. For the Romans the Greeks found them not only to be foreigners, yet to be increasingly pompous and unlikeable oppressors. Greek artists were little concerned to put the sitter's case favorably and portrayed Romans with an unsympathetic likeness. As a result, the Greek artist would maintain the Hellenistic ‘pathos formula’ – turn of the head and neck, eyes looking upward – but the Greek sculptor, rather than adapt the Roman's features to a Hellenistic ruler ideal, had concentrated on bringing out an air of caricature to the face leading to what scholars call veristic portraiture. Some scholars refute this theory as being the cause of verism. Scholars doubt that Romans would not have been angered by the caricature like portrayal given to them by the Greeks. Many question why the Romans did not punish the Greeks for this obvious slight. Yet scholars who are in favor of this theory state that the Romans simply didn't care for this over realistic portrayal. The Republic values of that time favored the straightforward and honest Roman citizen who did not need the deceits of art, but instead should be portrayed as they were, without artifice, for this would best bring out their Republican values. As a result, some art historians, like R. R. R. Smith, believe verism originated from the negative Greek attitudes, if not somewhat unconscious attitudes, the artists felt towards these particular foreign clients, which was allowed to work itself into the Roman portraits because the artists had been freed from the usual obligation to flatter and idealized the sitter and instead allowed to sculpt without artifice.