Кіріспе

Американың жергілікті халқының тамағы мен сусындары Американың жергілікті асханасы Американың жергілікті халқының барлық асханалары мен тамақ тәжірибесін қамтиды. Қазіргі кездегі жергілікті халықтар дәстүрлі тағамдардың әртүрлі мәдениетін сақтайды, сонымен қатар кейбір байланыстан кейінгі тағамдар әдетке айналды, тіпті қазіргі заманғы Түпкүлгі америкалық әлеуметтік жиналыстардың белгісі болды (мысалы, жармаланған нан). Жүгері нан, күріш, жәндік, көкжидек, гомини және мюш сияқты тағамдар Америка Құрама Штаттарының кеңінен халықтық тағамдарына Американың түпкүлкі мәдениеттерінен қабылданды. Басқа жағдайларда, Американың жергілікті халқының еуропалық, африкалық және азиялық халықтармен қарым-қатынас жасауының алғашқы кезеңдеріндегі құжаттар бұрын танымалдылықтан өткен жергілікті тағамның қалпына келуіне және жандануына мүмкіндік берді. Ең маңызды Түпкүлгі Америка дақылдары, әдетте, үнді жүгері (немесе жүгері, өсімдіктің таино атауынан), бұршақ, құма, құрғақ бақша, күнбағыс, жабайы күріш, тәтті картоп, қызанақ, қалампир, жержаңғақ, авокадо, папайя, картоп және шоколад. Америка аймағы биомалардың үлкен ауқымын қамтиды, ал АҚШ-та ғана қазіргі уақытта 574 федералды түрде танылған жергілікті американдық тайпалар бар, сондықтан жергілікті тағамдар аймақ пен мәдениетке байланысты айтарлықтай өзгереді. Мысалы, Солтүстік Американың жергілікті асханасы оңтүстік-батыс және мексикалық асханалардан дәмінің қарапайымдылығы мен тікелейлігімен ерекшеленеді.

Шығыс америкалық тағамдар

Шығыс Ормандық жерлердегі жергілікті халықтардың негізгі азықтары дәстүрлі түрде жүгері (осылай-ақ жүгері деп аталады), бұршақ және бақша болды, олар өзара тәуелділікпен отырғызылғандықтан "Үш апа" деп аталады: бұршақтар жүгері тұқымының биік сабақтарын өсірді, ал бақша үш өсімдіктің түбінде таралып, тамыр жүйелерін қорғап, қолдады. Көлденең шырпы - Шығыс Ормандық жерлердегі халықтардың тағы бір негізгі тағамдары. Ағаш шырынын қант кеспектен көктемнің басында, түндері әлі суық кезде жинайды. Қайыңның қабық ыдыстары кл. сироп, кл. торт, кл. қант және кл. таффи жасау процесінде қолданылады. Шараптың шырынын белгілі бір температураға дейін қайнату арқылы әр түрлі ас өнімдері пайда болады. Жаңғақ қалыңдай бастағанда, оны қарға құйып, таффи жасауға болады. Жаңа Англияның алғашқы отаршылары тағамдарын жергілікті дақылдар мен ресурстарға бейімдеуге мәжбүр болғандықтан, Оңтүстік Жаңа Англияның Альгонкиандық тағамдарының жергілікті әсері Жаңа Англияның тағамдарының маңызды бөлігін құрайды. Уабанаки тайпалары мен басқа да шығыс орманды халықтар жаңғақ пен жүгері ұнынан жасалған жаңғақ сүті мен нәресте сүт пісіру құралын жасады, ал Чероки халқы канучи шұпасын гикори жаңғағынан жасады.

