Акционерлік туынды сот – корпорация атынан үшінші тарапқа қарсы акционердің шарапаты. Басшылық әрекетсіз болған жағдайда, акционерлер сотқа жүгіне алады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Акционерлік туынды сот – акционердің корпорация атынан үшінші тарапқа қарсы қозғайтын сот ісі. Көбінесе үшінші тарап корпорацияның ішкі тұлғасы болып табылады, мысалы, атқарушы директор немесе директорлар кеңесінің мүшесі. Акционерлік туынды соттар ерекше болып саналады, себебі дәстүрлі корпоративтік құқық бойынша, басқару корпорацияны сотқа тарту және оны қорғау үшін жауапты. Акционерлік туынды соттар акционерге басқару осыны істемеген жағдайда сот процесін бастауға мүмкіндік береді. Тәуекелдерді басқаруға қатысты әртүрлі тәсілдерді қамтамасыз ету және жоғары дәрежеде басқару өкілеттігімен корпоративтік ережелердің ең көп таралған нысандарын нығайту мақсатында көптеген юрисдикциялар мұндай соттарға қатысты ең төменгі шектік мәндерді және негіздерді (процедуралық және материалдық) белгіледі.
A shareholder derivative suit is a lawsuit brought by a shareholder on behalf of a corporation against a third party. Often, the third party is an insider of the corporation, such as an executive officer or director. Shareholder derivative suits are unique because under traditional corporate law, management is responsible for bringing and defending the corporation against suit. Shareholder derivative suits permit a shareholder to initiate a suit when management has failed to do so. To enable a diversity of management approaches to risks and reinforce the most common forms of corporate rules with a high degree of permissible management power, many jurisdictions have implemented minimum thresholds and grounds (procedural and substantive) to such suits.
Мақсаты мен қиындықтары
Кәсіпорынның дәстүрлі корпоративтік құқығы бойынша акционерлер корпорацияның иелері болып саналады. Дегенмен, олар корпорацияның күнделікті қызметін басқаруға өкілеттік алмайды. Оның орнына акционерлер директорларды тағайындайды, ал директорлар күнделікті операцияларды басқару үшін басшыларды және/немесе олардан азырақ өкілеттікке ие басшыларды тағайындайды. Туынды сот процесі – бір немесе бірнеше акционерлердің корпорацияға зиян келтірді деп саналатын тарап(тар)қа қарсы корпорация атынан сотқа жүгінуі. Егер корпорацияның директорлары, басшылары немесе қызметкерлері сот процесін бастауға ниеттенбесе, акционер олардан бұл мәселе бойынша өтініш беруге құқылы. Егер мұндай өтініш қабылданбаса, акционер корпорацияның мүддесі үшін өзі сот процесін бастауға құқылы. Сәтті аяқталған сот процесінен түскен кез келген түсім (ағылшын құқығы бойынша зиян өтеу және пайсы) корпорацияға беріледі, акционерге емес, өйткені ол бақылаушы талапкер болып табылмайды.
Under traditional corporate business law, shareholders are the owners of a corporation. However, they are not empowered to control the day to day operations of the corporation. Instead, shareholders appoint directors, and the directors in turn appoint officers and/or relatively less powerful executives to manage day to day operations. Derivative suits refer to one or more shareholders bringing an action (lawsuit) in the name of the corporation against a party or parties allegedly causing harm to the latter. If the directors, officers, or employees of the corporation are not willing to file an action, a shareholder may first petition them to proceed. If such petition fails, they may take it upon themself to bring an action on behalf of the corporation. Any proceeds (damages and interest in English law) of a successful action are awarded to the corporation and not to the shareholder(s) as the controlling claimant.
Процедура
Көптеген юрисдикцияларда акционерге іс жүргізуге рұқсат беру алдында, оның заңды құқығы бар екенін дәлелдеу үшін бірнеше талаптарды орындауы қажет. Заң акционерден акциялардың ең төменгі сомасы және акционердің иелену мерзімі сияқты талаптарды орындауды; алдымен компания кеңесінен шара қолдануды талап етуді; немесе сотта жеңілмесе, кепілдік беруді немесе басқа да төлемдерді жасауды талап етуі мүмкін.
In most jurisdictions, a shareholder must satisfy various requirements to prove that he has a valid standing before being allowed to proceed. The law may require the shareholder to meet qualifications such as the minimum value of the shares and the duration of the holding by the shareholder; to first make a demand on the corporate board to take action; or to post bond, or other fees in the event that he does not prevail.
