Кіріспе

Гай Виктор Дюперре (20 ақпан 1775 – 2 қараша 1846) – француз әскери-теңіз офицері және Франция адмиралы. Ол 1809–11 жылдардағы Маврикий науқанында француз теңіз күштеріне басшылық еткенімен және Гранд-Порт шайқасында жеңіске жеткенімен белгілі, онда ол жараланды. Кейін ол Жерорта теңізінде қолбасшылық етіп, Бурбон монархиясы қайта орнатылған кезде және одан кейін де қызметін жалғастырды. Ол 1830 жылы Алжирге жасалған шабуылға қатысқан экспедициялық күштердің теңіз бөлімшелеріне басшылық етті және үш рет Теңіз министрі болды.

Алғашқы жылдар және білім

Дюперре 1775 жылдың 20 ақпанында Ла-Рошель қаласында корольдің кеңесшісі және соғысқа қаржылай көмек көрсетуші Жан-Огюстен Дюперре мен Мари Габриэль Прат Депрез отбасында дүниеге келді. Ол бірнеше жыл Колледж де Жуиллидегі Сен-Филипп Нери ораториясында білім алды, содан кейін 16 жасында француздық Шығыс Индия компаниясының «Генри IV» кемесіне қызметке түсті.

Революциялық соғыстар

1792 жылы қарашада Дюперре француз революциялық соғыстарының басында француз флотына қосылды. Ол Нидерланд және Ұлыбританияға қарсы «Майр Гвитон» корветі, кейіннен «Торту» фрегаты бортында қызмет етті. 1796 жылы мамыр айында «Вирджиния» кемесінің көмекші прапорщигі болып тағайындалды. Маусым айында түнгі шайқаста британдықтар оны тұтқынға алды. Екі жылдан кейін ол алмастырылып, толық дәрежелі прапорщик болып, «Пелагия» корветіне командир болып тағайындалды. 1804 жылы ол лейтенант де васеу, ал кейін Булонь-сюр-Мер теңіз префектісінің көмекшісі болды. 1806 жылы Жером Бонапарттың басқаруымен «Ветер» кемесінде Бразилияға қызметке жіберілді. Францияға оралған соң, 28 қыркүйекте капитан де фрегат болып тағайындалды. 1808 жылы «Сирень» фрегатына қолбасшылық етіп, Мартиникаға әскер конвойын жеткізді. Францияға қайтып келгенде, Лориен жанындағы британдық блокадаға тап болды және кемесін жағаға тікелей тіреп, қашып құтылуға мүкіндік алды. Наполеон оны капитан де васеу және Легион д’Онер рыцары етіп тағайындады, содан кейін коммодор дәрежесіне көтерді. 1810 жылы 6 желтоқсанда Дюперре Империя бароны атанды. Дюперре «Беллоне» фрегатымен Франция аралына (қазіргі Маврикий) жіберілді, онда бірнеше британдық кемелермен шайқасты, әсіресе 1810 жылдың 3 шілдесіндегі шайқас ерекше көзге түсті. 1810 жылдың 23 тамызында ол Гранд-Порт шайқасында жеңіске жетіп, британдық эскадрильяны толығымен жойды. Ол осы шайқаста жараланды. Теңіздегі бұл жеңіс Триумф аркасында бейнеленді. Дюперре 1811 жылдың қыркүйек айында Францияға оралғанда контр-адмирал дәрежесіне көтерілді. 1812-1814 жылдары Дюперре Жерорта және Адриатика теңіздеріндегі итальяндық және француздық теңіз күштеріне қолбасшылық етті. 1814 жылы ол Венецияны Австриядан қорғады.

Бурбонды қалпына келтіру

Дюперре жүз күндік соғыс кезінде Тулонның теңіз префекті болды және Бурбон монархиясы қайта орнатылғанда зейнетке шықты. 1818 жылы ол қайтадан әскери қызметке кірісті. Испанияның Фердинанд VII тағына қайта отыруына себеп болған соғыста Кадизді блокадалаған эскадрильяға қолбасшылық етті. 1823 жылдың қазан айында вице-адмирал атанды, Легион құрметінің үлкен офицері және 1824 жылы Сент-Луи орденінің командирі болды. 1827 жылы Брест қаласының теңіз префекті және 5-ші әскери округ инспекторы болып тағайындалды. Дюперре Алжирге жасалған жорылға сынды түрде қараса да, Карл X оны Бурмонт басқаратын әскерді Алжир регенттігін құлату үшін тасымалдаған флоттың қолбасшысы етіп тағайындады. Алжирді басып алу және Деллис кемесінің апатқа ұшуына қатысқан флот 103 әскери кемеден, 572 жүк кемесінен тұрады, олар 35 000 сарбаз, 3 800 жылқы және 91 ауыр зеңбірек тасымалдады. Осы рөлі үшін Дюперре 1830 жылдың 16 шілдесінде Францияның пэрі (ақсүйек) атанды.

Монархия

Шілде революциясынан кейін барлық жұптық атақтар толығымен жойылды. 18 тамызда Людовик Филипп Дуперрені Франция жұбайы етіп қайта бекітті, ал 1831 жылғы наурыз айында адмирал шеніне көтерді. Содан кейін Африкада болған Дуперре Францияға шақырылып, Адмиралтейство кеңесінің төрағасы болды. 18 қарашада 1834 жылы Дюперре Мортье үкіметінде Теңіз министрі болды. Ол де Бройли және Тьерс үкіметтерінде де қызмет етті, ал Тьерс үкіметі құлағанда 16 қыркүйекте 1836 жылы қызметтен босатылды. Дуперре 12 мамырда 1839 жылы Соулттың екінші үкіметінде қайтадан қызметке кірді. 1840 жылы Немур герцогының бюджеттік жобасы қабылданбады, бұл үкіметтің құлауына себеп болды; Дюперре сонда: "Министрлік ішке дөңгелек оқ тиді, ол Корольдік тақтысына соқтығып кетті" деді. Дуперре 29 қазанда 1840 жылы Соулттың үшінші үкіметінде министрлікке қайта оралды, ол 6 ақпанда 1843 жылы денсаулығына байланысты зейнетке шыққанға дейін қызмет етті.

Өлім және құрмет

Дюперре 1846 жылдың 2 қарашасында Бретаньдегі Сен-Серван қаласында қайтыс болды. Адмирал Жан Тупинье Франция жұптары палатасында оған арналған сөз сөйледі. Ол ұлттық салтанатпен Инвалидтерде жерленді. Оның аты Париждегі Жеңіс қабатында мүсінделген.