Роза Майредер: Австриялық ойшыл, жазушы және феминист

Кіріспе

Австриялық еркін ойшыл, жазушы, суретші, музыкант және феминист Роза Майредер (Обермейер тегімен туған; 30 қараша 1858, Вена – 19 қаңтар 1938, Вена) – австриялық еркін ойшыл, жазушы, суретші, музыкант және феминист. Ол Мари мен Франц Арнольд Обермайердің қызы, ол бай мейрамхана иесі және бармен болған. Розаның он екі бауыр-қарындасы болды. Оның консервативті әкесі қыздардың формальды білім алуына сенбегенімен, оған бір ағасының грек және латын тілі сабақтарына қатысуға мүмкіндік берді. Ол сонымен қатар француз тілі, сурет салу және фортепиано бойынша жеке оқыту алды.

Өмір және неке

Роза Обермайер 30 қараша 1858 жылы дүниеге келген. Оның әкесі Франц Арнольд Обермайер, ол өркендеген тавернаның иесі болған. Мейредер отбасының, әлеуметтік ортаның және оның жеке басының ерекшеліктері туралы мәліметтер күнделік жазбаларында сақталған, алғашқы жазбасы 1873 жылдың 28 сәуірінде жасалған; сол кезде ол он төрт жаста болған. Оның жеке өмірге арналған күнделік жазбалары күнделікті тіршілік пен соғысқа қатысты сезімдерін қамтиды. Оның наразылығының бір мысалы – он сегіз жасқа толғанда корсет киюден бас тартуы. Бұл әрекет әлеуметтік мәлімдеме ғана емес, сонымен қатар анасына қарсы жеке қарсылық болды, себебі анасы әйелдің өзіне деген құндылығын күйеуі мен ұлдарынан алуы керек деп санады. Мейредердің болашағына үлкен әсер еткендердің қатарында Йозеф Шторк, Веналық қолөнер мектебі, Рудольф фон Вальдхайм, Фридрих Экштейн және оның ағалары Карл, Юлиус және Рудольфпен болған жиі кездесулері болды. Сонымен қатар, Ницше, Гёте және Канттың еңбектері де оның рухани дамуына зор ықпал етті. Ересек өмірінде Роза Мейредер тарих бойы әйелдердің шынайы өзін-өзі таныту мүмкіндігінің болмауына наразылық білдірді. Мейредер 1905 жылы екі маңызды еңбек жариялады, олардың бірі – «Zur Kritik der Weiblichkeit» («Әйелдіктің сын жолымен») (кейіннен 1912 жылы ағылшын тілінде «A Survey of the Woman Problem» («Әйел мәселесіне шолу») деген атпен жарық көрді). Бұл еңбек «қабылданған» философтардың цитаталарын жоққа шығарып, авторитетті қолдау көрсеткен эсселер жинағы болды, ал мұндай жазу стилі он жетінші және он сегізінші ғасырлардың идеяларынан шабыттанды. Мейредердің екінші маңызды басылымы – «Geschlecht und Kultur» («Жыныс және мәдениет») (1923). Бұл еңбек әйелдерге қатысты екіұшты стандарттар мен кемсітушіліктерді сынап, ағылшын тіліне аударылды. Ол сонымен қатар «Das Haus in der Landskrongasse» («Ландскронгасседегі үй») атты автобиографиясын жариялады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мейредер «Neues Frauenleben» және «Internationale Rundschau» сияқты әртүрлі басылымдарда бейбітшілікке шақыратын мақалалар мен есептер жариялады. Жазумен қатар, Мейредер сурет салуға да қызығушылық танытып, акварелисттер клубына қабылданған алғашқы әйел болды. 1981 жылы оның акварель суретінің бірі Веналық суретшілер үйінің (Kunstlerhaus) жылдық көрмесіне қабылданды. Ол әйелдер құқықтарын қолдаушы Мари Ланг арқылы Рудольф Штайнермен (олармен ұзақ хат алмасып жүрді) танысты. Ол сондай-ақ Хьюго Вольф пен Фридрих Экштейнмен де танысты. Роза Вольфпен жақын достық қарым-қатынас орнатты және оның бір әңгімесін 1896 жылы Маннгеймде тұңғыш рет қойылған «Der Corregidor» операсының либреттосы ретінде пайдаланды. Осы жылдары ол өзінің алғашқы романы «Aus meiner Jugend» («Менің жастығымнан») жариялады. Лангтың ортасында Роза Марианна Хайнишпен танысты, олар 1902 жылы құрылған «Allgemeiner Österreichischer Frauenverein» австриялық әйелдер қауымдастығында бірге жұмыс істеді. Роза Мейредер 1907 жылы құрылған Веналық әлеуметтану қауымдастығының жалғыз әйел-құрылтайшысы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мейредер бейбітшілік қозғалысына қатысып, 1919 жылы «Internationale Frauenliga für Frieden und Freiheit» (Бейбітшілік және еркіндік үшін халықаралық әйелдер лигасы, IFFF) төрағасы болды. Мейредер швед әдебиет сыншысы Клара Йохансонға зор ықпал етті.

