Кіріспе

Мифтік құс

Даршын құсы, сондай-ақ Циннамолог, Циномолог немесе Циннамолог деп те аталатын, әр түрлі жануарлар туралы кітаптарда ұяларын салу үшін даршын жинаған алып құс ретінде сипатталған мифтік жаратылыс.

Геродоттың айтуынша

Геродоттың "Тарих" атты еңбегінде айтылғандай, қыша құсы Арабияда мекендеген, сол кезде қыша өндірілетін жалғыз ел. Осы алып қыша құстары қыша ағаштары өсетін белгісіз жерден қыша таяқшаларын жинап, тік жартастарға орналасқан ұяларын салуға пайдаланған. Арабтар қышаны алу үшін бір хитролыққа барған. Олар өгіздерді және басқа да жүк көтеретін малдарды кесіп, бөліктеп құстардың ұяларына жақын қойып, қашықтап кетіп, құстарды етті ұяларына тасымалдауға итермелеген. Ұялардың салмағынан жартастардан түсіп, арабтар құлаған қышаны жинап алатын.

Аристотельдің пікірі бойынша

Аристотельдің "Жануарлар тарихы" атты табиғат тарихына арналған еңбегінде, ол қызыл қарға құсының белгісіз жерлерден қызыл майды әкеліп, биік ағаштардың үстіндегі жұқа бұтақтарға ұя салып салғанын түсіндіреді. Құс мекендеген елдің тұрғындары ұяларды құлату үшін жебелерінің ұштарына қорғасын салмақтарды бекітіп, ішіндегі қызыл май таяқшаларын жинап алады. Аристотель бұл құсты деп атаған.

Плиний Зейнеткердің айтуынша

Плиний Үлкені cinnamolgus деп қате аталатын қандала құсына көбірек күдікпен қарады. Ол "Naturalis historia" ("Табиғи тарихы") еңбегінде Геродотты нақты айыптап, антикалық дәуірдің жалпы сенімдерін жоққа шығарды, осы аңызды жергілікті халық өз тауарларының құнын қымбаттату үшін құрастырған десті.