Кіріспе

Итальяндық ірімшік

Фонтина (французша: фонтин) – ең алғаш Италияда өндірілген сиыр сүтінен жасалған ірімшік. Уақыт өте келе Фонтинаның өндірісі бүкіл әлемге тарады, оның ішінде АҚШ, Дания, Швеция, Канада, Франция және Аргентина да бар.

Сипаттама

Фонтина – құрылымы жартылай жұмсақтан қаттыға дейін, ал дәмі жеңілден орташа өткірге дейін болатын ірімшік. Оның майлылығы шамамен 45% құрайды. Фонтинаның ерекше дәмі – қаймақты, жұмсақ, бірақ айқын дәмді және жаңғақты, жаңғақтың дәмі уақыт өте келе арта түседі. Швеция, Дания және АҚШ-тағы фонтиналардың дәмі, құрылымы және тесіктері Италиядағыдан гөрі жұмсақ. Фонтина ірімшігі Альп тауларындағы Аоста аңғарында 12 ғасырдан бері жасалып келеді. Еуроодақта (ЕО) өндірілген фонтина Matterhorn консорциумының (Консорциум) мөртаңбасымен, үстінде "FONTINA" деген жазуымен анықталады. Көптеген басқа сорттар сияқты, "фонтина" атауынан "фонтинелла", "фонтал" және "фонтелла" сияқты туынды атаулар пайда болған. Аоста аңғарындағы нұсқасы – түпнұсқа және ең танымал болғанымен, Италияның басқа аймақтарында, сондай-ақ Данияда, Швецияда, Квебекте, Францияда, Аргентинада және АҚШ-та да одан туынды өндіріс жүргізіледі. Швеция және Даниядағы нұсқалары көбінесе АҚШ-тың азық-түлік дүкендерінде кездеседі, оларды қызыл балауыз қабығы (аргентиналық фонтинада да жиі кездеседі) арқылы Аоста фонтинасынан ажыратуға болады. Аоста аңғарында өндірілетін фонтина бір сүттен алынған, пастеризацияланбаған сүттен жасалуы керек, күніне екі партия өндіріледі. Аоста аңғарындағы түпнұсқа фонтина ірімшігі өте күшті дәмімен ерекшеленеді, бірақ басқа елдерде өндірілетін, осы атаумен сатылатын ірімшіктер одан әлдеқайда жеңіл болуы мүмкін. Аоста фонтинасы пісу кезінде табиғи қабыққа ие болады, ол әдетте қызғылт сарыдан қоңырға дейін болады. Ішкі бөлігі аққремі түсті, "көздер" деп аталатын тесіктермен толы. Оның топырақты, саңырауқұлақты және ағаш сияқты дәмімен ерекшеленеді, жақсы қуырылған ет және трюфельмен өте үйлесімді. Піскен фонтина – қатты ірімшік, жақсы еруге келеді.

Қорғалған шығу тегі атауы

ЕО-да сатылатын Фонтина ірімшігін "FONTINA" деген жазуы бар Matterhorn тауының Consorzio ("Консорциум") мөрімен тануға болады. Аоста алқабында өндірілген ірімшік қорғалған атау тегіне (ҚАТ) ие, оның ережелеріне сәйкес ірімшік бір рет сауылған, пастеризацияланбаған сүттен, Валдостана тұқымындағы сиырдан жасалуы керек және күніне екі партиядан шығарылады.

Рецепттер

Жас фонтинаның құрылымы жұмсақ болады және оны фондюға қолдануға болады. Fonduta alla valdostana (итальян тілінде) немесе Fondue à la valdôtaine (француз тілінде) – сүт, жұмыртқа және трюфельдер қосылған, араластырылған фонтинадан жасалған дәстүрлі тағам. Оған Nebbiolo шарабы жақсы үйлеседі, ол жабайы шие және трюфельдің дәмімен ерекшеленеді.