Pasquale Galluppi

Кіріспе

Паскуале Галлуппи (1770-1846) - итальяндық философ.

Өмірбаян және философия

Галлуппи Калабрияның Тропея қаласында патрициан Галлуппи отбасында дүниеге келген. 1831 жылдан Неаполь университетінде профессор болды, 1846 жылы қайтыс болды. Оның философиясы Декарт, француз және ағылшын сенсисттері, Кант және Томас Ридтің шотланд мектебіне келісу мен келіспеушіліктердің қоспасы болып табылады. Картезиандық, Лейбниц, Вольф және Геновизи енгізген өзгерістермен өлшенген, Галлуппидің ақыл-ойына арналған жүйе болды. Адамның білім мәселесі Галуппиді басты алаңдататын мәселе болды. Ол білімнің объективті шындықты сақтады, оны ол сананың куәлігіне негіздеді, адам баласын өзінің ішкі тәжірибесінен ғана емес, сонымен қатар оның сыртқы себептері туралы да хабардар етті. Бұл теория Кантқа бағытталған, бірақ Галлуппи онымен кеңістік пен уақыт ақыл-ойындағы априорлық формалар екендігімен келісті. Ол сезімшілерге қарсы ақыл жай пассивті немесе қабылдауға бейім екенін жоққа шығарды және құрылысшы сияқты оған берілген материалдарды реттеп, тапсырды, одан жаңа шындықтарды шығарып, оған сезімнің өзі ешқашан жете алмайды. Алайда ол сезімдік білім мен ақыл-ойдың арасындағы айырмашылықты түсіндіруге тырыспады. Бұл шотландтық мектепке қарсы оның дәлелінің үлкен әлсіздігі болды, өйткені жан өзінің сүйіспеншілігін немесе денелердің қасиеттерін ғана емес, сонымен қатар өзінің және өзі сыртындағы заттардың өзін де таниды. Галлуппидің Құдай идеясын адам білімінің бірінші объектісі ретінде қарастыратын Росмини теориясына шабуыл жасаудың бастысы болуы да табиғи болды: және бұл полемика (өзінен-өзі тыныш) Роверетан философына көпшілік назарын аударды. Галлаппидің пікірінше, іс-әрекеттің моральдық мәні адам табиғатынан туындайтын міндет түсінігіне байланысты. Ол ешқашан "категорикалық императив" сөзін қолданған емес, бірақ бұл жерде ол Канттың ықпалынан мүлдем құтылмағанын көрсетеді: және ол "әділ бол" және "жақсылық жаса" деген екі үлкен моральдық өсиет ретінде мәлімдегенмен, ол Канттың моральдық қағидасын мақұлдады. Сондықтан ол моральдық заң мен Құдайдың арасында ешқандай байланыс жоқ, тек Құдай ізгілікке сыйлық беріп, жамандыққа жаза беруі керек деген мәлімдемеден басқа. Шотланд мектебінің қарсыласы ретінде ол моральдық қасиеттер сезімге байланысты екенін жоққа шығарды. Оның теодициясы Лейбництің шектері ішінде жақсы, сондықтан ол аян болу мүмкіндігін ғана емес, сонымен қатар христиандықтың құдайлығын да мойындайды. Галлуппи стиліне деген мұқияттылық пен анықтылығы оның шығармаларын өте танымал етті; бірақ Неаполитан мектебінің гегельдіктері католик емес ой-өрістерде сәнге айналғанда және католиктер арасында схоластика өз ұстанымын қалпына келтіргенде, Галлуппи философиясы тез арада жерді жоғалтты. Ол әрқашан саяси мәселелерге араласпай, шығармаларын үлкен және бақытты отбасының шуы мен ығы-зығысының ортасында өз үйінде ойлап, жазып шығатын.

Galluppi was born at Tropea, Calabria, into the patrician Galluppi family. From 1831 he was a professor at the University of Naples, where he died in 1846. His philosophy is a mixture of assent to and dissent from Descartes, the French and English sensists, Kant, and the Scottish school of Thomas Reid. Cartesianism tempered by the modifications introduced into it by Leibniz, Wolff, and Genovesi, was the system in which Galluppi's mind was trained. The problem of human knowledge was Galuppi's chief preoccupation. He maintained the objective reality of knowledge, which he based on the testimony of consciousness, making humans aware not only of their internal experience, but also of the external causes to which it is due. This theory was aimed at Kant, though Galluppi agreed with him that space and time are a priori forms in the mind. Against the sensists, he denied that the mind was merely passive or receptive, and held that like a builder it arranged and ordered the materials supplied it, deducing therefrom new truths which sensation alone could never reach. He threw no light, however, on the difference between sensory and intellectual knowledge. This was the great weakness of his argument against the Scottish school, that the soul perceives not only its own affections or the qualities of bodies, but also its own substance and that of things outside itself. It was also natural that Galluppi should be foremost in attacking the theories of Rosmini concerning the idea of God as the first object of human knowledge: and it was this polemic (quiet enough in itself) which drew public attention to the Roveretan philosopher. The morality of actions, according to Galluppi, depends on the notion of duty which springs from human nature. He never made use of the phrase "categoric imperative", but everything goes to show that on that point he did not completely escape Kant's influence: and although he asserted as the two great moral commandments "Be just" and "Be beneficent", he nonetheless approved of Kant's moral principle. Therefore, he does not draw any connection between the moral law and God, beyond the statement that God must reward virtue and punish vice. Against the Scottish school, on the other hand, he denied that morality depends on the feelings. His theodicy is well within the limits of that of Leibniz, and therefore admits not only the possibility of revelation, but also the divinity of Christianity. The care and clearness of Galluppi's style made his works very popular; but when the Hegelianism of the Neapolitan school became the fashion in non Catholic circles of thought, and Scholasticism regained its hold among Catholics, Galluppi's philosophy quickly lost ground. He always kept aloof from political questions; and his works were planned and written in his own home, amidst the noise and bustle of a large and happy family.