Rosa Obermeyer was born on 30 November 1858. Her father was Franz Arnold Obermayer, who was the owner of a prosperous tavern. Accounts of Mayreder's family, social atmosphere, and insights to her personality are recorded in a series of diary entries, the first of which is dated 28 April 1873; she was fourteen at the time. Her autobiographical diary entries covered a range of topics from her every day life to her feelings on war. One such instance of rebellion was her decision to never wear a corset when she turned eighteen. This act of defiance was not only a social statement, but a personal dig against her mother, who believed it was a woman's duty to derive her sense of self from her husband and sons. One of the most influential activities on Mayreder's future were her frequent meetings with Josef Storck, Wiener Kunstgewebeschule, Rudolf von Waldheim, Friedrich Eckstein, and her brothers Karl, Julius, and Rudolf. Additionally, the writings of Nietzsche, Goethe, and Kant had a significant influence on her as well. Throughout her adult life, Rosa Mayreder expressed her frustration with the lack of authentic expression for women throughout history. Mayreder published two influential works, one being Zur Kritik der Weiblichkeit (To Critics of Femininity) in 1905 (later published in English as A Survey of the Woman Problem in 1912). This was a collection of essays that refuted quotes from "accepted" philosophers and established authoritative support, a style of writing that was inspired by the ideals of the seventeenth and eighteenth centuries. Mayreder's second influential publication was Geschlecht und Kultur (Sex and Culture) (1923). The latter work, which criticized the double standard and discrimination against women, was translated into English. She also published an autobiography, Das Haus in der Landskrongasse. During World War I Mayreder published articles and reports in which she advocated a pacifist approach in various media outlets, including Neues Frauenleben and Internationale Rundschau. In addition to writing, Mayreder took a liking for painting and became the first woman admitted to the Aquarellist club. In 1981, one of her watercolors was accepted as an exhibition at the annual Viennese Kunstlerhaus (House of Artists). She met Rudolf Steiner (with whom she entered into a long and extensive correspondence) through women's rights campaigner Marie Lang. She also met Hugo Wolf and Friedrich Eckstein. Rosa formed a warm friendship with Wolf and developed one of her stories as the libretto for his opera Der Corregidor, which was first performed in Mannheim in 1896. During these years she published her first novel Aus meiner Jugend (From My Youth). It was also in Lang's circle that Rosa met Marianne Hainisch with whom she worked in the Austrian women's association "Allgemeiner Österreichischer Frauenverein", which was formed in 1902. Rosa Mayreder was the only female founding member of the Sociological Association of Vienna which was initiated in 1907. During the First World War Mayreder engaged in the peace movement and became in 1919 the chairman of the "Internationale Frauenliga für Frieden und Freiheit" (International Women's League for Peace and Liberty, IFFF). Mayreder was an influence on Swedish literary critic Klara Johanson.

Роза Майредер мен Ницше философиясы

Феминизм және қоғамдық денсаулық сияқты әртүрлі әлеуметтік мәселелерге арналған алғашқы жарияланымдарында Мейредер Ницшенің еңбегін ынталы түрде бағалады. 1920 жылдардың соңындағы кейінгі жазбаларында Мейредер Ницшенің жазбаларына, сондай-ақ Ницше философиясы төңірегінде пайда болған табынушылықтың артық өршуіне көбірек сын айтты; алайда, ол Ницшеге деген жалпы құрметін тоқтатқан жоқ.