Кіріспе

Гляспалейс (ағылшын тілінде: Glass Palace) – 1935 жылы Нидерландының Геерлен қаласында салынған модернистік ғимарат. Бұрын ол сән үйі және универмаг, Schunck болған, қазір қаланың мәдени орталығы болып табылады. Алғашқы атауы Modehuis Schunck (Шунк сән үйі) болған, бірақ көп ұзамай Glaspaleis деген есіммен танылды, қазір бұл ресми атау. Архитектуралық стилі көбінесе Нидерландыдағы Het Nieuwe Bouwen деп белгілі стильге сәйкес келеді, ол шамамен Модернизм, Баухаус және Халықаралық стильге жуық. Көрінетін ең ерекше белгісі – үш жағын жабатын еркін тұрған шыны, ол Дессаудағы танымал Баухаус ғимаратынан да көбірек мөлдірлік береді және табиғи климаттық бақылау жүйесінің бір бөлігі болып табылады. 1995 жылы тарихи сақтау мақсатымен Ұлттық ескерткіш деп жарияланды. 1999 жылы Халықаралық архитекторлар одағының Пекинде өткен әлемдік конгресінде ХХ ғасырдың 1000 ең маңызды ғимаратының тізіміне енгізілді. 2004 жылы «Vital Monuments» санатында алғашқы Bouwfonds сыйлығын жеңіп алды. 2005 жылы «Nederlandse Bouwprijs» (Нидерландының құрылыс сыйлығы) «Жобалар» санатында жеңімпаз атанды. Сондай-ақ 2005 жылы «Utiliteitsbouw» санатында «Nationale Renovatieprijs» (Ұлттық жаңарту сыйлығы) иеленді. TOC

Жоспарлау

Гласпалей 1934 жылы мата саудагері Питер Шунк архитектуралық журналдарды зерттеп, Еуропаның бірнеше универмагтарын аралап, шабыт іздеген, сондай-ақ салыстырмалы түрде жас және біршама даулы сәулетші Фритс Пейцпен бірге (оның модернист болғаны үшін, бірақ догматикалық емес) тапсырыс берді. Олар әсіресе Францияның Нант қаласындағы Les Grands Magasins Decré универмагының архитектурасынан (1932 жылы салынған, 1943 жылы бомбалау кезінде қираған), оны Анри Соваж (1873–1932) арт-деко стилінде жобалағаннан шабыт алды. Пейцтің тағы бір шабыт көзі – 1930 жылғы Роттердамдағы Ван Нелле фабрикасы, сол кездегі осы стильдің классикалық мысалы. Шунк пен Пейцтен басқа, мұндай құрылысты мүмкін еткен үшінші тұлға – сол кездегі мэр Марсель ван Грунсвен, ол Херленді авангардтық стильде жаңғыртуды қалаған, осылайша жергілікті жоспарлау кеңесі жобаның инновациялық аспектілеріне қарсы болғанына қарамастан, қажетті рұқсаттарды алу мәселесін шешті. Бірақ қалалық кеңес бірнеше ұсақ мәселелерді ескере отырып, рұқсат берді. Жұмыс ең төмен бағаны ұсынған Maastrichtse Betonijzerbouw (бетонды құрылыс) компаниясының П. Кнолсіне берілді – 184 500 гульден. Ескі дүкен сияқты, Гласпалей де Херленнің орталығындағы үш алаңның ортасына салынды: солтүстікте – жаңа Базар алаңы («де Бонгерд»), батыста – шіркеу алаңы, оңтүстікте – Эмма алаңы, ескі дүкеннің артында, ол қолданыста қалуға және Гласпалейге қосылуға тиіс болды. Базар бұрын шіркеу алаңында өткен, бірақ жаңа Базар алаңына көшкен кезде дүкен өзінің стратегиялық орнын жоғалтты, бұл көшірудің бір себебі болды. Vroom & Dreesmann желісі осыдан бес жыл бұрын осы жерге жақын дүкен ашқан («Б» белгісінде көрсетілген), Шунктың күш-жігеріне кедергі келтіру үшін жердің қарама-қарсы жағындағы үйдің бірін (Logister компаниясының қолшатыр дүкені, «C» белгісінде көрсетілген) сатып алды, бірақ бұл мәселе үйдің айналасына құрылыс салу арқылы шешілді. Vroom en Dreesman ескі дүкен мен жаңа Гласпалей арасында орналасқан үйді пайдаланбады, ол уақыт өте келе құлдырап, соғыстан кейін де көзге жалықты. Шунк оны 1960 жылы ғана 2 000 000 гульдендік аса жоғары бағамен сатып ала алды. Оңтүстікке қарай орналасқан ғимараттар (ескі дүкенді қоса алғанда) бұзылғаннан кейін Панкратий алаңы кеңейді. Батыс бөлігі қалаға беріліп, Панкратий мен Базар алаңдары арасында жаяу өтетін жол салынды. Нәтижесінде, Гласпалей енді толық дербес тұр. Шығыс жағындағы ғимаратты музыка мектебінің қосымша ғимараты алмастырды.