Оңтүстік-шығыс америкалық жергілікті американдық тағамдар

Оңтүстік-шығыс Американың түпкүлдік мәдениеті Оңтүстік Американың тамақтануының қалыптасуына өз бастамаларынан бастап қазіргі уақытқа дейін үлес қосты. Оңтүстік-шығыс Американың түпкүлдік мәдениеті Оңтүстік диетасының негізгі азықтарының бірі болды: жүгері (мазар), оны ұнға ұнтақтады немесе хомини жасау үшін сілтілі тұзбен шыңдады, бұл америкалықтар никстамализация деп аталатын әдісті қолданады. Бұрын-соңды пісірілген нан мен дәнді нан сияқты тағамдардың бәрі жүгеріден жасалады. Негізгі азық-түлік ретінде маңыздылығы төмен болса да, картоп та америкалықтардың тағамдарынан алынған және жүгеріге ұқсас көптеген жолдармен пайдаланылған. Американың түпкүлкілері алғашқы түпкүлкі емес оңтүстік америкалықтарды оңтүстік үстелдерде әлі күнге дейін танымал болып табылатын көптеген басқа көкөністермен таныстырды. Бақша, қымыз, бұршақ, қымыз, сассафрас, бұршақтардың көптеген түрлері оралмандар арқылы қоныс аударушыларға жетті. Вирджиния алгонкиан сөзі паукохиккора - гиккорий жаңғағының еті немесе одан дайындалған жаңғақ сүті сусындарын білдіреді. Бұл аймақта жемістер көп. Мұскадин, қара егін, малина және басқа да көптеген жабайы егін американдықтардың тамақтануының бір бөлігі болды. Оңтүстік-шығыс үндістерінің ең маңызды тағамдарының кейбіреулері, ешкім ойламағандай, қазіргі кезде қара және ақ түлектер жейтін "жан азығы" болып табылады. Мысалы, хомини әлі күнге дейін желеді Sofkee өмір сүреді, өйткені жүгері нанның ұнтақтарын оңтүстік аспаздар пайдаланады. Үндістердің пісірілген жүгері наны Оңтүстік ашканасында "топырақ ұнтағы кнедлинг" ретінде және "құс күшіктері" ретінде кездеседі, оңтүстік тұрғындар бұршақ пен дала бұршағын оларды қайнату арқылы пісіреді, үндістер сияқты үндістер де өздерінің етін пісіріп, оны гиккорий көмірінің үстінде түтетеді. Ауданда ақ құйрықты бұғылардың көптігіне байланысты, бұғы әрқашан маңызды ет азығы болған. Сондай-ақ, қоян, бүркіт, опоссум және еншік те кездеседі. Сонымен қатар еуропалықтардан алынған шошқалар мен ірі қаралар түріндегі мал шаруашылығы да жалға алынады. Жануардың ең көп таралған бөліктерін жеуден басқа, бауыр, ми және ішек сияқты мүшелер етін де жеу дәстүрлі. Алғашқы қоныс аударушылардың көбіне Оңтүстік-Шығыс Американың жергілікті американдықтардың пісіру әдістері үйретілді.

Батыс жергілікті асханасы

Тынық мұхитының солтүстік-батысында дәстүрлі тағамға сальмон және басқа балықтар, теңіз өнімдері, саңырауқұлақтар, бақшалар, тамырлар мен түбірлер, ал елен, қаз және қоян сияқты ет жатады. Шығыстан айырмашылығы, Солтүстік-Батыс халықтары дәстүрлі түрде аңшы-жинақшылар. Жалпы алғанда, климаттың жұмсақ болуы жыл бойы мол азық-түлікпен қамтамасыз етілуіне негізделген экономиканың дамуына әкелді, бұл маусымдық ауыл шаруашылығына сүйенудің орнына. Алайда Калифорниядағы түпкүлдік американдық тайпалар әлі де қыста азық-түлік сақтаумен айналысатын. Жануарлар көшіп-қонып жүргендіктен өсімдіктер маусымдық болып келеді, сондай-ақ ауа райын да ескеру керек. Қазіргі Калифорнияда бұталарды ұнға ұнтақтап, халық санының 75 пайызы үшін негізгі азық-түлік ретінде пайдаланылады. Археологиялық табылған "мұрттар мен шүберектер" жерлестердің арасында бұта мен басқа да жаңғақтарды көбірек қолданғанға ұқсайды. Ағаш бұршақтарын ұнтақтау үшін көп ресурстар мен оларды жинау мен өңдеуге көп уақыт қажет. Бұл жер тұрақты орналасқан аймақты білдіреді. Ал бұталарды жинауға рудағы барлық адам қатысатын, өйткені олар бірнеше апта ішінде пісіп жетеді. Азық-түлік алу мәселесі бойынша қоғамдық қатысу болды. Астық шұбы мен нан бұршақтарды ұнтақтап пісірілетін. Киросте археологиялық орындарында кеміргіштер сүйектерінің болуы Киросте халқының кеміргіштерді жегенін көрсетеді. Кеміргіштердің көптігі оларды ыңғайлы азық көзіне айналдырған болуы мүмкін. Жерлестерде бұғы мен тюленнің сүйектері де кездеседі. Бұл кейбір жергілікті тайпалардың өмір сүруіне миссионерлерге байланысты болды. Археологиялық зерттеулер кейбір жергілікті тайпалардың миссионерлерге арқа сүйегендіктен, сиыр жегенін дәлелдейді. Кейбір тайпалар миссионерлердің тамағына сүйенсе де, олар өздерінің тамағын аң аулаумен айналысты.

