Ішу мүйізі – ежелгі дәуірден келе жатқан малдың мүйізінен жасалған ыдыс. Балқан, Еуропа, Кавказ мәдениетінде маңызды рөл атқарады. Грузияда "канци" деп аталады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ішімдік ретінде қолданылатын еңкейтілген мүйізді жануардың мүйізі. Ішуге арналған мүйіздер классикалық антикалық дәуірден, әсіресе Балқан аймағынан белгілі, және кейбір Еуропа аймақтарында, атап айтқанда германдық Еуропа мен Кавказда орта ғасырлар мен жаңа заманға дейінгі кезеңде салтанатты мақсаттарда қолданылып келді. Ішуге арналған мүйіздер әсіресе Грузияда ритуалдық тост айту мәдениетінде маңызды аксессуар болып табылады, онда олар "канци" деген жергілікті атпен танымал. Ежелден бері мүйіз пішіндес, шыны, ағаш, керамика немесе металдан жасалған ішімдік ыдыстар да белгілі. Ежелгі гректер мүйізге "keras" (көпше түрі "kerata", "мүйіз") деген атау берген. Ішуге арналған мүйізден айырмашылығы, "ритон" (көпше түрі "рита") – мүйіз пішіндес, үшкір ұшынан ағызылатын ішімдік ыдысы.
Horn of a bovid used as a drinking vessel
A drinking horn is the horn of a bovid used as a drinking vessel. Drinking horns are known from Classical Antiquity, especially the Balkans, and remained in use for ceremonial purposes throughout the Middle Ages and the Early Modern period in some parts of Europe, notably in Germanic Europe, and in the Caucasus. Drinking horns remain an important accessory in the culture of ritual toasting in Georgia in particular, where they are known by the local name of kantsi. Drinking vessels made from glass, wood, ceramics or metal styled in the shape of drinking horns are also known from antiquity. The ancient Greek term for a drinking horn was simply keras (plural kerata, "horn"). To be distinguished from the drinking horn proper is the rhyton (plural rhyta), a drinking vessel made in the shape of a horn with an outlet at the pointed end.
Көші-қон кезеңі
Көші-қон дәуіріндегі герман халықтары римдік үлгідегі шыныдан жасалған ішу мүйіздерін еліктеген. Британ мұражайында сақталған, Рейнланд-Пфальцтағы Бингербрукте табылған 5 ғасырға жататын меровингтік, зәйтүн жасыл түсті шыны мүйіз – солардың бір мысалы. Римдік шыны шеберлерінің білімі Ломбардиялық Италияда сақталған, оны Британ мұражайындағы Сутриден табылған көк шыныдан жасалған ішу мүйізі көрсетеді. Екі Галлехус мүйізі (5 ғасырдың басында), әрқайсысы шамамен 3 кг алтын мен электрумнан жасалған, көбінесе ішу мүйізі ретінде қарастырылады, бірақ кейбір ғалымдар олардың құбыр мүйіз ретінде де қолданылуы мүмкін екенін айтады. 1639 жылы осы мүйіздердің біріншесі табылғаннан кейін, Данияның Христиан IV 1641 жылға дейін оны жаңартып, ішуге қолдануға ыңғайлы мүйізге айналдырды, жиегін қосып, тар ұшын кеңейтіп, бұрандалы қақпақпен жапты. Бұл мүйіздер германдық темір дәуіріндегі ішу мүйіздерінің ең таңғажайып үлгілері болып саналады, бірақ олар 1802 жылы жоғалып, қазір тек 17-18 ғасырлардағы суреттер арқылы ғана белгілі. Қараңғы ғасырлардағы Еуропаның танымал ішу мүйіздерінің кейбіреулері XVII ғасырда жойылған жабайы сиыр – ауроктың мүйіздерінен жасалған. Бұл мүйіздер мұқият өңделген және жиектері күміспен әшекейленген. Суттон-Ху жерлеуінен осындай мүйіздің қалдықтары табылды. Британ мұражайында 6 ғасырға жататын англосаксондық екі ішу мүйізі де бар, олар ауроктың мүйіздерінен жасалған және күміс жалатылған әшекейлермен безендірілген, бұл мүйіздер Бакингхемширдегі Таплоу жерлеуінен табылған. Германдық-римдік темір дәуірінен бастап викинг дәуіріне дейін, толық мың жылға созылған барлық пұтқа табынушы германдық қоғамдардағы әйелдердің қабірлерінен көптеген әсем ішімдік құралдары табылды.
The Germanic peoples of the Migration period imitated glass drinking horns from Roman models. One fine 5th century Merovingian example found at Bingerbrück, Rhineland Palatinate made from olive green glass is kept at the British Museum. Some of the skills of the Roman glass makers survived in Lombardic Italy, exemplified by a blue glass drinking horn from Sutri, also in the British Museum. The two Gallehus Horns (early 5th century), made from some 3 kg of gold and electrum each, are usually interpreted as drinking horns, although some scholars point out that it cannot be ruled out that they may have been intended as blowing horns. After the discovery of the first of these horns in 1639, Christian IV of Denmark by 1641 did refurbish it into a usable drinking horn, adding a rim, extending its narrow end and closing it up with a screw on pommel. These horns are the most spectacular known specimens of Germanic Iron Age drinking horns, but they were lost in 1802 and are now only known from 17th to 18th century drawings. Some notable examples of drinking horns of Dark Ages Europe were made of the horns of the Aurochs, the wild ancestor of domestic cattle which became extinct in the 17th century. These horns were carefully dressed up and their edges lipped all round with silver. The remains of a notable example were recovered from the Sutton Hoo burial. The British Museum also has a fine pair of 6th century Anglo Saxon drinking horns, made from Aurochs horns with silver gilt mounts, recovered from the princely burial at Taplow, Buckinghamshire. Numerous pieces of elaborate drinking equipment have been found in female graves in all pagan Germanic societies, beginning in the Germanic Roman Iron Age and spanning a full millennium, into the Viking Age.