Сәулет

Гипермодернiк, функционалдық ғимараттың мақсаты – барлық тауарлар (мата, киім, кілемдер және төсек) қоймаға емес, дүкенге қойылып, базар атмосферасын жасау болды. Бұл идея сол кезде революциялық болды, сондай-ақ 1894 жылғы ескі дүкеннің (осындай ауылдық қала үшін) терезелері де жаңа ғимаратта одан да шектен тыс болды. Нәтижесінде, үш жағынан (солтүстік, шығыс және батыс) шынымен қоршалған, ауа райынан қорғалған, "ілініп тұрған" базарлар құрылды. Гласпалей – шыныдан, болаттан және бетоннан жасалған (жер қабатындағы кейбір мәрмәр, ағаш және мыстан басқа) ерте заманғы архитектураның көрнекті үлгісі. Әр қабатта шамамен 30 саңырауқұлақ пішіндес тіректер бар, олар қабаттарға көтерілген сайын тарлайды. Көп функциялылығының бір бөлігі – ғимараттың артқы жағынан басқа ішкі қабырғалардың жоқ болуында, бұл ашық кеңістік пен оны толтырудағы еркіндік сезімін тудырады. Қабырғалардың ешқайсысы жүк көтергіш емес, тіпті артқы және жертөле қабырғалары да, олар темір бетоннан жасалған болса да, топыраққа (6–9 м) және су қысымына төтеп беруге арналған, егер қысым сыртқы қабырғалармен сіңірілмеген болса (көше деңгейінде жабылатын оқшаулау ойықтары), олар ғимаратты көлік қозғалысынан туындаған діріл мен шудан қорғауға, сондай-ақ жертөлені желдетуге арналған. Ғимараттың алдыңғы жағы жоқ – ол тек бір жағы базар алаңына қарауымен анықталады. Қазіргі уақытта ғимарат толығымен дербес тұр, үш алаңмен қоршалған. Бұрынғы дүкенмен байланысты болған артқы бөлігі, сондай-ақ сол жақтағы барлық ғимараттар Гласпалейге дейін Эмма алаңын кеңейту үшін бұзылды, осылайша үлкен Панкратий алаңы құрылды. 30 x 30 м ғимарат төменнен жоғары қарай екі жертөледен, жер қабатынан, мезаниннен, тағы төрт бұрынғы дүкен қабатынан, Шунк отбасы үшін екі пентхаустан тұрады, олардың төменгісі жартылай жабық шатырлы террасасы бар мейрамханаға арналған. Жеті қабатты (американдық терминология бойынша сегіз қабатты) және 26,5 м биіктіктегі бұл ғимарат сол кезде Херлендегі ең биік ғимарат болды (жанындағы шіркеу мұнарасының ұшын есептемегенде). Ол "халық сарайы" деп аталды, әсіресе кеншілер үшін, олар осы көмір өндіруші қаланың маңызды бөлігі болды, өйткені олар сол кездегі қол еңбегі үшін жақсы жалақы алатын. Тіректердің саңырауқұлақ пішінде болуының екі себебі бар. Біріншісі – практикалық: едендер жарықтың жақсы таралуын қамтамасыз ету үшін сәулесіз салынды (сәулелер ұзақ көлеңке береді). Бұл кабельдер мен шамдарды орнатуды және жылжытуды жеңілдетеді. Ал екіншісі – саңырауқұлақ пішіні биіктік сезімін күшейтеді. Екінші, конструкциялық артықшылығы – екі бағыттағы болат арматура құрылымды барлық бағытта бірдей берік етеді. Болашақта кен жұмысының мүмкін еместігін ескере отырып, барлық бағыттағы иілуге қарсы тұру қажет болды. Пьюц көбінесе Халықаралық стильде салғанмен, ол функционализмге толығымен бағынбады, ішкі кеңістікте ағаш пен жер қабатындағы баспалдақтарда мәрмәр қолданды (кейін алынып тасталды). Тіректердің пішіні мен мөлшері әртүрлі қабаттарда әртүрлі – жер қабатында/мезанинде және бірінші қабатта дөңгелек, ал қалғандары сегізбұрышты және жоғары қарай тарлайды.