Оңтүстік-батыс жергілікті асханасы

Қазіргі АҚШ-тың Four Corners аймағындағы ата-бабалары, Аризона, Колорадо, Нью-Мексико және Юта, бастапқыда жүгері, бұршақ, алабұлақ, күнбағыс тұқымы және піне бұршағының жаңғақтарын өсіру арқылы күн көрісімен айналысқан. Бұрынғы пуэблолықтар себет және қыш бұйымдарымен танымал, бұл олардың тасуы және сақталуы қажет болған ауыл шаруашылығы артықшылығын және саз ыдыстарында тамақ пісіруді көрсетеді. Археологиялық қазбалар күркірді тамақ ретінде ерте үйретуді көрсетеді. Жаңа Мексиканың асханасы Пуэбло мен испандық тағамдар дәстүрлеріне қатты негізделген және Американың оңтүстік-батысында, әсіресе Нью-Мексикода кең таралған асхана болып табылады. 2002 жылы Оңтүстік-Батыс Үнді халықтарының тағамдары Джеймс Беард сыйлығын жеңіп алды, бұл осылайша құрметке ие болған алғашқы америкалық түпкүллілердің аспаз кітабы. Басшылар авторға, Лоис Эллен Франкқа, Американың түпкүлдіктері ас жасайтын тағамдар жоқ деп айтқан.

Алясканың жергілікті асханасы

Алясканың жергілікті асханасы тұмсық, балық (сальмон) және қаз сияқты қоректік заттарға бай тағамдардан тұрады. Бұлармен бірге Алясканың жергілікті тұрғындары дәстүрлі түрде жидектер мен құс жұмыртқаларын да жейді. Алясканың жергілікті тұрғындары тұздық, морж және ақ аю сияқты ірі аңдарға аңшылық жасайды. Кішірек аңдарға ақ балық, арктикалық қарақұмық, арктикалық қоян және птармиган жатады. Ауа райының әсерінен жеміс-жидек секілді жеуге жарамды өсімдіктер тек жаз айында ғана жеуге болады, сондықтан адамдар май мен белокқа өте бай, бірақ көмірсуларға аз мөлшерде тамақтанады. Аң аулаған аң киім үшін де пайдаланылады. Үлкен сүтқоректілердің ішектері су өткізбейтін киім жасауға, ал карибудың терісі жылы киім жасауға қолданылады.

