Кіріспе

Антарктидадағы мұздық шельф

Амери мұздық шельфі – Антарктидадағы Ларс Кристенсен жағалауы мен Ингрид Кристенсен жағалауы арасындағы Придз шығанағының басында орналасқан кең мұздық шельф. Ол Мак-Робертсон жерінің бөлігі. "Амери мүйісі" деген атау 1931 жылғы 11 ақпанда Дуглас Моусон басқарған Британдық-Австралиялық-Жаңазеландиялық Антарктикалық зерттеу экспедициясы (BANZARE) жасаған картаға түсірілген жағалау бұрышына қолданылды. Ол оны 1925–1928 жылдары Австралияда Ұлыбритания үкіметін өкілдік еткен мемлекеттік қызметкер Уильям Банкс Америдің құрметіне атады. Антарктика атаулары жөніндегі консультативтік комитет бұл нысанды мұздық шельфтің бір бөлігі деп түсіндіріп, 1947 жылы бүкіл шельфке Амери деген ат берді. 2001 жылы Австралияның Антарктика бөлімшесінің ғалымдары мұздық шельф арқылы екі тесік бұрғылады және арнайы жасалған теңіз түбінен үлгі алу және фотосуретке түсіру құралдары төменгі теңіз түбіне жіберілді. Алынған шөгінді үлгілерінің палеонтологиялық құрамын зерттеу арқылы ғалымдар Амери мұздық шельфінің қазіргі орнынан кем дегенде 80 км жерге қарай шегінуі орта Холоценнің климаттық оптималдық кезеңінде (шамамен 5700 жыл бұрын) болған болуы мүмкін деген қорытынды жасады. 2006 жылдың желтоқсан айында Австралия радио хабарландыру корпорациясы австралиялық ғалымдардың он жылдан бері күніне 3-5 метр жылдамдықпен қалыптасып келе жатқан үлкен жарықтарды зерттеу үшін Амери мұздық шельфіне баруға дайындалып жатқанын хабарлады. Ғалымдар жарықтардың себебін анықтағысы келді, себебі 1960 жылдан бері мұндай белсенділік байқалмаған. Алайда, зерттеу жетекшісі себепті әлемдік жылынауға байланыстыру әлі ерте екенін, себебі 50-60 жылдық табиғи циклдің болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Ламберт мұздығы Ламберт ойысынан Придз шығанағының оңтүстік-батыс жағындағы Амери мұздық шельфіне құяды. Амери бассейні – Амери мұздық шельфінің солтүстігіндегі теңіз асты бассейні. Қытайдың Антарктикадағы Чжуншань станциясы және Ресейдің Прогресс станциясы осы мұздық шельфтің жанында орналасқан. Амери мұздық шельфі – Антарктидадағы үшінші ірі мұздық шельф, Росс мұздық шельфінен және Фильхнер-Ронне мұздық шельфінен кейін.

Тоқтының төлдеуі

2019 жылдың қыркүйегінде D 28 деп аталатын үлкен мұздық жарылып бөлінді. Ол өте үлкен болды және салмағы шамамен 315 миллиард тоннаға жетеді. 2019 жылдың қазанынан бастап, кеме жолдарына қауіп тудыруы мүмкін болғандықтан, оның қозғалысы бақылауда ұсталып тұр. 2010-2015 жылдар аралығында мұздықтан бөлінетіні күтілген, "босаң тіс" деп аталған көршілес мұздық формациясы болды. 2020 жылдың ақпанында D 28 мұздық шелфтің жиегіне тіреліп, солтүстікке қарай баяу қозғалды. 2021 жылдың мамырына қарай мұздық 46 градусқа батысқа қарай Король Бадуин мұздық шелфіне дейін итеріліп, Бельгияның Антарктика бағдарламасы бірнеше жыл бойы қолданған "Иттің Басы" қону алаңымен соқтығысып, оны қиратты.