Көркемдік бейнелеулер

Пьюц өзінің жобасының бірнеше дайындама сызбаларын жасады (әдеттегіден азырақ), онда ол айналағы ортаға да қызығушылық танытты, көршілес алаңдардың мүмкін орналасуының суреттерін және Гласпалейдің өзінің суреттерін салды, олар қараңғы күндері айналағы ғимараттар әйнекте қалай шағылысатынын көрсетті. Архитектуралық фотограф Вернер Манц 1935 жылы ғимараттың он алты фотосуретін түсірді, қазір олар Роттердамдағы Нидерланд фотоархивінде сақталады. Ғимарат фирманың символы болғандықтан, ол көптеген жарнамаларда да маңызды орын алды, олардың көпшілігі "De Mijnwerker" журналында ("Кенші") жарияланды. Ал фирманың 75 жылдық мерейтойында Гласпалейдің отшашу арқылы бейнесі жасалды.

Шыны

Glaspaleis атауы ғимараттың бетон құрылыстың айналасында (үш жағынан) еркін тұрған шыныдан жасалған қаптамамен қапталғандығынан туындайды. Арғы бөлімінен, пентхаусынан және жертөлесінен басқа, сыртқы немесе ішкі қабырғалар жоқ, осылайша ішкі және сыртқы кеңістік арасындағы бөліністі барынша жоюға тырысылған. Құрылымдық тұрғыдан алғанда, бұл негізінен еденнен ілінетін шыны қаптамамен қоршалған тіректер мен платформалардан тұратын бағаналар жиынтығы. Терезелердің өте үлкен мөлшері ғимаратты 1927 жылғы Дессаудағы танымал Баухаус ғимаратынан да ашық қылды, ол өзінің ашықтығы үшін жоғары бағаланған. Сыртқы бағаналардың шыны «қабырғалардан» ығысуы оларды «көлеңкесіз» етеді (сонымен қатар іргетастың плитасын ең тиімді жүктейді). Бұл құрылым терезелерді таңдап ашу арқылы «табиғи желдетуді» қамтамасыз етеді. 17 см қалыңдықтағы едендер мен шыны қаптама арасындағы 50 см аралық вертикальды желдетуге мүмкіндік береді, қажет болған жағдайда шатырдағы шыны люктерді ашу арқылы көмектеседі. Ал шыны күн сәулесінің барынша көп мөлшерде өтуіне мүмкіндік береді. Путц ғимаратты бір жыл пайдаланғаннан кейін, тәжірибе 50 см аралықтың жеткілікті екенін көрсетті. Алғашқы жылдары кейбір жерлерде ол тіпті кішірейтілді. Қыста тек терезе жапқыштарын ашу жеткілікті, ал шатырдың люктері жабық күйде болуы мүмкін. Жазда күн жағындағы перделерді жабып, люктерді ашу керек (бірақ оңтүстік жағында шыны жоқ екенін ескеріңіз). Нәтижесінде сыртқы жағында шыныдан «қос қабырға», ал ішкі жағында перделер пайда болады, бұл күннің жылуынан туындаған жоғары бағытталған ауа ағынына себеп болады. Бұл желдету үшін жеткілікті, ал екі беткі арна (суреттерде көрсетілгендей) ішінара механикалық желдетуге (экстракторлық желдеткішпен) арналған, бірақ бұл қажет емес болып шықты. Қыста жылу беру табиғи айналымды қолданатын ыстық су жүйесімен (әрине, көмірмен қыздырылады) жүзеге асырылады. Терезелер бойындағы радиаторлар циркуляция үшін жылу береді. Орнатылған сорғылардың қажеті болмады. Ауа өткізбейтін шыны қабырғалар күтілгеннен де жақсы жылу оқшаулағыштары болып шықты. Сонымен қатар, бетонның массасы жылуды жақсы жинақтайды, сондықтан таңертең ғимаратты қосымша жылытудың қажеті болмады және ешқашан үлкен температура өзгерістері болған жоқ. Бұл технология қайтадан ашылып, мысалы, канадалық сәулетші Крис Холмс оны энергияны үнемдейтін жобаларында қолданып жүр. Едендер мен шыны қабырғалар арасындағы саңылауларға сым торлар орнатылған, бұл заттардың түсіп қалуын болдырмайды. Жоғарғы жағында шағын тік шығыңқымен нығайтылған, төбеден шығып тұрған еден тақталарының бойындағы балюстрадалар біріне бірі жалғастырылған радиаторлар тізбегінен тұрады. Терезелерді тазалау үшін роликтерде ілінген себеттер қолданылады. Базар алаңының бойымен орталық кіреберіске апаратын, көрнекі терезелермен шектелген өткел бар. «Сыртқы» дисплей – бұл «арал», оған дисплей шеберханасы орналасқан бірінші жертөледегі люктер арқылы кіруге болады. Өткел мезонин деңгейіне дейін созылады, сондықтан «ішкі» дисплейдегі бұрынғы кеңселер күн сәулесін сыртқы арал дисплейі мен өткел арқылы алады.