Кариб бассейнінің жергілікті асханасы

Бұл аймақта арауактар, карибтер және сибонилер мәдениеті бар. Ұлы Антиль аралдарындағы тайнолар Колумбпен алғаш кездескен Жаңа әлем халқы болды. Еуропалықтармен байланысқа келер алдында бұл топтар азық іздеп, аң аулап, балық аулаған. Тайнолар макасо, тәтті картоп, жүгері, бұршақ, құма, ананас, жержаңғақ және қырыққабат өсірді. Бүгінгі таңда бұл мәдени топтар көбінесе қоршаған халыққа сіңісіп кетті, бірақ олардың аспаздық мұрасы өмір сүреді. Ажиако, қымыз сияқты, Колумб келгенге дейін Кубада пайда болған деп есептеледі. Шұбаға ет, түбір және қырыққабаттың әртүрлі түрлері қосылады. Барбакоа, ағылшын сөзі барбекюдің пайда болуы, от үстінде етті баяу пісіру әдісі. Джерк - Ямайкадағы таинолар ет пісіру әдісі. Касабе - Колумбияға дейінгі Кариб теңізі мен Амазонияда кең таралған, касаба түбімен дайындалған, күрмелі, жұқа жалпақ нан. Бами - Ямайканың су мен маниокадан жасалған наны. Гуаниме, тамалеге ұқсас Пуэрто-Рико тағамдары; жүгері ұнынан немесе жүгері ұнынан және пюреде бірге жасалған. Пастель, Пуэрто-Рикодан шыққан, халака деп те аталатын тағам. Бір кездері бәліштің құрамында касава мен таро бар еді. Содан кейін оларды етпен толтырып, оралады. Фунче немесе саңырауқұлақтар, жүгері ұнынан жасалған қамырды. Кассареп - қайнаған қандарияның шырынын қайнатып, қалыңдату арқылы дайындалатын соус, дәмдеуіш немесе қалыңдықты құрайтын зат. Мама Хуана - испанола (Доминикан Республикасы мен Гаити) аралында дайындалатын шай. Pepperpot, таинолықтардың ет, көкөніс, қымыз және қайнатылған макасовый шырынынан жасалған дәмді тағам. Виргин аралдары мен Кариб теңізінің басқа бөліктерінде өсімдіктерден жасалатын дәрі ретінде танымал болған бұталық шайлар көбінесе жергілікті көздерден, мысалы, имбирь томастары, сорсопа, қабыну бұтасы, кенип, құрт шөптері, уайым шарап және басқа да көптеген жапырақтар, қабықтар мен шөптерден алынады. Уику - кіші Антиль аралдарындағы карибтер пісіретін ферменттелген, макасовадан жасалған сыра. Таумали немесе таумалин, карибтерде лобстердің жасыл бауырынан, чили қырынан және лимон шырынынан жасалған соус.

Мезоамериканың жергілікті асханасы

Мезоамериканың түпкүллі халықтарының жаулап алу алдындағы асханасы қазіргі мексикалық, Белизе асханасы, Сальвадор асханасы, Гондурас асханасы, Гватемала асханасының қалыптасуына үлкен үлес қосты. Бұл мәдениеттерге ацтектер, майялар, ольмектер, пипильдер және тағы басқалар кірді (колумбқа дейінгі өркениеттер тізіміне қараңыз).

Анд мәдениеттері

Бұл қазіргі уақытта Анд тауларында кечуа, аймара және Наска халықтарынан белгілі рецепттерді қамтиды. Анд өңірінің басым бөлігінде өсетін, тоңазытқышта пісірілген индиялық шошқасы, бұл кішкентай кеміргіш кем дегенде 4000 жыл бойы өсіріліп келеді. Жасыл қызанақ, Перуде өсетін түнгі көлеңкелі тұқым. Сараика - жүгері арақ. Чича, Оңтүстік Америкада кездесетін көптеген жергілікті сыралардың жалпы атауы. Ал Амазонка бассейніндегі шишалар көбінесе маниокты қолданады. Континенттегі әр түрлі түрлер амарант, киноа, жержаңғақ, картоп, кока және басқа да көптеген ингредиенттерге негізделуі мүмкін. Чича морада - перуандық тәтті, ашытқысыз ішімдік, қызғылт жүгері, жеміс-жидек пен дәмдеуіштерден жасалады. Колада морада - Анд қара жидегіне негізделген қалың, дәмді жеміс сусындары. Эквадорда өлгендердің күніне арналған дәстүрлі рәсімдер. Ол әдетте гуагуа де панмен, құмшекерленген нәрестеге ұқсас нанмен (бұрын Колумбиядан бұрын жүгері ұнынан жасалған) ұсынылады. Киноа қамыры. Ч'арки, құрғатылған ет түрі. Хумита, қазіргі заманғы тамалелерге ұқсас, жүгері, шөптер мен пияздың қалың қоспасы, жүгері жапырағына оралған. Оның атауы - "модерн", яғни паук-тай, оның оралған пішініне байланысты. Локро (кечуа рукрудан) Анд таулары бойымен танымал болған қалың, қатты пісірілген тамақ. Бұл Аргентина мен Боливияның ұлттық тағамдарының бірі. Мазаморра моранда - бұршақ жүгері мен жемістерден жасалған қалың тәтті пудинг. Перуде қоспа түрінде сатылады. Мате де кока, кока жапырақтарынан дайындалған Перу шай. Оны Анд тауларында биік жерде тұратын жергілікті тұрғындар биіктіктегі аурулардан сақтану үшін жиі ішеді. Пачаманка - оутия пешінде пісірілген ыстық. Papa a la Huancaína, Перу картоптары қышқылданған, жержаңғақ негізіндегі соусқа жабылады. Патаска - пісірілген жүгері, картоп және құрғатылған етпен пісірілген дәмді тағам. Севиче - шикі балық, лимон шырынына маринадталған. Перудің ұлттық тағамдарының бірі. Канча немесе тостада, қуырылған алтын адам. Ляхва, Боливияның сальсасы. Ллапингачос, Эквадордан әкелінген картоп пюресі. Токош (тогош), ферменттелген картоптың көміршегінен дайындалатын кэчуалық дәстүрлі тағам.

