Швейцария Конституциясы: 26 кантондық федералды республиканың негізгі құқықтары, халық референдумы, кантон мен конфедерацияның міндеттері. Заңдар мен түзетулер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцария Конфедерациясының Конституциясы
Constitution of the Swiss Confederation
1999 жылғы 18 сәуірдегі Швейцария Конфедерациясының Федералды Конституциясы (SR 10; Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft (BV); (Cst. ); (Cost. ); SR 101) – Швейцарияның үшінші және қазіргі федералдық конституциясы. Ол Швейцария Конфедерациясын 26 кантоннан (штаттан) тұратын федеративтік республика ретінде белгілейді. Құжатта жеке және халық құқықтарының тізімі (федералды заңдар мен конституциялық түзетулер бойынша халық референдумы өткізу құқығын қоса алғанда) бар, кантондар мен Конфедерацияның міндеттері шегініп, үкіметтің федералды органдары құрылады. Конституция 1999 жылғы 18 сәуірде өткен референдумда қабылданды, онда халықтың көпшілігі мен кантондар мақұлдады. Ол 1874 жылғы бұрынғы федералды конституцияны алмастырды, оның мазмұнын өзгертпей жаңарту жоспарланған.
The Federal Constitution of the Swiss Confederation (SR 10; Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft (BV); (Cst. ); (Cost. ); ) of 18 April 1999 (SR 101) is the third and current federal constitution of Switzerland. It establishes the Swiss Confederation as a federal republic of 26 cantons (states). The document contains a catalogue of individual and popular rights (including the right to call for popular referendums on federal laws and constitutional amendments), delineates the responsibilities of the cantons and the Confederation and establishes the federal authorities of government. The Constitution was adopted by a referendum on 18 April 1999, in which a majority of the people and the cantons voted in favour. It replaced the prior federal constitution of 1874, which it was intended to bring up to date without changing its substance.
Кіріспе және 1-бөлім Жалпы ережелер
Конституцияның преамбуласы мен бірінші тарауы Швейцарияның 26 кантоннан тұратын демократиялық федеративтік республика ретінде заң үстемдігімен басқарылатын негізгі қағидаларын анықтайды. Преамбула Швейцарияның конституциялық дәстүрін жалғастыра отырып, Құдайға қатысты салтанатты тілекпен басталады. Бұл Швейцария халқы мен кантондары, Конфедерацияны құраушы құрылымдар ретінде, мемлекеттік билік органдарына преамбулада тізілген құндылықтарды сақтауға міндеттейді, оның ішінде "бостандық және демократия, тәуелсіздік және әлемге ынтымақ пен ашықтықпен бейбітшілік". "Ашықтық" туралы соңғы ереже бұрынғы Швейцария конституцияларымен күрт контраст құрайды, олар көбінесе ішкі оқшаулануға бағытталған болатын. Жаңа преамбулада сондай-ақ Швейцария халқының болашақ ұрпақтары алдындағы жауапкершілік және олардың құқықтары туралы ереже де қарастырылған. 1-тараудағы жалпы ережелер (1–6-баптар) Швейцария мемлекетінің федеративтік, кантондық және коммуналдық деңгейлеріндегі ерекшеліктерін анықтайды. Оларда құрамына кіретін кантондардың тізімі, Конституция шеңберінде кантондық тәуелсіздіктің расталуы және неміс, француз, итальян және романш тілдерінің тізімі келтірілген. Бұдан өзге, мемлекет заңға бағыну, пропорционалдық, инабаттылық және халықаралық құқықты құрметтеу қағидаттарын сақтауға міндетті, сондай-ақ жеке жауапкершілік туралы сілтеме жасаумен аяқталар алдында, бағыныштылық принципіне нақты талап қояды.