"Артқы"

Шынынан жасалмаған Гласпалейдің арт жағында баспалдақтар, лифттер, дәретханалар, (бұрынғы) тауар жіберу аймағы және басқа да жабдықтар орналасқан. Сондай-ақ, ғимараттың арт жағынан әлі де қолданыста болған Schunck дүкеніне өтуге болатын, мұндай заманауи ғимаратқа кіруге ұялатын адамдар үшін қосымша мүмкіндік болды. Дүкен бұрынғысынша жұмыс істеді, бірақ енді тауарлар "артынан" емес, жаңа ғимараттан әкелінді (бірақ бұл айырмашылық клиенттерге көрінбеді). Клиенттерге көрсетілген осы қамқорлық бизнестің сәтті болуының бір себебі болды. Бизнестің үлкендігіне қарамастан, Питер Шунқ дүкенді жүйелі түрде аралап жүрді (кейін оның қызы да солай істеді), басының шашы азайған жеріне киген калотасымен, ол дүкеннің оңай танылатын бейнесі болды. Панкратий алаңы Базар алаңынан 2,5 метр биік. Осы себепті ғимараттың бірінші қабатының биіктігі әсерлі. Ескі дүкеннің жертөлелері Гласпалейдің бірінші қабатына енгізілді, ал ескі дүкеннің бірінші және жоғары қабаттары Гласпалейдің мезаниніне және бірінші және екінші қабаттарына артқы баспалдақтар арқылы архитектуралық жағынан тартымды етіп қосылды. Бүгінде мезанин Панкратий алаңымен мейрамхана және сыртқы баспалдақтар арқылы байланысады. Алдыңғы жағындағы мезанинде бірінші қабаттан ілініп тұрған кеңселер орналасқан. Бастапқыда екеуі клиенттерге, біреуі тауарларға, біреуі жеке пайдалануға арналған төрт лифт пентхаусқа дейін барады.

