Алтын стандарты және пайыздық мөлшерлеме арасындағы кері байланыс: Гибсон парадоксы
Gibson's paradox
Гибсон парадоксы: Алтын стандартындағы пайыздық мөлшерлеме мен бағалардың өзара байланысы. Экономикалық теорияға қайшы келеді, алғашқы зерттеушілер: Гибсон, Тук, Кейнс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Гибсонның парадоксы – алтын стандарты кезінде пайыздық мөлшерлеме мен бағалардың жалпы деңгейі арасындағы оң корреляцияны білдіреді. Бұл атау 1923 жылы Banker's Magazine журналында осы корреляцияны атап көрсеткен британ экономисі Альфред Герберт Гибсонның есімімен байланысты. Бұл корреляцияны бұрын Томас Тук байқаған болатын. Алғаш рет бұл терминді Джон Мейнард Кейнс 1930 жылғы «Ақша туралы трактат» еңбегінде қолданды. Бұл парадокс деп есептелді, себебі көптеген экономикалық теоретиктер осы корреляцияның теріс болатынын күткен. Кейнс байқалған корреляцияны «көптік экономика саласының ең толық дәлелденген эмпирикалық фактісінің бірі» деп атады. Ақшаның сандық теориясы ақша ұлғаюының баяулауы бағаның өсуін де баяулатады деп болжайды. Сонымен қатар, ақшаның баяу өсуі несиелік қаражаттың өсуін де баяулатады, демек пайыздық мөлшерлемелерді арттырады. Егер осы екі шарт дұрыс болса, ақшаның баяу өсуі төмен бағалар мен жоғары пайыздық мөлшерлемелерге әкелуі керек. Бірақ Гибсон бағалар төмендегенде пайыздық мөлшерлемелердің өспей, керісінше төмендегенін байқады. Осы парадокс түсіндіруді қажет етеді. Мысалы, 1873-96 жылдардағы экономикалық дағдарыс кезінде бағалар күрт төмендесе, пайыздық мөлшерлемелер төмен қалып отырды. Экономист С. Б. Саулдың айтуынша, Альфред Маршалл бұл парадоксқа басқа факторлардың әсер етуі мүмкін екенін түсіндірді: соғыстан кейінгі дивидендтер және халықаралық банк және қаржы жүйесінің жақсаруы. Экономистер әдетте пайыздық мөлшерлеменің инфляция деңгейімен байланысты екенін ойлады, ал Кейнстің зерттеулері бұл көзқарасқа қарсы келді. Ол алтын стандарты кезінде пайыздық мөлшерлемелер бағалардың өзгеру қарқынына емес, жалпы баға деңгейіне байланысты екенін көрсетті. Шындығында, ол пайыздық мөлшерлемелер инфляция деңгейінен гөрі оптомдық баға индексімен күшті корреляцияға ие екенін есептеді.
Gibson's paradox is the observation that the rate of interest and the general level of prices under the gold standard are positively correlated. It is named for British economist Alfred Herbert Gibson who noted the correlation in a 1923 article for Banker's Magazine. The correlation had been noted earlier by Thomas Tooke. The term was first used by John Maynard Keynes, in his 1930 work, A Treatise on Money. It was believed to be a paradox because most economic theorists predicted that the correlation would be negative. Keynes commented that the observed correlation was "one of the most completely established empirical facts in the whole field of quantitative economics." The Quantity Theory of Money predicts that a slower money growth creates slower price rise. In addition, slower money growth means slower growth of loanable funds and thus raises interest rates. If both these premises are true, slower money growth should mean lower prices and higher interest rates. However, Gibson observed that lower prices were accompanied by a drop—rather than a rise—in interest rates. This is the paradox that needs to be explained. For instance, in the 1873 96 depression, prices fell considerably while interest rates remained low. Economist S. B. Saul says that Alfred Marshall explained the paradox by saying that other factors might have been at play: a peace dividend and improving international system of banking and finance. Economists generally thought that interest rates were correlated to the rate of inflation, whereas Keynes' findings contradicted this view. During the period of gold standard, he concluded that interest rates were correlated to the general price level, and not the rate of change in the prices. In fact, he thought that interest rates were highly correlated to the wholesale price index rather than the rate of inflation.