Кіріспе

Германияда туған британдық социалист және бейбітшілік белсендісі (1923–2019)

Уолтер Якоб Вольфганг (23 маусым 1923 – 28 мамыр 2019) – Германияда туған британдық социалист және бейбітшілік белсендісі. Өмірінің соңына дейін ол Ядролық қаруды жою науқанының вице-президенті және Лейбористік партия мүшелерінен құралған CND қауымдастығының вице-төрағасы болды. Ол сондай-ақ "Соғысты тоқтату" коалициясын қолдады. Уолтер 2005 жылғы 28 қыркүйекте Брайтон қаласында өткен Лейбористік партияның жылдық конференциясында Джек Строудың Ирак соғысындағы үкімет рөлінің артықшылықтарын мақтап сөйлеген сөзі кезінде "әуесқойлық" деп айқай салғаны үшін күштеп шығарылып, камераға түскеннен кейін көпшілікке кеңінен танылды. Уолтер Вольфгангты конференциядан шығару көптеген БАҚ-тың пікірталасына себеп болды және Лейбористік партия басшылығын ұятқа қалдырды. Келесі күні таңертең ол сессия төрағасының кешірімін алып, тұрған жерінен қолдау тапқаннан кейін конференцияға қайта қабылданды. 2006 жылдың тамызында Вольфганг Лейбористік партияның Ұлттық атқару комитетіне мүше болып кіруге үміткер болды. 2019 жылдың мамырында 95 жасында дүниеден өтті.

Өмірбаян

Вольфганг Германияда дүниеге келген. Яһуди болғандықтан, оның отбасы нацистердің қуғын-сүргінін бастан кешті, ал 1937 жылы ата-анасы жасөспірім Уолтерді Франкфурттан Ұлыбританияға көшіруді ұйымдастырды (бұл «Киндертранспорт» бағдарламасы басталғанға дейін болды). Вольфганг Чертсидегі Отершоу колледжінде оқыды, ал ата-анасы екі жылдан кейін оны Ұлыбританияға ертіп, Ричмондта қоныстанды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вольфганг Корольдік әуе күшінде қызмет етуге ерікті түрде түсуге тырысты, бірақ денсаулығына байланысты қабылданбады. Соғыстан кейін Вольфганг бухгалтер мамандығын алды; 1948 жылы Еңбек партиясына қосылды. Ол солшылдармен бірігіп, 1955-1958 жылдары «Социализм жеңісі» беванистік қысым тобының хатшысы болды. Ол «Социализм жеңісі» тобының бірнеше кітапшаларын жазды, оның ішінде «Бейбітшілік іздеу» (1954) және «Қызыл алпыс жылдықтар» (1959); Вольфганг сонымен қатар Хью Дженкинске «Шамадан тыс әңгімелер» кітабын жазуға және 1950 жылдардың соңында социализм туралы жарияланбаған еңбекке көмектесті. 1956 жылы Вольфганг «Егер батырлар тайсалса» атты кітапшаны жазып, Парламенттік Еңбек партиясының барлық отырыстарын баспасөз үшін ашық етуге және Еңбек партиясының депутаттарына партиялық шешімге қарсы шығуға мүмкіндік беру үшін партияның ішкі регламентін жоюға шақырды. 1959 жылғы жалпы сайлауда Вольфганг Кройдонның солтүстік-шығыс округінен Еңбек партиясының үміткері болды, ол 15 440 дауыс жинады, бірақ консерватор партиясының депутаты Джон Хьюз Халлетке 8 905 дауыспен жеңілді.