Пентхаус пен жертөле

Пентхаустың екі деңгейі, басқа қабаттармен салыстырғанда ауданы шағын болғандықтан, балкондарды құрайды. Әр деңгейдің батыс жағында террасасы бар. Төменгі деңгейінің солтүстік-батыс жағында басым желдерден қорғайтын шыны экран орнатылған, ал оның үстінде қолжетімді, ашық шатыр орналасқан, оны «дақтуин» (шатыр бағы) деп атайды. Бұл атау пентхаустың барлық құрылысына қатысты қолданылды. Шатырдағы платформа екінші деңгейдегі террасадан асып, оны жабады. Төменгі терраса қазір мейрамхана болып жұмыс істейді, бұл жазда Шунк отбасы тұрған кезде де солай болған. Пентхаустың екінші деңгейі мен шатырына қоғамның кіруіне рұқсат жоқ. Сондай-ақ екінші (төменгі) жертөле де қолжетімді емес. Негіздің плитасы 6,5 метр тереңдікте орналасқандықтан, кейбір жерлерде үш деңгейлі жертөлелер бар. Жертөлелер жабдықтар, сақтау және шеберханалар үшін пайдаланылды. Бірінші жертөленің орталық бөлігі сауда алаңы болды, қазір ол қоғамға ашық. Питер Шунк ғимараттың құрылымын белгісіз жерде жүзіп жүрген кемемен салыстырды. Негіз – бетонды тостаған тәрізді құрылым, егер оның астында шахта қазылса, ол "кемері" бере алады. Осылайша, бұл "кеме" ешқашан құламайды. Құрылыс кезінде ежелгі римдік Кориоваллум елді мекенінің орны табылды, нәтижесінде негізді бастапқы жоспардан гөрі тереңірек салуға тура келді. Ескі қабырғалардың ішіндегі топырақ берік болды, ал сыртындағы топырақ өте нашар болды. Мұндай құрылысты кен өндіру аймағында салу тым қауіпті деп есептелді, сондықтан 12 метрлік құм қабатына дейін топырақ тазартылды, ол бірдей нашарлық деңгейіне ие болды. Бұл құм әдетте нашар негіздік топырақ саналады, бірақ кен өндіру аймағында ол жақсы таңдау болып табылады, өйткені шахтада құлау болған жағдайда ол ағып, біркелкі "кемері" береді. Дегенмен, Пьюц топырақ қысымы 1 кг/см² (100 кПа) аспауы керек деп шешті. Сондықтан ол негіз үшін бүкіл ғимараттың астына созылған темірбетон плитаны пайдаланды. Бұл 50 см қалыңдықтағы, сүйенішсіз негіздік плита саңырауқұлақ пішіндес. Едендер мен баспалдақтар үшін максималды жүктеме 500 кг/м², ал жөнелту аймағы үшін 1000 кг/м² құрайды. Желдің максималды қысымы 150 кг/м² болды. Бағандардың жүктемесін азайту ескерілмеді.

Құрып кету және қайта жаңарту

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ғимарат үш рет бомбаға ұшырады (әр жолы жаңа шыны орнату қажет болды) және соғыс аясында генералдар Паттон мен Симпсонның штабы болды, ал бірнеше айдан кейін ол француз макилерінің (қарсылық қозғалысының) «сауықтыру орталығы» ретінде пайдаланылды, әсіресе соңғылары интерьерге аса құрметпен қараған жоқ. 1964 жылы Шункт басқа ғимаратқа (Schunck Promenade) көшіп, Glaspaleis жаңа сату орталығына айналдырылды. Осы мүмкіндікті пайдаланып, ескі лифттер (темірден жасалған қабаттама есіктері бар) заманауи үлгілермен ауыстырылды. Сол жөндеу кезінде кіреберістер де жақсартылды. Алты жыл өткен соң, Glaspaleis зейнетақы қорына (Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds) жалға берілді. Содан кейін ғимараттың құлдырау кезеңі басталды. Одан бұрын, 1962 жылы қала әкімдігі пентхаусты алып тастауды қалаған еді. 1973 жылы сәулетші Беп Грендийк ғимаратты сатып алып, ғимараттың функционалдығының өзегі болған ашық кеңістікті тоналған шынымен бұзды. 1974 жылы ғимарат супермаркеті бар сауда орталығы ретінде қайта ашылды. Бір кезде мұнда Pizza Hut жедел тамақ мекемесі де болды. Бұл халықтың кетуіне себеп болды. 1990 жылы, біраз уақыт пайдаланылмағаннан кейін, ғимаратты бұзу жоспары жасалды. 1993 жылдың басына дейін ол швед компаниясына тиесілі болды, ол оны жеке BV ретінде тіркеді. Бұл BV қаржылық қиындыққа тап болғанда, ғимарат швед SE банкінің делдалы арқылы Амстердамдағы Hardy BV-ге сатылды. Hardy бір жыл бойы оған жаңа мақсат табуға тырысты. Бірақ SE банк меншік құқығын толыққанды беруге шамасы келмеді, сондықтан келісімшарт күшін жойды. Ғимаратпен не істеу керектігін білмей қалған банк, бастапқы BV-ді банкрот деп жариялап, Glaspaleis-ті сатуға шешім қабылдады. 1994 жылы оны SE банкпен тығыз байланыстағы Амстердамнан Northdoor BV ашық саудада сатып алды. Екі тарап бұл ең төменгі баға екеніне алдын ала келісіп, басқа ұсынушылар болған жоқ. Сол кезде Glaspaleis-ті Ұлттық ескерткіш ретінде жариялау жоспары болды және SE банк онымен не істеу керектігін шешкенге дейін шешімді күтетінін мәлімдеді.

