Фуэнтеовехуна: Лопе де Веганың пьесасы

Кіріспе

1612 және 1614 жылдар аралығында жазылған испандық пьеса, Лоп де Веганың туындысы.

Фуэнтеовеюна (ˌfwenteoβeˈxuna) – испан драматургы Лоп де Веганың пьесасы. 1619 жылы Мадридте «Лопе де Вега Карпионың пьесаларының он екінші бөлігі» (Docena Parte de las Comedias de Lope de Vega Carpio) жинағының құрамында алғаш рет жарияланған бұл пьесаның 1612 және 1614 жылдар аралығында жазылғаны айтылады. Пьеса 1476 жылы Кастилиядағы Фуэнтеовеюна ауылында болған нақты тарихи оқиғаға негізделген.

Қорытынды

Бірінші акт Алмагрода Калатрава орденінің бас шебері Родриго Тельез Жиронның үйінде басталады. Мұнда орденнің командирі Фернан Гомес де Гусман өзінің жоғарғы басшысын Португалияның Хуана және Альфонсо есімінен Сиудад-Реал қаласын басып алуға шақырады. Жирон қаланы басып алуға шешім қабылдайды. Фуэнтеовейна ауылы мен тұрғындары танысып, махаббат туралы әңгімелейді. Командир кіріп, екі әйелді, Лоренсия мен Паскуаланы, өзінің қасабасына алып кетуге тырысады, бірақ олар қарсылық көрсетіп, қашып кетеді. Фердинанд патшасы мен королева Изабелла Сиудад-Реалды басып алу туралы сөйлесіп, оны қайтарып алуға ант береді. Кейін екі жас ғашық, Лоренсия мен Фрондосо, орманға барып кездеседі. Командир жақындағанда, Фрондосо жасырынып, командирдің Лоренсияға күштеп кіруге тырысуын бақылайды. Командир арбалетын тастап кеткенде, Фрондосо шығып, оны алады. Лоренсия оның қолынан қашып кеткенде, Фрондосо арбалетті командирге бағыттайды, тек арбалетпен кетеді, ал командир екеуін де қарғыйды. Екінші акт ауылдағы шаруалар арасындағы әңгімемен басталады, ол командирдің кіруімен үзіледі. Ол Лоренсияның әкесі Эстебаннан қызын алуға рұқсат беруін талап етеді, бірақ ол бас тартады және командир мұны қорлау ретінде қабылдайды. Бір сарбаз кіріп, Фердинанд пен Изабелланың әскерлері қоршап алған Сиудад-Реалға (Саралық қала) қайта оралуын сұрайды. Командир кеткен соң Лоренсия мен Паскуала шаруалардың бірі Менгомен бірге қашып кетеді. Оларды басқа ауыл қызы Хасинта қарсы алады, оны командирдің қызметшілері қуып жүр. Менго оны қорғағанда, екеуін де командирдің лакейлері ұстап алады, олар Менгоны қамшылайды, ал Хасинтаны командир зорлап, содан кейін өз адамдарына береді. Көп ұзамай Эстебан Лоренсия мен Фрондосоның үйленуіне рұқсат береді. Той жалғасады, бірақ оны Фрондосоны қақпақпен қорқытқандығы үшін тұтқындаған командир, сондай-ақ тұтқындалуына наразылық білдірген Эстебан мен Лоренсия тоқтатады. Үшінші акт ауылдағы ер адамдардың кездесуімен басталады. Лауренсия, ұрып-соғылып, (бірақ шабуылшыларын ұрып-соғып қашып кетсе де) кіреді, бірақ бірден танылмайды. Ол ер адамдарды өзін құтқаруға тырыспағаны үшін сөгіп, оларды командирді өлтіруге шақырады. Фрондосоны асып өлтіруге дайындық жүріп жатқанда, ауыл тұрғындары кіріп, командирді және оның қызметшілерінің бірін өлтіреді. Қалған қызметші Флорес Фердинанд пен Изабеллаға не болғанын айту үшін қашып кетеді. Шараға келген билеушілер бұл жайтты тексеру үшін ауылға сот төрешісін жібереді. Ауыл тұрғындары командирдің басын тойлап, бидің жақындап келе жатқанын естиді. Өздерін құтқару үшін ауыл тұрғындары "Фуэнтеовейна істеді" дейді. Сот төрешісі еркектерді, әйелдерді және жас балаларды азаптап сұрақтайды, бірақ қанағаттанарлық жауап алмағаннан кейін бас тартады. Фердинанд пен Изабелла бас шеберге кешірім береді, ал ауыл тұрғындары кіріп, өздерінің оқиғаларын айтып бергенде, оларға да кешірім беріледі.

