Кіріспе

Тұрақты табыс беретін бағалы қағаздармен байланысты негізгі қаржылық тәуекел түрі

Қайта инвестициялау тәуекелі – қаржылық тәуекелдің бір түрі. Ол негізінен тұрақты табыс беретін бағалы қағаздармен (оның ішінде облигациялармен) байланысты, ерте өтеу тәуекелі және купондық кірісті қайта инвестициялау тәуекелі түрінде көрінеді.

Ерте өтеу

Қайта инвестициялау тәуекелі – инвестициядан түскен ақша ағындары белгіленген мерзімінен бұрын жойылуы немесе тоқтатылуы мүмкін. Бұл, егер эмитенттің белгілі кірісті құнды қағазды шарттық мерзімінен бұрын сатып алуға (немесе "қайта шақыруға") құқығы болса, орын алуы мүмкін. Мұндай жағдайда инвестор өтеліміндегідей тартымды жаңа инвестиция таба алмауы мүмкін. Ипотекалық несиелер әдетте қарыз алушыға несиенің бір бөлігін немесе толығымен мерзімінен бұрын төлеуге мүмкіндік беретін алдын ала төлеу опциясын қамтиды. Бұл несие берушілер мен ипотекалық қағаздардың иелері үшін қайта инвестициялау тәуекелін тудырады. Несие мерзімінен бұрын қарыз алушы мүлікті сатқанда, несиені қайта қаржыландырғанда немесе төлемді тоқтатқанда да аяқталуы мүмкін. Әр жағдайда несие беруші мен ипотекалық қағаздың иесі несиеден күтілетін ақша ағындарын алуға сенімді бола алмайды. Осы тәуекелді басқару үшін алдын ала төлеу модельдері жасалған.

Купонды қайта инвестициялау

Кезекті пайыздық (немесе "купондық") төлемдерді қайта инвестициялауды жоспарлаған инвесторлар белгісіздікке ұшырайды, өйткені бастапқы сатып алу кезінде осы ақша ағындары қайта инвестицияланатын табысқа (пайыздық мөлшерлемелерге) қанша болатынын білу мүмкін емес. Егер бастапқы инвестиция жасалғаннан кейін нарықтық пайыздық мөлшерлемелер төмендесе, қайта инвестициялау тәуекелі бағалы қағаз иеленушісіне қарсы жұмыс істейді, себебі инвесторға болашақта төленетін пайыздар облигацияны сатып алған кезде күтілгеннен төмен табыспен қайта инвестицияланады. Қаржыны зерттейтін доктор Аннет Тау атап өткендей, бұл жағдайда "тәуекел" терминін қолдану толыққанды дұрыс емес, өйткені негізгі соманың немесе пайыздардың жоғалтылуына нақты тәуекел жоқ. "Бірақ егер сіз купондарды [облигацияны сатып алған кезде] сізге көрсетілген [мерзіміне дейін берілетін табысқа] қарағанда төмен пайыздық мөлшерлемемен қайта инвестицияласаңыз, нақты табыс сіз облигацияны сатып алған кезде көрсетілген мерзіміне дейін берілетін табыстан төмен болады". Пайыздық мөлшерлемелер өскен кезде қайта инвестициялау тәуекелі бағалы қағаз иеленушісінің пайдасына жұмыс істейді, өйткені алынған ақша ағындарын жоғары табыс беретін бағалы қағаздарға қайта инвестициялауға болады. Қайта инвестициялау тәуекелі мен пайыздық тәуекел бір-бірін теңестіретін әсер етеді: нарықтағы жоғары мөлшерлемелер облигацияның нарықтық құнын төмендетсе, қайта инвестицияланған купондардан түсетін табыс артады. Осы теңестіретін әсерлерді пайдаланатын облигациялық портфель стратегиясы иммунизация деп аталады. Тау және қаржы ғалымы доктор Фрэнк Фабоззи атап өткендей, мерзімі ұзағырақ бағалы қағаздардың қайта инвестициялау тәуекелі жоғары. Бұл жоғары купондық мөлшерлемесі бар облигацияларға да қатысты. АҚШ Қазынашылық министрлігі шығарған нөлдік купондық облигацияларда купонды қайта инвестициялау тәуекелі жоқ, өйткені оларда мерзімді купондық төлемдер жоқ, ал облигация мерзімі жеткенде сыйақы толық төленеді. Қайта инвестициялау тәуекелі ипотекалық қағаздар үшін ерекше маңызды, өйткені төлемдер ай сайын жиі түседі. Бонуспен сатып алынған облигациялар дисконттық облигацияларға қарағанда қайта инвестициялау тәуекеліне көбірек ұшырайды. Инвесторлар ақша ағындарын инвестициялаудың орнына жұмсауды жоспарласа, қайта инвестициялау тәуекелі мәселе болмауы мүмкін.

Зейнетақы қорлары

Зейнетақы қорлары қайта инвестициялау тәуекеліне тап болады, әсіресе ақшалай инвестициялардың қысқа мерзімді болуына байланысты. Әрқашан болашақ түсімдерді төмен пайыздық ставкамен қайта инвестициялау қаупі бар.