Жаңарту

Гласпалейді бұзу жоспарлары ғимараттың кейбір жанкүйерлері үшін соңғы тамшы болды. 1993 жылы Ник Тюммерс «Werkgroep Behoud Glaspaleis» жұмыс тобын құрды, ал Виль Арец және басқалар Ф. П. Ж. Пейц қорын құрды. Бұл күш-жігерді қала әкімі Сейбен қолдады және 1994 жылы қала кеңесі ескерткіш мәртебесін алуға өтініш берді. 1995 жылы ғимарат Ұлттық ескерткіш деп жарияланды, ал 1997 жылы қала оны мәдени орталыққа айналдыру үшін сатып алды (бір ауыздан шешім қабылданды). 1999 жылы халықаралық сәулетші және Пейцтің жанкүйері Виль Арец пен Джо Коэненге ғимаратты бастапқы күйіне қайта келтіру тапсырылды (құрылыс мердігері Laudy Heijmans орындады). Бастапқы жобаға ұсақ өзгерістер ғана енгізілді. Мысалы, еденнің қалыңдығы 17 см-ге арттырылды, бұл құбырлар мен сымдарды, сондай-ақ еденді жылыту және салқындату жүйесін жасыру үшін қажет болды. Ал бастапқыда қолданылған жоғары мөлдірліктегі қыш шыны қазіргі кезде қажетті өлшемдерде қолжетімді болмады. Бірақ бұл айырмашылықтар қас қабаққа ұқсамайды (төмендегілерге қараңыз). Олар құрылыс ережелері, сенімділік, қос шыны (мөлдірлігін жоғалтпай, жылуды сіңіретін жабын қолданылмады) және басқа да энергияны үнемдейтін заманауи стандарттармен байланысты. Осы себепті ол Utiliteitsbouw санатында Ұлттық жаңарту сыйлығын (Nationale Renovatieprijs) жеңіп алды. Басты мәселелер – мөлдір терезелерді және табиғи желдету жүйесін қайта орнату болды. Херлен қаласының орталығындағы және оны қоршаған алаңдардағыдай, Бонгерд алаңы да көлік құралынан босатылды. Жұмыс 2000 жылдың тамызында басталды және 2003 жылдың 1 қыркүйегінде аяқталды, содан кейін көпшілікке ашылды. Қазіргі таңда оның ішінде музыка мектебі орналасқан, оған Гласпалейдің жер астына қосылатын қосымша ғимарат салынды. Гласпалейдің және музыка мектебінің қосымшасының жалпы ауданы 10 000 м² құрайды. Қосымша толығымен айналыстыратын тақташалармен жабылған, бұл мүлдем жаңа идея (Гласпалейдің бірегейлігін қайта жаңғыртуға тырысу). Жөндеудің (қосымша ғимаратты салуды қоса алғанда) жалпы құны 30 миллион еуроны құрады, бұл жоспарланған шығыннан екі есе көп (инфляцияға түзетусіз, бастапқы ғимараттың құны 300 еседен астам), оның 10% мемлекеттік субсидиямен қаржыландырылды, бұл туралы 2001 жылы мемлекеттік хатшы Рик ван де Плоег шешім қабылдады. Ресми ашылу 2004 жылдың 30 маусымында өтті. 2004 жылдың 27 мамырында бұл жөндеу «Бойфонд» сыйлығын «Ең маңызды ескерткіш» номинациясы бойынша жеңіп алды (оларды сақтап қалу үшін қоғамдық функция берілген ескерткіштерге берілетін сыйлық), себебі ол «мүлтіксіз қайта жаңғыртудың және жұртшылыққа оңай қолжетімділіктің жарқын мысалы». Ал бір жылдан кейін ол «Жаңа әлем құруға деген оптимизмді шашыратып, жас ескерткішті жаңарту» ретінде «Жобалар» санатында Голландияның құрылыс сыйлығын (Nederlandse Bouwprijs) жеңіп алды. Гласпалей бұрын Херленнің ұйықтап жатқан ауылдан қарқынды өнеркәсіптік қалаға айналуының, содан кейін кен орындары жабылғаннан кейін қаланың құлдырауының символы болғандай, қазір қаланың қайта жаңғыруын бейнелейді. Жаңа ұран – «Мәдениетке терезе» (Venster op Cultuur), бұл өнер көрмелері мен музыка, балет, кино және сәулет сияқты мәдени шаралар үшін арналған мақсатын көрсетеді. Пентхаустағы кинотеатрдың бір бөлігі және музыка мектебінің көп бөлігі артқы жағында, ішінара жер астындағы жаңа қосымшаларда орналасқан. Жер үстіндегі бөліктер бастапқыда көзге түспейтін артқы жақты визуалды жақсартудың қосымша функциясын атқарады. Жергілікті тұрғындар бұл қосымшаларды «рюкзактар» деп атайды.

