Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ірі қара мал мен еуропалық бизон гибриді
Cattle and European bison hybrid
Жубронь (/ʒ//uː//b//r//ɒ//nj/; жубронь) – үй мал мен висенттің (поляк тілінде жубр) будандастырылған түрі. Висент – еуропалық бизон, сондықтан жубронь американдық бифалоға ұқсас. Жубронь атауы 1969 жылы польшалық "Przekrój" апталық журналы ұйымдастырған байқауға жіберілген жүздеген ұсыныстардың ішінде ресми түрде таңдалды.
Żubroń ('/ʒ//uː//b//r//ɒ//nj/; żubroń ) is a hybrid of domestic cattle and wisent. The wisent (żubr in Polish) is the European bison; hence, the żubroń is analogous to the American beefalo. The name żubroń was officially chosen from hundreds of proposals sent to the Polish weekly magazine Przekrój during a contest organised in 1969.
Тарих
Жаброньді алғаш рет Леопольд Валицкий 1847 жылы жасаған, бірақ гибрид одан бұрын да пайда болған болуы мүмкін. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін түрлі ғалымдар жаброньды үй малдарының орнына пайдалану мүмкіндігін қарастырды. Жабронь күштірек және ауруларға төзімдірек болып шықты. Сонымен қатар, бұл жануарды ешқандай шаруашылық инфрақұрылымы жоқ, маргиналды жайылымдарда, минималды күтіммен ірі мемлекеттік ауыл шаруашылығы шаруашылықтарында (САФ) өсіруге болады. 1958 жылдан бастап жабронь популяциясын зерттеу жұмыстарын Польша Ғылым академиясы әртүрлі зертханаларда, ең бастысы Беловежа және Млодзиковода жалғастырды. Алғашқы 16 жылдық тәжірибелер барысында барлығы 71 жануар дүниеге келді, оның ішінде жабронь анадан туған алғашқы жабронь – Филон (6 тамыз 1960 ж.). Бұл жануардың үй малдарына қарағанда берік және арзан балама болуы тиіс еді. Тәжірибе 1980-жылдардың соңына дейін жалғасты, бірақ селекциялық бағдарламалардың нәтижелері қанағаттандырмайтындықтан тоқтатылды. Бұл шешімге бірнеше фактор әсер етті, оның ішінде 1980-жылдары Польшаның социалистік экономикасының ауыр экономикалық қиындықтары, тиімсіздігімен танымал САФ-тардың мүддесіздігі және жаброньдің жойылып бара жатқан жабайы зубрмен будақтасып, олардың гендік қорын бұзуы мүмкін деген қауіп. Бұл түрді зерттеу үшін екі маңызды орталық – Ленкно (барлығы 391 жануар) және Попиельно (121 жануар) болды, ал шектеулі тәжірибелер КСРО-дағы Аскания-Нова қорығында да жүргізілді. Бұл тоқтатылды, қазірде Беловежский ұлттық паркінде сақталатын бірнеше жануардан тұратын жалғыз тірі топ қалды. Дегенмен, 2007 жылдан бері баспасөз хабарларында Ұлы Польшадағы Каролевте жаброньды өсіру және тәжірибелер жалғасуда деген ақпараттар бар.
The żubroń was first created by Leopold Walicki in 1847, although the hybrid may also have appeared at an earlier time. After World War I, various scientists considered żubroń a possible replacement for domestic cattle. Żubroń turned out to be more durable and less susceptible to disease. In addition, the animal could be bred on marginal grazing land with no farm infrastructure and with minimal husbandry in huge state agricultural farms (SAFs). From 1958, the work on żubroń herds was continued by the Polish Academy of Sciences in various laboratories, most notably in Białowieża and Młodzikowo. During the first 16 years of experiments, a total of 71 animals were born, including Filon, the first żubroń born to a żubroń mother (August 6, 1960). The animal was intended to become a hardy and cheap alternative to cattle. The experiment was continued until the late 1980s when the results of the breeding programmes were deemed unsatisfactory. Various factors contributed to this decision, including the severe economic difficulties of the Polish socialist economy in the 1980s, a lack of interest from the notoriously ineffective SAFs, and fears that żubroń would crossbreed with the endangered wild wisent, contaminating their gene pool. The two notable centres for experiments on the species were Łękno (391 animals all together) and Popielno (121 animals), while limited experiments were also held in the reserve of Askania Nova in the USSR. This was discontinued, and the sole surviving herd consists of several animals only, kept at Bialowieski National Park. As of 2007, however, there are press releases suggesting the breeding and experiments are continuing in Karolew in Greater Poland.
Сипаттама
Жубронь – салмақты жануарлар, еркектерінің салмағы 800 кг-ға дейін, ал аналықтарының салмағы 600 кг-ға дейін жетеді. Олар күшті, ауруларға төзімді және қатал ауа райы жағдайларын көтере алады. Бірінші буын туған бұзаулардың тууы кесарев тілімі арқылы жүзеге асырылуы керек, себебі олар толық мерзімге сәтті жеткізілуі мүмкін, бірақ босану ешқашан болмайды. Еркектер бірінші буында сүексіз болады. Аналықтары өнімді және ата-аналық екі түрдің (яғни, ірі қара мал немесе зоба) кез келгенімен шағылыстырылуы мүмкін, ал осы кері шағылысулардан туған еркектер өнімді болады.
Żubroń are heavy animals, with males weighing up to and females up to They are strong, resistant to disease, and tolerant of harsh weather conditions. The first cross calves have to be born by Caesarean section, because although they may be carried successfully to full term, parturition never occurs. Males are infertile in the first generation. Females are fertile and can be crossbred with either parent species (i. e., cattle or wisent), and males from these backcrosses are fertile.