Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Каирдегі мешіт, Египет.
Mosque in Cairo, Egypt
Әл Салих Талайи мешіті (مسجد الصالح طلائع) – 1160 жылы уәзір Талай ибн Руззик салған, Фатимид дәуірінің соңғы мешіті. Ол Баб Зувейланың оңтүстігінде, Ескі Каир қаласының оңтүстік қабырғасынан тыс, қалаға кіреберіс жанында орналасқан.
The Mosque of al Salih Tala'i (مسجد الصالح طلائع) is a late Fatimid era mosque built by the vizier Tala'i ibn Ruzzik in 1160. It is located south of Bab Zuweila, just outside the southern entrance to the old walled city of Cairo.
Құрылымы мен контексі
Мешіт 1160 жылы Фатимид халифатының уәзірі Талай ибн Руззиктың тапсырысымен салынды. Талай – Фатимид империясының соңғы онжылдықтарында тұрақтылықты сақтаған соңғы күшті және қабілетті уәзірлердің бірі болды. 1171 жылы Фатимид халифаты жойылғандықтан, бұл мешіт соңғы салынған (және әлі күнге дейін сақталған) маңызды Фатимид ескерткіші болып табылады. Мешіттің кейбір бастапқы сәндік элементтері Каирдегі Фатимидтерден кейінгі архитектурада қолданыла берді. Фатимидтер – Ислам пайғамбары Мұхаммедтен тараған исмаили шиа мұсылмандары, және мешіт бастапқыда Мұхаммедтің інісі және күйеу баласы Әлидің ұлы Хусейннің басын қанағат ету үшін салынған. Хусейн 680 жылы Кербела шайқасында қаза тапты және шиалар оны шейіт ретінде құрметтейді. Оның басы бастапқыда Аскалон қаласында жерленген деп есептелген, бірақ 1153 жылы Аскалон крестшілердің қаупіне ұшырағанда, ол Каирге әкелінді. Алайда, басы Фатимид сарайындағы қасиетті орында сақталды, ол кейін әл-Хусейн мешітіне айналды, және қасиетті орын бүгінге дейін сол жерде сақталған.
The mosque was commissioned by Tala'i ibn Ruzzik, the vizier of the Fatimid Caliphate, in 1160. Tala'i was one of the last powerful and competent viziers who maintained a level of stability in the Fatimid empire in its last decades. As the Fatimid Caliphate was abolished in 1171, this mosque is the last major Fatimid monument to have been built (and which still survives). Some of the mosque's original decorative elements continued to appear in post Fatimid architecture in Cairo. The Fatimid dynasty were Isma'ili Shi'a Muslims claiming descent from the Islamic prophet Muhammad, and the mosque was originally built to be the resting place of the head of Husayn, the son of Muhammad's cousin and son in law Ali, who was slain at the Battle of Karbala in 680 and is revered as a martyr by Shi'as. His head was originally believed to be interred at Ascalon, but it was brought to Cairo in 1153 when Ascalon was threatened by the Crusaders. However, the head ended up being kept in a shrine at the Fatimid palace instead, the site of which later became the al Hussein Mosque where the shrine remains today.
Қазіргі заман мен қазіргі заман
Мешіт 20-ғасырдың басында араб өнері ескерткіштерін сақтау комитеті тарапынан жай-күйінен келтіріліп, толыққандай қайта жаңартылды, бірақ бастапқы құрылыстың көп бөлігі сақталған. Бүгінде мешіттің негізі (бір кезде оның сыртын бойлап орналасқан дүкендермен бірге) қазіргі көше деңгейінен шамамен екі метрге төменде жатыр, бұл 12-шы ғасырдан бері қаладағы көше деңгейінің қаншалықты көтерілгенін көрсетеді.
The mosque was heavily restored in the early 20th century from near ruin by the Comité de Conservation des Monuments de l'Art Arabe, but much of the original building survives. Today, the base of the mosque (along with the shops that once lined its exterior) is nearly two metres below the current street level, illustrating how much the street level has risen in the city since the 12th century.