Сын

Бір сын – ескі пәтердің көбі қалмады. Оның орнына мейрамхана мен кинотеатр салуға тура келді. Сонымен қатар, Путцтің ойындағы көп функциялылық (ол ерте кроссоверлік ойшыл болған) жойылды, себебі әртүрлі пайдаланушылар бірлесіп жұмыс істемейді. Бұл Путц өте бағалаған синергияға қарсы келеді. Тағы бір сын – қала енді ХХ ғасырдың 1000 ең маңызды ғимаратының бірі ретінде танылғанын мақтан тұтады, бірақ бұл награда қала ескерткіш ретінде таныла бастағанға дейін тозығына беріп, қирауға айналдырған 1930 жылдардағы бастапқы ғимаратқа берілді. Бұл заманауи және "ашық" ғимарат, қасындағы 13 ғасырлық "жабық" роман стиліндегі Панкратий шіркеуімен күрт контраст жасады. Сол кездегі пастор Пьер Йохемс осы заманауи ғимаратқа өте қуанған, бірақ оның орнын бастан алған Тео ван Гален шіркеу үстінен оның үстемдігіне риза болмады. Путц шіркеудің құрметті мәртебесін сақтау үшін, бұл діни емес ғимаратқа қарама-қарсы, қарапайым және іскерлік стильдегі форма беруді жөн көрді. Бұл ғимарат сәулеттік ескерткіш ретінде салынбаған. Бірақ уақыт өте келе ол сондай болды.

Қазіргі қолданысы

Қазір Гласпалейде қоғамдық кітапхана, өнер галереясы және сәулет орталығы ("Витрувиан") орналасқан. 2900 студенті бар музыка мектебі жаңа ғимаратта орналасқан, ол бірінші жертөле, бірінші қабат және мезаннин арқылы Гласпалейге қосылған. Гласпалейдің өзіндегі кейбір бөлмелер де музыка мектебінің құрамына кіреді, оның ішінде жертөледегі балет залы бар. Бірінші қабатта және пентхауста мейрамханалар орналасқан. "Stadsgalerij" (қала галереясы) жертөледе орналасқан, бірақ кейде басқа қабаттарда да көрмелер ұйымдастырылады. Ол COBRA және оған байланысты өнер сияқты заманауи өнердің коллекциясын қалыптастыруда. Голландияның басқа өнер мұражайларымен салыстырғандағы ерекше орны аймақ үшін маңызды. Кітапхана төрт қабатқа жайылған және жылына 250 000 келушіні тартатын үлкен орталық, бұл басқа мекемелерге де пайда әкеледі. Ал кітапхананың коллекциясы басқа мекемелердің тақырыптарына бағытталған, нәтижесінде өзара мәдени ықпалдастықтың серпінді жағдайы қалыптасады. 2003 жылдан бастап Гласпалейде "De Spiegel" ("Айна") атты авторлық кинотеатр орналасқан, ол еріктілер ұйымы болып табылады. 2018 жылы кинотеатр Герлендегі Корольдік театрға көшірілді.