АҚШ-тағы туындылар бойынша сот іс-әрекеттері
АҚШ-та корпоративтік құқық штаттық заңға негізделеді. Әр штаттың заңдары әр түрлі болғанымен, Делавэр, Нью-Йорк, Калифорния және Невада сияқты корпорациялар көбінесе тіркелетін штаттардың заңдары, туынды сот процестеріне бірқатар кедергілер қояды. Жалпы алғанда, осы штаттарда және Америка адвокаттар қауымдастығының ұсынымдарына сәйкес, туынды сотқа шағымдану рәсімі келесідей болады. Біріншіден, құқығы бар акционерлер басқармаға талап қоюы керек. Басқарма талапты қабылдауы, қабылдамауы немесе оған жауап бермеуі мүмкін. Егер белгілі бір мерзім өткен соң талап қабылданбаса немесе оған жауап берілмесе, акционерлер сотқа шағымдануға құқылы. Егер басқарма талапты қабылдаса, корпорация өзі шағымданады. Егер басқарма бас тартса немесе жауап бермесе, акционер қосымша талаптарды орындауы тиіс. Акционердің талаптарды орындауымен, басқарма «арнайы сотқа қатысты комиссияны» тағайындай алады, ол істі тоқтату туралы ұсыныс енгізе алады. Бұл үлгілік тәсіл түрлі штаттарда әртүрлі деңгейде қолданылады. Мысалы, Нью-Йоркте туынды сот процестері корпорацияның мүддесінде сот шешімі шығару үшін қозғалуы керек. Делавэрде талап қою және кепілдік талаптарына қатысты да басқа ережелер бар. АҚШ Жоғарғы Сотына дейін жеткен Shaffer v. Heitner ісі Greyhound Lines компаниясына қарсы акционерлік туынды шағыммен басталған.
In the United States, corporate law is based on state law. Although the laws of each state differ, the laws of the states such as Delaware, New York, California, and Nevada where corporations often incorporate, institute a number of barriers to derivative suits. Generally in these states, and under the American Bar Association guidelines, the procedure of a derivative suit is as follows. First, eligible shareholders must file a demand on the board. The board may either reject, accept, or not act upon the demand. If after a period of time the demand has been rejected or has not been acted upon, shareholders may file suit. If the board accepts the demand, the corporation itself will file the suit. If rejected, or not acted upon, the shareholder must meet additional pleading requirements. On the requirements being met by the shareholder, the board may appoint a “special litigation committee” which may move to dismiss. This model approach is followed to a greater or lesser degree among various states. In New York, for example, derivative suits must be brought to secure a judgment "in [the corporation's] favor." Delaware has different rules in regards to demand and bond requirements too. The famous case of Shaffer v. Heitner, which ultimately reached the United States Supreme Court, originated with a shareholder derivative suit against Greyhound Lines.
Еуропадағы деривативтер бойынша сот
Деривативтік акционерлік сот процестері континенттік Еуропада өте сирек кездеседі. Мұның себебі, шағын акционерлердің бастапқыда сотқа жүгінуіне заңдық кедергілер болуы мүмкін. Көптеген еуропалық елдердің компаниялар туралы заңдарында деривативтік талап ашу үшін белгілі бір минималды үлес мөлшері заңды түрде талап етіледі. Ірі акционерлер сотқа шағымдануға мүмкіндік алады, алайда олардың мүддесі көбінесе басқарумен таласты келісіммен шешу болып табылады, бұл кейде шағын акционерлерге зиян келтіруі мүмкін.
Derivative shareholder suits are extremely rare in continental Europe. The reasons probably lie within laws that prevent small shareholders from bringing lawsuits in the first place. Many European countries have company acts that legally require a minimum share in order to bring a derivative suit. Larger shareholders could bring lawsuits, however, their incentives are rather to settle the claims with the management, sometimes to the detriment of the small shareholders.
Жаңа Зеландиядағы туындылар туралы сот іс-әрекеттері
Жаңа Зеландияда мұндай шаралар 1993 жылғы Компаниялар туралы заңның 165-бабына сәйкес тек соттың рұқсатымен ғана іске асырылуы мүмкін. Бұл шараны іске қосу компанияның ең жақсы мүддесіне орай жасалуы тиіс, яғни компанияға тиесілі пайда, шараны іске асырудың шығындарынан басым болуы керек.
In New Zealand these can be brought under the Companies Act 1993 section 165 only with the of the court. It must be in the best interest of the company to have this action brought so benefits to company must outweigh the costs of taking action.
Үндістанда туындылар бойынша сот іс-әрекеттері
Үндістанда туынды сот талаптары зорлық-зомбылық және басқарудағы тәртіпсіздік туралы шарттар негізінде көтеріледі.
In India, derivative suits are brought under the clauses of oppression and mismanagement.