Сыртқы және жалпы орналасуы
Мешіт көтерілген платформада салынған, оның негізі көше деңгейінде үш жағынан (қибла жағынан басқа) дүкендер орналасу үшін құрылған. Осылайша, бұл Қайырдағы алғашқы «ілдірілген» мешіт болды, яғни намаз оқитын жері көше деңгейінен жоғары орналасқан мешіт. Мешіттің үш кіреберісі бар: солтүстік-батысқа қараған негізгі кіреберісі және екі бүйірлік кіреберісі. Негізгі (солтүстік-батыс) кіреберістің алдында бес аркалы портик орналасқан, бұл Қайырдағы бірегей ерекшелік (кем дегенде, Осман дәуірінен бұрын) және Баб Зуейла арқылы өтетін шерулерді қарау үшін патшалық платформа ретінде немесе Хұсайнның басы осы жерге жерленген болса, басқа да рәсімдік мақсаттарға арналған болуы мүмкін. Портиктің тікелей артындағы немесе ішкі жағындағы төбе түпнұсқа болып табылады және Фатимид кезеңінен сақталған осындай төбелердің жалғыз мысалы. Жоғарыда айтылғандай, мешіттің қазіргі ағаш есіктері – Ислам өнері мұражайында сақталған түпнұсқалардың көшірмелері. Алғашқыда мешіт кіреберісінің үстінде минарет тұрған, бірақ ол 1303 жылғы жер сілкінісінде қирап қалған. Осман дәуірінде салынған кейінгі минарет 20-ғасырдағы реставрация кезінде алынып тасталған. Бүгінге дейін сақталған және шатырға апаратын баспалдақ, оның бұрынғы орнын көрсетеді. Сыртқы қабырғалар портиктің жанында және мешіттің бүйірлерінде орналасқан доға тәрізді ойыстармен әшекейленген, бұл алдыңғы портиктің доғаларымен визуалды үйлесімділікті қамтамасыз етеді. Бұл соқыр аркалардың ішінде бұрын терезелер болған, бірақ қазір олар қабырғамен жабылған. Қабырғалардағы басқа да әшекейлерге ою-өрнектелген қалыптар және Куфи араб жазуындағы бірнеше көлденең жолақтар кіреді, соның ішінде фасадтың ең жоғарғы бөлігіндегі, бірақ қазір көбінесе жоғалған жазу бар. Солтүстік-шығыс жағында қабырғалардың үстіңгі бөлігінде бұрын болған, шымшықпен ойылған кренелдің сынықтарын көруге болады. Солтүстік-батыс қабырғасының екі шетінде мукарнамен әшекейленген бұрыштар бар, бұл бұрын әл-Ақмар мешітінде (11 ғасырдың соңы) қолданылған ерекшелік.
The mosque was constructed on a raised platform whose base, at street level, had built in alcoves on three sides (all except the qibla side) designed to host shops which contributed to the revenue of the mosque. It was thus the first "hanging" mosque in Cairo, which is to say a mosque where the prayer space is raised above street level. The mosque has three entrances: a front entrance to the northwest and two lateral entrances on the sides. The front (northwestern) entrance is fronted by a portico with five arches, a feature which was unique in Cairo (at least before the much later Ottoman period) and might have been intended either as a royal viewing platform for processions through Bab Zuweila or for some other ceremonial purpose if the head of Husayn had been buried here as intended. The ceiling directly behind or inside the portico is original and is one of the only ceiling of its kind preserved from the Fatimid period. As mentioned above, the wooden doors at the entrance of the mosque today are replicas of the originals, now in the Museum of Islamic Art. Originally, a minaret also rose above the entrance of the mosque, but was destroyed in the 1303 earthquake. A later minaret added during the Ottoman period was eventually removed during the 20th century restoration. The visible stairwell that still leads to the roof today probably marks its former location. The exterior walls are decorated with keel arch shaped recesses that appear besides the portico and along the sides of the mosque, providing some visual unity with the keel arches of the front portico. These blind arches once had windows set within them, but these have been walled up. Other decorations on the walls include carved moldings and several horizontal bands containing Kufic Arabic inscriptions, including one that ran along the very top of the façade but has largely disappeared today. Fragments of stucco carved crenellations that once ran along the top of the walls can be seen on the northeast side. At both ends of the northwest wall are chamfered corners with muqarnas, a feature that had previously been used at the al Aqmar Mosque (late 11th century).