The preamble and the first title of the Constitution determine the general outlines of Switzerland as a democratic federal republic of 26 cantons governed by the rule of law. The preamble opens with a solemn invocation of God in continuance of Swiss constitutional tradition. It is a mandate to the State authorities by the Swiss people and cantons, as the Confederation's constituent powers, to adhere to the values listed in the preamble, which include "liberty and democracy, independence and peace in solidarity and openness towards the world". The latter provision about the "openness" present a drastic contrast with the previous Swiss constitutions which were mostly oriented toward the internal isolationism. The new preamble also provides a provision about responsibility before and the rights of the future generations of the people of Switzerland. The general provisions contained in Title 1 (articles 1–6) define the characteristic traits of the Swiss state on all of its three levels of authority: federal, cantonal and municipal. They contain an enumeration of the constituent cantons, affirm cantonal sovereignty within the bounds of the Constitution and list the national languages – German, French, Italian and Romansh. They also commit the state to the principles of obedience to law, proportionality, good faith and respect for international law, an explicit claim for subsidiarity, before closing with a reference to individual responsibility.
2-тарау Негізгі құқықтар, азаматтық және әлеуметтік мақсаттар
2-тарау Конституцияның құқықтар мен бостандықтар туралы бөлімін қамтиды және 35 баптан тұрады. 1874 жылғы Конституцияда негізгі құқықтардың саны шектеулі болды, ал олардың кейбіреулері 20 ғасырдың аяқталуымен маңыздылығын жоғалтты, мысалы, ескі Конституцияның 53-бабында кепілденген лайықты жерлеу құқығы. Осының салдарынан, Швейцарияның Федералды Жоғарғы Соты кең ауқымды сот практикасын дамытып, Еуропалық адам құқықтары сотының сот практикасына сүйене отырып, 1974 жылы Швейцария ратификациялаған Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенциясында (ЕАҚШ) кепілдендірілген негізгі құқықтарды қолдана отырып, жазбада көрсетілмеген немесе "жазбасыз" негізгі құқықтар жиынтығын қалыптастырды. 1999 жылғы Конституциялық реформа барысында Федералдық Ассамблея осы сот практикасын кең ауқымды құқықтар мен бостандықтар туралы заң түрінде кодификациялау туралы шешім қабылдады, ол ЕАҚШ, Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясы және Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактіде кепілдендірілген құқықтармен мазмұны жағынан үлкен үйлесімде. 2-тарау сонымен қатар швейцариялық азаматтық алу және саяси құқықтарды жүзеге асыру қағидаларын да қамтиды. Бұдан өзге, онда мемлекет қамтамасыз етуге ұмтылатын, тікелей күші жоқ бірқатар "әлеуметтік мақсаттар" бар, оларға әлеуметтік қамсыздандыру, денсаулық сақтау және тұрғын үйлерді қамтамасыз ету кіреді. 2-тарауда швейцариялықтар "Швейцарияның әйелдері мен еркектері" деп аталады, бұл өткендегі гендерлік дискриминацияны мойындаудың белгісі (Швейцария 1971 жылы әйелдерге сайлау құқығын берген Еуропадағы соңғы екінші ел болды). Жаңа Конституция ескі Конституцияның кейбір архаикалық ережелерін де жойды, мысалы, күйеу үйіне көшіп келген келінге салынатын салық, кантондарға 300-ден астам адамнан тұратын әскери күштерге ие болуға тыйым салу, кантондардың бір-біріне әскери көмек көрсету міндеттемесі және абсентке тыйым салу.
