М’билия Бель: Африкалық румба патшайымы

Кіріспе

Конголық әнші (1959 жылы туған)

Мари Клер Мбойо Мосека (1959 жылдың 10 қаңтарында туған), кәсіби тұрғыда М’билия Бел деген атпен танымал, конголық румба және сукус әншісі және ән жазушы. Ол «Африка румбасының патшайымы» деп белгілі. Ол алғаш Сэм Мангуана, кейін Табу Лей Рошероның назарына ілігіп, олардың көмегімен өзіне сенімді болуға, қуатты сопрано дауысын жетілдіруге және конголық ең талантты әйел әншілердің бірі ретінде танылуға қол жеткізді.

Ерте өмір және музыкалық мансап

Бел жас кезінде жетістікке жетті, оған әкесі, гитарада ойнаған адам үлгі болды. Ол жергілікті шіркеу хорына қосылды, онда оның ән айту өнері тез арада көзге түсті. Он жеті жасында Бел өнер жолын бастады, "Иісті сукус патшайымы" Абети Масикиниге қосалқы әнші болып, кейін Сэм Мангванамен бірге жұмыс істеді. 1980 жылдардың соңында ол өзінің ерекше дауыс қабілетін таныған Табу Лей Рошероның назарына ілікті. Рошеро оны өзінің Orchestre Afrisa International тобына шақырды және 1981 жылы оның ұстазы болды. Табу Лейдің қолдауымен ол оның композиторлық таланты мен өзінің даусының арқасында Orchestre Afrisa International үшін көптеген хиттер жасады. 1981 жылы Бел өзінің алғашқы жеке студиялық альбомын, "Eswi Yo Wapi" шығарды. 1982 жылы ол Afrisa тобымен бірге "Mpeve Ya Longo" (Киконго тілінде "Киелі Рух") әнін шығарды, бұл ән отбасылық зорлық-зомбылық туралы терең ойларға толы болды. Ән осы мәселеге тап болған әйелдерге арналған, күйеуі тастап кеткен әйелдің балаларын өзі тәрбиелеу туралы айтады. Бұл ән Заирде, әсіресе әйелдер арасында кең танымал болды. 1980 жылдардың ортасында Бел ресми түрде Табу Лейге тұрмысқа шықты. Ұлының дүниеге келуі оны өнерден уақытша үзіліс жасауға мәжбүр етті. Бірақ ол 1987 жылы Рошеромен бірлесіп альбом шығарды, ал 1988 жылы Парижге көшіп кетті. Мұнда ол гитарист Риго Стар Бамунделмен жұмыс істеді және 1989-1990 жылдар аралығында АҚШ, Ұлыбритания және Батыс Африка елдерін аралады. Осы кезеңде Табу Лей Белге сүйемелдеу үшін тағы бір әнші, Кишиля Нгойи (Файя Тесс ретінде танымал) шақырды. Orchestre Afrisa International табысқа жетіп, Кения, Танзания және Руандаға гастрольдік сапарлар жасады, нәтижесінде бірнеше хит альбомдар жарық көрді. Бел Afrisa тобынан кеткеннен кейін, топтың да, оның жеке мансабының да танымалдығы төмендеді. Алайда, ол 2004 жылы "Bellissimo" (италия тілінде "өте әдемі") альбомын шығару арқылы қайтадан танымал болды. Альбом жағымды пікірлер алды. Бел тез арада Конгодағы және басқа да елдердегі Afrisa концерттерінің басты жұлдызына айналды, ол Рошереттермен (бишілермен) бірге сахнаға шығып, көрермендерді қызықтырып, қуантты. 1980 жылдардың ортасында Бел Табу Лейге ресми түрде үйленді және Мелоди Табу есімді қызын дүниеге әкелді. 2004 жылы М'билия Бел мен Сузи Касея екінші бірлескен альбомын, "Belissimo" шығарды, бірақ ол үлкен жетістікке жете алмады. Жергілікті конголық баспасөз әншіні альбомды насихаттауға немқұрайлы қарады, олармен кездесуден бас тартты деп айыптады. М'билия Белдің конголық румбаның королевасы атағына Мари Хосе Нжиба Мбуи (Mj30) және Синди Ле Коур сияқты жас әншілердің өркендеуі қауіп төндірді. Алайда, 2009 жылы ол конголық румбаның гитара шебері Лутумаба Симаромен бірге "Mobali Ya Bato" әнін орындады, ол тез арада хитке айналды. 2010 жылы М'билия Бел Канада мен Колумбияға концерттік тур жасады. Картахенада өткен 3-ші афроколумбиялық Шампета фестивалінде гитарист Локасса Я Мбонгомен бірге өнер көрсеткенде, сол кездегі қала әкімі Джудит Пинэдо Флорес оған қаланың кілтін табыс етті. Бұл турдан кейін М'билия Бел 2011 жылы "The Queen" атты 13 әннен тұратын CD шығарды, оның ішінде әнші Ньбоманың "Immigration Fatale" әні бар, бұл ән Еуропаға жақсы өмір іздеп Жерорта теңізінен өткен африкалық балалардың қасіреті туралы айтады. 2020 жылы ол 36 000 көрермен бағалаған Festival Amani фестивалінде басты орындаушылардың бірі болды. Оның қойылымында 1980 жылдардағы хиттері "Mpeve ya Longo" және "Yamba Nga" әндері орындалды.