Интерьер
Мешіттің ішкі бөлігінде кіл тәрізді аркалармен қоршалған аула орналасқан, ал қибла жағы (оңтүстік-шығыс жағы) үш қатарлы дұға залын құру үшін тереңдей түседі. Солтүстік-батыс жағындағы аркада (бас кіреберіс жағы) мешіттің бастапқы жоспарына кірмеген және 20-шы ғасырдағы Comité қайта жаңарту кезінде қателікпен қосылған. Ішкі безендіруге бағаналар арасындағы оюлы ағаш байламдар, дұға залы аркаларының шекарасындағы куфия стиліндегі Құран жазулары және штукатурмен ойылған терезе торлары кіреді. Аркалар маңындағы куфия жазуларының көп бөлігі жоғалып кеткен, бірақ дұға залында сақталған мысалдар өте әсем кешкі Фатимид стилін көрсетеді, онда әріптер өсімдік арабескілерінің фонында ойылған. Аркалардың үстіндегі қабырға беттері ойылған нишалармен және розеткалармен әрі безендірілген. Түпнұсқадағы штукатур терезе торларының бір бөлігі өз орнында сақталған, ал қалғандары Каирдегі Ислам өнері мұражайына көшірілген. Терезе аркаларының үстіне тік төртбұрышты немесе шаршы тәрізді, штукатурмен әсем ойылған торлар орнатылған. Дұға залындағы бағаналардың капительдері исламнан бұрынғы ғимараттардан қайта пайдаланылған. Михраб (қибланы бейнелейтін ниша) – бұл түпнұсқа Фатимид михрабы емес, ол Мамлюктердің қайта жаңарту кезінде боялған ағашпен қайта безендірілген. Оның жанындағы минбар да Мамлюк дәуірінен қалған. Ол өте жақсы қолөнермен жасалған және Каирдегі ең көне минбарлардың бірі болып табылады. Михрабтың жанындағы қабырғадағы тікбұрышты ашық тесік, қайтадан штукатурмен безендірілген, терезе емес, жел ұстағыш (малқаф) болған, ол шахта арқылы шатырдағы ашық тесікпен байланысқан, қазір жабық.
The mosque's interior features a courtyard surrounded by an arcade of keel shaped arches, with the qibla side (south east side) extending deeper to form a prayer hall three rows deep. The arcade on the northwest side (the main entrance side) was not part of the mosque's original plan and was mistakenly added during the 20th century Comité restoration. The interior decoration includes carved wooden tie beams between columns, Qur'anic inscriptions in Kufic style on the outlines of the arches in the prayer hall, and window grilles carved in stucco. Many of the Kufic inscriptions around the arches have now disappeared, but the remaining examples in the prayer hall demonstrate a very ornate late Fatimid style in which the letters are carved against a background of vegetal arabesques. The wall surfaces above the arches are additionally decorated with carved niches and rosettes. Some of the original stucco window grilles have survived in situ and some have been moved to the Museum of Islamic Art in Cairo. Rectangular or square grilles, also ornately carved in stucco, are set above the window arches. The capitals of the columns in the prayer hall are all re used from pre Islamic buildings. The mihrab (niche symbolizing the qibla) is not the original Fatimid mihrab but was redecorated with painted wood during the Mamluk restoration. The minbar next to it is also from the Mamluk period. It has excellent craftsmanship and is one of the oldest surviving minbars in Cairo. A rectangular opening in the wall next to the mihrab, again framed with stucco decoration, was not a window but a malqaf, a windcatcher, connected by a shaft to an opening in the roof, now closed.