Кіріспе

Батыс ресейлік қамалдар – 19-шы ғасырдың басында Шығыс Еуропада Ресей империясы салған бекіністер жүйесі. Бұл бекіністер Ресейдің батыс шекарасының стратегиялық тұс-тұсында үш қатарға орналастырылды. Олардың негізгі мақсаты – Пруссия (кейін Германия) және Австрия-Мажарстан тарапынан туындаған қатерге тойтарыс беру, сондай-ақ жаңа батыс аймақтарында Ресей үкіметін орнату еді. 19-шы ғасырдың соңына қарай бұл бекіністер мәнділігін жойды және 1917 жылы Ресей империясының ыдырауымен бірге тоқтатылды.

1830 Польшаның қатерлі әсері

1830-1831 жылдары патша Николай I билігімен Ресей империясы қараша көтерілісін жаншып тастады, бұл Польша Корольдігі үстінен Ресей билігіне қарсы поляктардың көтерілісі еді. Ол кезде Ресейдің ең батыс аумағы Австрия-Мажарстан және Пруссия сияқты басқа да күшті еуропалық империялармен шекаралас болды. Осыған дейін үлкен дәрежеде автономиясын сақтап келген Польша Корольдігінің конституциясы жойылды және Ресейдің тікелей басқаруына көшті. Осы жерлерді қауіпсіз бақылауда ұстау және болашақта осында туындауы мүмкін көтерілістерді басу мақсатында Николай I өзінің көрнекті әскери инженерлеріне Еуропаның осы бөлігінде сенімді бекініс жүйесін жобалауды тапсырды. Мақұлданған жобаға 10-15 жыл ішінде жаңа бекіністер салу және ескі бекіністерді қайта жаңарту кірді.

Неміс қатерлі ісі мен Бірінші дүниежүзілік соғыс

1880 жылдары Германия мен Ресей арасындағы қарым-қатынас нашарлаған кезде бекіністердің маңызы қайта жанданды. Орыстар олардың бір бөлігін жаңғыртып, ескі бекіністердің арасына жаңа, заманауи бекіністер салды. 1905 жылы Ресейдің орыс-жапон соғысындағы жеңілісі әскери стратегияны қайта қарастыруға әкеп соқты, атап айтқанда, жаушылықтар басталмас бұрын күштерді шекарадан ішке шоғырландыру идеясы танымал бола бастады, бұл шекаралық бекіністер тізбегінің қажеттілігін жойды. 1909 жылы Ресей империясының жаңа соғыс министрі, генерал Владимир Сухомлинов, батыс бекініс жүйесін бұлуды жоспарлады, өйткені ол бекіністердің өткен заманға жатқанын есептеді. Бірақ Сухомлиновтың жоспары Императорлық Думадағы дауыс беру нәтижесінде қабылданбады, керісінше, жүйені нығайту және кеңейту туралы шешім қабылданды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде жаңа бекіністердің құрылысы әлі де жалғасып жатқан еді. Келесі жылы Германия Ресейге басып кірген кезде, бекіністердің құрылысы асығыс түрде жүргізілді, мақсаты неміс әскерлерінің артында тұру еді, бірақ көптеген бекіністер неміс әскерлері тарапынан тез басып алынды. 1917 жылы Ресей империясының құлауы бекініс жүйесін тиімсіз етіп жіберді, өйткені оның көп бөлігі енді Екінші Польша Республикасы және Балтық елдері сияқты тәуелсіз мемлекеттердің аумағында орналасқан еді.