Bel became successful at a young age, inspired by her father, who played guitar. She joined the local church choir, where her artistry for singing expeditiously became conspicuous. At the age of seventeen, Bel began her performing career, singing as a backup singer for Abeti Masikini, the "Queen of Perfumed Soukous," and later with Sam Mangwana. In the late 1980s, she caught the attention of Tabu Ley Rochereau, who recognized her preternatural vocal abilities. Rochereau took her to join his band, Orchestre Afrisa International, and became her mentor in 1981. As Tabu Ley's protegee, she leveraged his composing genius and her own voice to produce many hits for l'Orchestre Afrisa International. In 1981, Bel soared to prominence with the release of her debut solo studio album, Eswi Yo Wapi, with Orchestre Afrisa International. In 1982, she released her second song with Afrisa, Mpeve Ya Longo (Holy Spirit in Kikongo), a moving song about spousal abuse. In the song, she tells the story of a woman who had been abandoned by her husband and has to raise her children herself. The song was popular, especially among woman in Zaire. By the mid 1980s, she officially married Tabu Ley. The birth of her first child prompted her to take a break from performing. However, she reunited with Rochereau for an album in 1987 before eventually relocating to Paris in 1988. There, she started working with guitarist Rigo Star Bamundele and, between 1989 and early 1990, toured the United States, Great Britain, and West Africa. During this time, Tabu Ley recruited another female artist, Kishila Ngoyi (known as Faya Tess), to accompany Bel. l'Orchestre Afrisa International continued to achieve success, with their tour to Kenya, Tanzania, and Rwanda resulting in several hit albums. After her departure from Afrisa, both the band's popularity and Bel's solo career experienced a decline. However, she made a triumphant comeback in 2004 with the release of her album "Bellissimo" (meaning "very beautiful" in Italian). The album received excellent reviews. Bel swiftly became the main attraction at Afrisa's concerts in the Congo and wherever they toured, often whipping huge crowds into a delirium when she joined the Rocherettes (dancers) in their routines. By the mid 1980s, Bel officially married Tabu Ley and gave birth to a daughter named Melody Tabu. In 2004, M'bilia Bel and Suzy Kaseya released their second collaboration Belissimo, but the album was not a success. The local Congolese press accused the singer of neglecting to promote the album by refusing to meet with them that year. M'bilia Bel's title as Queen of Congolese rumba was also threatened by the ascent of young singers such as Marie José Njiba Mbuyi (Mj30) and Cindy Le Coeur. However, by 2009 she was collaborating with Lutumaba Simaro, one of the guitar masters of Congolese rumba, to interpret his song "Mobali Ya Bato", which quickly topped the charts. In 2010, M'bilia Bel traveled to Canada and Colombia for concerts. When she performed at the 3rd Afro Colombian Champeta Festival in Cartagena with guitarist Lokassa Ya Mbongo, the then mayor Judith Pinedo Flórez gave her the key to city. After this tour, M'bilia Bel released a 2011 CD called The Queen with 13 songs, including a special track "Immigration Fatale", a song by singer Nyboma about the death of African children who cross the Mediterranean Sea in search of a better life in Europe. In 2020 she appeared as one of the main acts at Festival Amani where she was appreciated by the 36,000 attendees. Her set included the hits Mpeve ya Longo and Yamba Nga from the 1980s.