Ядролық қарусыздану

Вольфганг 1958 жылы ядролық қарусыздану науқанының (CND) негізін қалаушы мүшесі болды және топтың Альдермастонға жасаған алғашқы науқанына қатысты. Хью Гейцкель 1960 жылғы конференцияның біржақты ядролық қарусыздануды қолдау туралы шешімін кері қайтаруға уәде бергеннен кейін, және 1961 жылы оны іске асыруға жеткілікті қолдау жинағаннан кейін, Вольфганг «Еңбек партиясын жетекшілікке жіберуге рұқсат беріңіз» деген памфлет жазды. Онда біржақтылықты қолдаушылар Гейцкельдің ұранын қабылдап, «күресіп, күресіп, қайта-қайта күреседі» деп мәлімдеді, осы арқылы Еңбек партиясын құтқаруға тырысады. 1972 жылы Альдермастон науқанының жаңаруына жетекшілік еткен Вольфганг, ядролық қарулар әлемді жоймас бұрын жойылу мүмкіндігінің 50/50 екенін айтты. CND-ге қосылмас бұрын Вольфганг Тікелей әрекет комитетінің мүшесі болды, ал 1961 жылы ол Лондондық атқару комитетінің төрағасы болған 100 комитетіне, CND-нің радикалды бөлігімен бірге қосылды. Ол 1961 жылдың 1 қарашасында наразылық акциясын ұйымдастырды, онда ол Лондондағы Совет Одағының елшілігіне «Қауіп – Радиоактивті» деп жазылған сүт бөтелкесін жеткізді. Бұл 50 мегатонналық ең ірі ядролық жарылғыш – «Царь-бомба» жарылғанына наразылық білдіру мақсатында жасалды. 1972 жылғы Еңбек партиясының конференциясында Ричмонд-на-Темза сайлау округінің Еңбек партиясының делегаты ретінде Вольфганг екі сөз сөйледі: біреуі жерді мемлекеттік меншікке алуды талап етті, екіншісі Ұлыбританияны НАТО-дан шығару және ядролық қарудан бас тарту туралы ұсыныс жасады. 1970 жылдардың соңында Вольфганг Еңбек партиясының демократиясы үшін науқанның жетекші мүшесі болды, бұл науқан сайлау округтеріне көбірек билік беру үшін Еңбек партиясының құрылымын реформалауды мақсат етті.

2005 жылғы еңбек конференциясы оқиғасы

Вольфганг 2005 жылы Еңбек партиясының конференциясына қонақ ретінде қатысып, залдың қонақтарға арналған бөлігінде отырды, ол залдың арт жағында орналасқан. Сол кездегі Сыртқы істер министрі Джек Строудың «Біз Иракта тек бір себеппен: сайланған ирак үкіметіне қауіпсіз, демократиялық және тұрақты мемлекет құруға көмектесу үшін» деген сөзіне жауап ретінде Вольфганг «Ақылға сыймайды!» деп айқайлады. Кейбір куәгерлер ол содан кейін «Бұл жалған және сіз оны білесіз!» деп қосты деді. Сөз сөйлеуге кедергі келтіруге тырысқан бірнеше конференция күзетшілері Вольфгангты ұстап алып, оның қауіпсіздік картасын тартып алып, 2000 жылғы Терроризм туралы заңның 44-бабы бойынша қысқа мерзімге қамауға алды. Эрит пен Темзмид сайлау округінің Еңбек партиясы төрағасы Стив Форрест, ол жақын жерде отырған, Вольфгангқа жасалған қатыстың дұрыс еместігін білдіргені үшін де залдан шығарылды. Оның шығарылуы және терроризмге қарсы заңнаманы қолдану саяси оң және сол қанаттары тарапынан Еңбек үкіметіндегі авторитарлық бейімділіктің күшеюінің және азаматтық бостандықтардың біртіндеп жойылуының белгісі ретінде айыпталды. Конференцияның қорытынды сөзінде Джон Рид «Кешегі оқиғаға өкінемін. Мұндай болмауы керек еді. Біз осы жерде осылай істемейміз» деді, сондай-ақ Вольфгангтың өз пікірлері мен көзқарастарына «құқылы» екенін қосты.

ҰЭК кандидатурасы

Вольфганг Еңбек партиясы демократиясы үшін кампанияның көп жылдық мүшесі болды, бұл топ Еңбек партиясы ішінде демократия деңгейін арттыру мақсатында жұмыс істейді. 2006 жылы ол Лейбористік партияның Ұлттық атқару комитетіне сайлауға түскен Grassroots Alliance тізімінен сайланған кандидаттардың бірі болды. Ол Ирактағы соғысқа қарсы шығу, Корольдік теңіз күштерінің Trident зымыран бағдарламасын қабылдамау және партияны демократиялық ету платформасымен сайлау кампаниясын жүргіземін деп мәлімдеді. 2006 жылдың 3 тамызында ол NEC-ке сайланғаны жарияланды, сайлауда төртінші орынды иеленді (алғашқы алты кандидат орын жеңіп алды).

Соңғы көріністер

2015 жылдың тамызында Вольфганг Лейборист партиясының төрағалыққа сайлауында Джереми Корбиннің үгіттеуін қолдады.