The first act opens in Almagro at the home of the Grand Master of the Order of Calatrava, Rodrigo Téllez Girón. Here, a commander of the order, Fernán Gómez de Guzmán, urges his superior to seize the town of Ciudad Real in the name of Juana and Alfonso of Portugal. Girón decides to capture the city. The village and villagers of Fuenteovejuna are introduced and speak of love. The Commander enters and attempts to take two of the women, Laurencia and Pascuala, back to his castle, but they resist and escape. King Ferdinand and Queen Isabella discuss the capture of Ciudad Real and vow to retake it. Later, two young lovers, Laurencia and Frondoso, meet in the forest. When the Commander approaches, Frondoso hides and watches as the Commander attempts to force himself on Laurencia. As the Commander has put down his crossbow, Frondoso steps out and takes it. As Laurencia escapes his grasp, Frondoso points the crossbow at the Commander, leaving with only the crossbow as the Commander curses both of them. Act II begins in the village with a discussion among the peasants that is interrupted by the entrance of the Commander. He demands Esteban, Laurencia's father, to allow him to have her but he refuses and the Commander takes this as an insult. A soldier enters and begs the Commander to return to Ciudad Real (Royal City) which has just been surrounded by the forces of Ferdinand and Isabella. After the exit of the Commander, Laurencia and Pascuala go on the run with one of the peasants, Mengo. They are met by another peasant girl, Jacinta, who is being pursued by the Commander's servants. When Mengo protects her, they are both seized by the Commander's lackeys who will whip Mengo while Jacinta is raped by the Commander and then given to his men. Shortly afterwards, Esteban agrees to allow Laurencia and Frondoso to marry. The wedding proceeds but is interrupted by the Commander who arrests Frondoso, for his threat with the crossbow, as well as Esteban and Laurencia who protest his arrest. The third act opens with the men of the village meeting to decide how to handle the situation. Laurencia, having been beaten and subject to attempted Droit du seigneur (though she beats off her attackers and escapes) enters, but is not immediately recognized. She reprimands the men for not attempting to rescue her, inspiring the men to kill the Commander. While preparations are being made to hang Frondoso, the band of villagers enters and kills the Commander and one of his servants. Flores, the surviving servant, escapes and rushes to Ferdinand and Isabella to tell what has happened. The shocked rulers order a magistrate to the village to investigate. The villagers, celebrating with the head of the Commander, are told of the magistrate's approach. In order to save themselves, the villagers say "Fuenteovejuna did it". The magistrate proceeds to torture men, women, and young boys on the rack, but gives up after not receiving a satisfactory answer. Ferdinand and Isabella pardon the Grand Master and when the villagers enter and tell their story, they are pardoned as well.

Тақырыптар

Сыныптық күрес – маңызды түсініктердің бірі, себебі биліктегілер мен биліксіздер, яғни шаруалар мен ермекшілер арасында зор айырмашылық бар. Әскербасы қаланы өзінің билігі мен байлығымен қысымға алады. Олар тек бірігіп қана қарсы тұра алады. Әйелдер құқығы да маңызды тақырып, сол заман үшін бұл таңқаларлық жайт. Әскербасы қаланы жеке харемі ретінде қарастырады. Лауренсияға жасалған зорлау әрекетінен кейін оның құлдырауы басталады. Лауренсия қала тұрғындарын әскербасыға қарсы көтерілуге шақырады, ал офицерлерді өлтіргендер – әйелдер. Тағы бір тақырып – дәстүр мен прогресс. Сол кездегі Испания пьесаның фонында көптеген өзгерістерге ұшырады. Әскербасы мен Ортуноның өлімі – қарапайым кісі өлтіру емес, бүлік. Фердинанд пен Изабелла қала тұрғындарына кінә тақпаса да, олардың қатыгездігіне қарамастан, оларды кешіруге құштар емес.

Соңғы қойылымдар

Кеңес балеті "Лоренсия" "Фуэнтеовехуна" пьесасына негізделген. Пьеса испан және басқа тілдерде бірнеше рет түсірілді, бірақ ағылшын тілінде ешқашан түсірілмеген. 1972 жылы "Фуэнте Овехуна" атты музыкалық нұсқасы қойылды. "Фуэнтеовехуна" пьесасы Уильям Колфордтың ағылшын тіліне аудармасында 1972 жылы La MaMa эксперименталды театр клубында үш актілі қойылым ретінде көрсетілді. 1976-77 жылдары Солтүстік Грекияның мемлекеттік театры Танос Микроуцикос музыкасымен және Йоргос Михелидис сөздерімен пьесаның музыкалық нұсқасын қойды. 1989 жылы пьеса Лондонның Корольдік ұлттық театрында Адриан Митчеллдің бейімдеуімен және Деклан Доннеллан режиссерлігімен қойылды. "Фуэнтеовехуна" пьесасы 2008 жылы Стратфорд Шекспир фестивалінде қойылды (Стратфорд фестивалінің қойылым тарихына қараңыз), онда Скотт Вентворт тиран рөлінде, ал Джонатан Гоад пен Сара Топхэм ғашықтар рөлінде ойнады. Торонтоның "Globe and Mail" газеті қойылымға жағымды баға берді. Надя Фолл режиссерлік еткен "Ауыл" қойылымы "The Royal Stratford East" театрында испан пьесасына негізделген. Ол Stratford East-тің көркемдік директоры ретіндегі алғашқы маусымын ашады. Бұл заманауи туынды Үндістанда өтеді.