Кіріспе

Чилидің жаяу әскерінің командирі Педро Лагос Марчант (1832 – 18 қаңтар 1884) – чилилік жаяу әскерінің командирі. Ол Тынық мұхиты соғысы кезінде Арика қаласына шабуыл жасап, оны жаулап алуға басшылық еткенімен ең жақсы есте қалады.

Ерте өмір

Ол 1832 жылы Чиллан қаласында Мануэль Лагос и де ла Хара мен Розарио Марчан отбасында дүниеге келді. 1835 жылғы жер сілкінісі қаланы қиратқаннан кейін отбасы елді мекенге көшіп кетті. Педро өте кедей отбасының 15 баласының үлкені болды және қайта жараңдалған Чиллан қаласында ашылған алғашқы мектепте оқуын бастады. Ұзақ өтпей, ол испандық Хосе Мартинес құрған мектепте білімін жалғастырды. 1846 жылы, 14 жасында, ол әскери мектепке қабылданды, ал 1847 жылдың ақпанында 1-ші капрал шеніне ие болды. Ол өз туысы Хуана Марчант Лагосқа үйленді және жалғыз қызы Изабель дүниеге келді.

Әскери мансап

1849 жылы наурыз айында ол 2-дәрежелі сержант шенімен Чили армиясына қабылданып, Чакабуко батальонына тағайындалды. 1851 жылы 29 сәуірде полковник Педро Уриола басшылығымен батальон үкіметке қарсы көтерілді. Ол Вальпараисода оқиғаға кездейсоқ тап болғандықтан көтеріліске қатыспады, тіпті керісінше, үкімет тарапын қолдады, осының арқасында лейтенант шеніне ие болды. 1852 жылы наурыз айында майор-адъютант, ал 1854 жылы капитан шеніне көтерілді. 1857 жылға дейін Чилан және Консепсьон гарнизондарында қызмет етті. 1859 жылғы революция кезінде Мануэль Булнес үкіметін қолдап, Талька қаласын қоршауға және солтүстікте Лос-Лорос шайқасына қатысты. Бұл іс-әрекеттері оған бас сержант шеніне көтерілуге мүмкіндік берді.

Арауканиядағы науқандар

1860 жылға қарай ол Арауканияны басып алу науқандарына белсенді қатысты. Био-Био өңіріндегі пеуенче тайпаларына қарсы әрекеттерінің нәтижесінде 1866 жылы ол подполковник шеніне көтерілді. 1867 жылы Малекоде орналасқан әскерлердің командирі болып тағайындалды, содан кейін Анголь қаласының командирі болды. Осы жылы ол өзінің туысы Хуана Марчантқа үйленді және Арауканиядағы көптеген шенеуніктер сияқты, оған да жер берілді, ол Мулчен аймағында орналасқан. 1869 жылы ол армиядан зейнетке шығып, Чилан қаласының жанындағы шаруашылығында жұмыс істеді.

Тынық мұхит соғысы

Педро Лагостың әскери мансабының екінші кезеңі оның тарихқа өтуін анықтады. 1875 жылы президент Федерико Эрразуриз Заньярту оны Нюбле облысының әкімі етіп тағайындады, ал 1878 жылы ол Мулченде командир болып бекітілді. 1879 жылы Тынық мұхиты соғысына қатысты. Ол Антофагаста, Токопилла, Писагуа және Хаспампа шайқастарында күш сынасты. 1880 жылдың қаңтарында ол бас штаб бастығы болып тағайындалды, бірақ генерал Эрасмо Эскаламен, армияның бас қолбасшысымен туған келіспеушіліктерге байланысты қызметтен кетті. Ол тағы да оңтүстікке қайтып оралды. 1880 жылдың ортасында ол генерал Мануэль Бакеданоның көмекшісі ретінде қайта қаруға тұрды және 1880 жылдың 26 мамырында Интиорко төбесіндегі Кампо-де-ла-Алианса шайқасына қатысты, бұл Перу-Боливия одағының күйреуіне әкелді. Онда Амунатеги дивизиясын басқарып, оның келгенше чилиліктерді жеңіп тұрған одақтас күштерді таратып жіберді.

Ариканың басып алынуы

Оны Чилидің батыры еткен шайқас – 1880 жылдың 7 маусымында болған Арика түбегіне (Morro de Arica) шабуыл және оны басып алу болды. Генерал Бакуедано оған осы қаланы басып алуға бұйрық беріп, шабуылды жоспарлауды Лагосқа өзі тапсырды. Лагос үш топқа бөлінген 4000 жаяу әскермен фронталды шабуыл жасауға шешім қабылдады. Шабуылдың мақсаты – қаланың 3 негізгі бекінісі: Шығыс форты, Ситадель (Citadel) форты және соңында Кейп форты. Перулық қорғаушылардың алғашқы екі форттағы жеңілісі күтпеген шабуылға байланысты өте жылдам болды. Перулықтар одан кейін негізгі қорғанысына қайта шегінді, батыл түрде қарсы тұрып, қатарларын қайта құруға тырысты. Лагостың жоспары – күштер келгенше шабуылды күтіп тұру болатын. Бірақ сол кезде белгісіз бір сарбаз "¡Al morro muchachos!" ("Түбекке, жігіттер!") деп айғай салғаннан кейін, жаппай шабуыл басталды. Бұл әрекет – бастапқы шабуылдан бастап түбекке басып кіруге дейін – барлығы 55 минутқа созылды. Бұл ерлік болды, бірақ шабуыл жасаған әскерлерге бақылаудың жетіспеуі салдарынан, аман қалған перулық сарбаздары мен жаулап алынған қаланың азаматтары кеңінен қырғынға ұшырады, ал қала тонауға берілді.

Салдары

Соңғы күніне дейін әскери адам болған Педро Лагос Лима науқанында да құнды үлес қосты, онда ол Сан-Хуан және Мирафлорес шайқастарында шайқасты. 1881 жылдың наурыз айында Чилиге оралған генерал Бакеданоның орнына ол Оккупациялық армияның Бас қолбасшысы болып тағайындалды. Перудегі Чили күштерінің басшысы ретіндегі оның қысқа мерзімді қызметі Лима тұрғындарына қатысты қатаң тәртіп шаралары салдарынан қатты дау тудырды. 1881 жылдың 18 маусымында Чили Сенаты оны бригадир-генерал шеніне көтерді, оны Чилиге қайтарып жіберді және Қызметтік емтихан комиссиясының төрағасы етіп тағайындады. Соңында, 1881 жылдың 23 қарашасында ол Сантьяго гарнизонының қолбасшысы болып тағайындалды. 1884 жылдың 18 қаңтарында ол Консепсьон қаласында қайтыс болды.