Кіріспе
ауылдық қауымдастық, оңтүстік славяндар арасында тарихи түрде кең таралған. Задруга (zadruga) – оңтүстік славяндар арасында тарихи түрде кең таралған ауылдық қауымдастық түрін білдіреді. Бұл термин Югославия Коммунистік партиясы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ұжымдық шаруашылықты ұйымдастыру әрекеттерін атау үшін қолданды.
A zadruga (, ) refers to a type of rural community historically common among South Slavs. The term has been used by the Communist Party of Yugoslavia to designate their attempt at collective farming after World War II.
Тарих
Бастапқыда, әдетте бір үлкен отбасыдан немесе туысқан отбасылардан тұратын кланнан құралған задруга, мүлкін, малын және ақшасын ортақ ұстады. Әдетте, ең үлкен (патриарх) мүше отбасының шешімдерін қабылдап, басшылық етті, бірақ кейде қартайған кезде бұл құқықты ұлдарының біріне жүктеді. Задруга патрилокальдық жүйеге негізделгендіктен, қыз үйленген кезде ата-анасының задругасынан шығып, күйеуінің задругасына қосылды. Задруга ішінде отбасы мүшелерінің барлығы бір-бірінің қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді. Задруга жүйесі ақырында 19 ғасырдың аяғында құлдырауға ұшырады, себебі ең ірі задругаларды басқару қиын болды, олар кішірек задругаларға бөлінді немесе туысқан отбасылары бар дәстүрлі ауылдар құрды, олардың аттары содан кейін берілді. Задругалардан пайда болған деп саналатын ауылдар мен шағын аудандарды көбінесе отбасылық атауларға негізделген ivci, evci, ovci, inci, ci, ane, ene сияқты жұрнақтар арқылы тануға болады. Бұл дәстүрлі, ауылдық ынтымақтастық түрі 19 ғасырдың соңындағы орыс жүйесіне ұқсас. Бүгінде Хорватияда "задруга" Заңмен реттеледі (Ресми газет, № 34/2011, 125/2013, 76/2014, 114/2018 және 98/2019) – бұл ынтымақтастық пен ортақ меншіктің ерекше түрі. 21 ғасырдың басынан бері задруга жүйесінің тарихилығы, ұзақ мерзімді дәстүр ретінде талқыланып келеді; задругалардың бұрынғыдай кең таралғанын растайтын нақты тарихи дәлелдер аз немесе жоқ; бұл жүйе аймақтан алынған жазбаша көздерде 19 ғасырдың басына дейін талқыланбаған, ал "задруга" сөзі 1818 жылдан бері серб-хорват жазуында ғана тіркелген.
Today, in Croatia, "zadruga" is regulated by the Law (Official Gazette, nr. 34/2011, 125/2013, 76/2014, 114/2018 and 98/2019) as a special form of cooperation and shared ownership. Since the early 21st century, the historicity of the zadruga system as a purported long standing practice has been debated; there is little to no firm historical evidence to support that zadrugas were as common as once assumed; the system is not discussed in print in any written source from the region until the early 19th century while the word zadruga itself has only been documented since 1818 in Serbo Croatian writing.