Title 2 contains the Constitution's bill of rights and consists of 35 articles. The 1874 constitution contained only a limited number of fundamental rights, and some of them grew less significant as the 20th century wore on, such as the right to a decent burial guaranteed in article 53 of the old constitution. In consequence, the Swiss Federal Supreme Court's extensive case law developed an array of implicit or "unwritten" fundamental rights, drawing upon the case law of the European Court of Human Rights and applying the fundamental rights guaranteed in the European Convention on Human Rights (ECHR), which Switzerland ratified in 1974. In the course of the 1999 constitutional revision, the Federal Assembly decided to codify that case law in the form of a comprehensive bill of rights, which is substantially congruent with the rights guaranteed in the ECHR, the Universal Declaration of Human Rights and the International Covenant on Civil and Political Rights. Title 2 also covers the essential rules on the acquisition of Swiss citizenship and of the exercise of political rights. Furthermore, it contains a number of not directly enforceable "social goals" which the state shall strive to ensure, including the availability of social security, health care and housing. Title 2 refers to Swiss people as "women and men of Switzerland" as a sign of acknowledging gender discrimination in the past (Switzerland became the second to last country in Europe that granted, in 1971, suffrage to women). The new Constitution also eliminated some archaisms of the old Constitution, such as the tax upon bride moving into bridegroom's house, prohibition on cantons to have military forces of more than 300 people, the mandate for cantons to provide each other with military assistance, and the prohibition of absinthe.
3-тарау Конфедерация, кантондар және коммуналар
3-тарау бірінші тарауда Конфедерация, кантондар және коммуналар арасындағы қатынастарды сипаттайды. Кантондар өздерінің конституцияларын сақтайды, бірақ егер қайшылық туындаса, Федералдық конституция басымдыққа ие. Екінші тарау бірыңғай реттеуді қажет ететін салалардағы федералдық билікті белгілейді, мысалы, шетел мемлекеттерімен қарым-қатынастар, қауіпсіздік, ұлттық және азаматтық қорғаныс, білім беру, ғылыми зерттеулер, мәдениет саласының жалпы мәселелері, қоршаған ортаны қорғау және аумақтық жоспарлау, мемлекеттік құрылыс жұмыстары мен көлік, энергетика және байланыс, жалпы экономика, тұрғын үй мәселелері, жұмыспен қамту, әлеуметтік қамсыздандыру және денсаулық сақтау, шетел азаматтарының тұру және қоныстану құқықтары, сондай-ақ азаматтық және қылмыстық құқық, салмақтар мен өлшемдерге қатысты жауапкершілік. Үшінші тарау жалпы қаржылық мәселелерді, әсіресе салық салуды түсіндіреді.
Title 3 describes in the first chapter the relationships between the Confederation, the cantons and the communes. The cantons retain their own constitutions, but in the case of contradiction the Federal Constitution prevails. The second chapter declares the federal power about areas that require uniform regulation, such as relations with foreign states, security, national and civil defence, general aspects about education, research, culture, the aspects about environment and spatial planning, public construction works and transport, energy and communications, economy in general, concerns about housing, employment, social security and health, about the rights of residence and settlement of foreign nationals, and finally about the responsibility regarding the civil and criminal law, weights and measures. The third chapter clarifies general financial aspects, in particular taxation.
4-тарау Халық пен кантондар
4-тарау негізгі саяси құқықтарды, әсіресе халықтық бастама мен референдум өткізу құқықтарын түсіндіреді.
Title 4 clarifies fundamental political rights and in particular the rights for initiatives and referendums.
5-тарау Федералдық органдар
5-тарау Федералды үкіметтің қызметі мен жауапкершілігін реттейді. Ол үкіметтің үш тармағын, үш орган арқылы ұсынылған: Федералды жиналыс (екі палатадан тұрады, заң шығару билігін көрсетеді), Федералды кеңес (атқару билігі) және Федералды сот (әділет билігі). Бұрынғы Конституциямен салыстырғандағы басты айырмашылықтар Федералды соттың Федералды заң шығарушы органға қатысты бақылау функциясында.
Title 5 regulates the function and responsibilities of the Federal Government. It provides for three branches of the government represented by three bodies: the Federal Assembly (two chambers, representing the Legislative power), Federal Council (the Executive power), and the Federal Court (the Judicial power). The main differences compared to the previous constitution deal with the supervisory activity of the Federal Court of the Federal Legislature.
6-тарау Федералды Конституцияны қайта қарау және өтпелі ережелер
6-тарау Федералды Конституцияға өзгерістер енгізуді және аралық ережелерді реттейді.
Title 6 regulates the revisions of the Federal Constitution as well as transitional provisions.