Оңтүстік Американың басқа да мәдениеттері

Ангу - Бразилияның түпкүлдік дәнді бұршақ пісіру түрі. Арепа - Колумбия мен Венесуэланың жергілікті халықтарынан шыққан жүгері наны. Vori vori, парагвайлық шұбат, жүгері ұнынан жасалған кнедлингтер. Cauim, бұршақ немесе маниока негізіндегі ашытылған сусын, адам сілекейінің ферменттерімен ыдырайды, бұл Тупинамбалар мен Бразилияның басқа да жергілікті халықтарының дәстүрі. Чипа - Парагвайда дәстүрлі жүгері ұнынан немесе маниокадан жасалған нанның кең түрі. Куранто - Чилоэ аралының Чоно халқынан шыққан, топырақ пешінде пісірілген чилилік пісірілген тағам. Кагуййй - парагвайлық ұлттық тағамның бір бөлігіне айналған гуараниден алынған локро жүгері ұнтағы. Киве - парагвайлық тәтті немесе дәмді тағам. Лампреадо немесе паягуа маскада, Парагвай мен Аргентинаның солтүстік-шығысындағы крахмалдық, маниока негізіндегі қуырылған торт. Лапачо немесе тахибо - дәрілік ағаш қабығының инфузиясы. Манисоба - бразилиялық Амазонканың түпнұсқасы, қайнатылған маниока жапырақтары мен түткіленген ет пісірілген тағам. Мате (ішімдік). Мбежу - маниока крахмалынан пісірілген торт. Меркен - Патагония мапучелерінен шыққан ажи ұнтағы. Мокото - бұл сиырдың аяғы, бұршақ және көкөністер қосылған бразилиялық пісірілген тағам. Мокека - бразилиялық теңіз өнімдері пісірілген ыстық тағам. Пачока деген тупи тілінен шыққан сөз "жапырақтайтын" дегенді білдіреді. Памонха - бразилиялық тамаль. Пира калдо, Парагвайлық балық шұпағы. Парагвайлық сопа парагвай, парагвайлық ұлттық тағам ретінде бағаланатын жүгері ұнынан жасалған кастрюль, чипа гуимен байланысты. Сойо, гуарани атауы soo josopy-дан қысқартылған, парагвайлық шұбат, ол минометпен ұнтақталған ет негізінде жасалады. Такака - бразилиялық тукупи, джамбу жапырақтары мен креветкалардан жасалған пісірілген такака, әдетте құрғақ қымызбен пісіріледі. Терре немесе ка'ай, ерба-матедің суық пісірілген нұсқасы. Тукупи, маноак негізіндегі бульон, бразилиялық тағамдар, мысалы, pato no tucupi және tacacá. Ерба-мате - гуараниден шыққан, сол аты бар ағаштан дайындалатын шай.