Кіріспе

Оңтүстіктегі афроамерикалықтардың мекемелері

Джук-жойнт (сонымен қатар джук-жойнт, джок-хаус, джок немесе джук) – Афроамерикалықтардың сөйлеу тіліндегі, негізінен АҚШ-тың оңтүстік-шығысында афроамерикалықтар басқаратын, музыка, би, құмар ойындар мен ішімдіктер ұсынатын бейресми орынды білдіретін термин. Джук-жойнтты "барелхаус" деп те атайды. Джук – афроамерикалық азат болғандардың арасында пайда болған алғашқы діни емес мәдени орта. Мысалы, ауылдық жол тоғысында кездесетін классикалық джуктар, азаттықтан кейін пайда бола бастаған ауылдық жұмыс күшіне қызмет етті. Планетация жұмысшылары мен жалға алып егіншілікпен айналысушылар ауыр жұмыстан кейін демалып, әлеуметтесуге орын іздеді, әсіресе оларға Джим Кроу заңдары бойынша көптеген ақтардың мекемелеріне кіруге тыйым салынғандықтан. Қала сыртында, көбінесе қираған, тасталған ғимараттарда немесе жеке үйлерде, жаңа салынған ғимараттарда емес, орналасқан джук-жойнттар шаршаған жұмысшыларға тамақ, сусын, би және құмар ойындар ұсынды. Иелері дүкеннен азық-түлік сату арқылы немесе айлық шарап сату арқылы, сондай-ақ арзан жатақ пен тамақпен қамтамасыз ету арқылы қосымша табыс табады.

Этимология

"Жук" термині гулла тіліндегі "joog" немесе "jug" сөзінен пайда болған деп саналады, бұл сөздер "бұзақылық" немесе "тәртіпсіздік" мағынасын білдіреді, ал олардың өзі волоф тіліндегі "dzug" сөзінен, яғни "өзін дұрыс ұстамау" деген мағынадан туындаған.

Тарих

Жүгіру орындаларының пайда болуы құлдық кезеңде қара нәсілділердің әлеуметтесуі үшін плантацияларда салынатын қоғамдық бөлмелермен байланысты болуы мүмкін. Бұл практика жиырмасыншы ғасырдың басында ағаш кесу, терпентин және ағаш өңдеу лагерьлеріне тарады, онда ішімдік ішу мен құмар ойындар үшін бөшке және шоқ үйлер салынды. Халық тығыз қоныстанған жерлерде сирек болғанымен, мұндай орындар жұмысшыларды барлар мен басқа да әлеуметтік орындардың жоқтығынан қанағаттандыру үшін қажет деп есептелді. "Базалық" офицерлік клубтар сияқты, "компанияға" тиесілі осындай орындар басшыларға қол астындағыларын бақылауға мүмкіндік берді және қызметкерлердің жалақысы компанияға қайта оралатынын қамтамасыз етті. Далалық жұмысшының "сұрақтағы" стиліндегі үйлерге ұқсас салынған, бұл алғашқы жүгіру орындары болуы мүмкін. Тыйым салу кезеңінде автожолдар мен теміржол аялдамаларында тәуелсіз, қарапайым жүгіру орындары жиі кездесетін. Олар көбінесе "жүгіру орыны" деп емес, "Жалғыз жұлдыз" немесе "Түсті кафе" сияқты атаулармен танылатын. Көбінесе олар демалыс күндері ғана ашылатын. Жүгіру орындары қара нәсілділер үшін алғашқы "жеке кеңістік" деп есептелуі мүмкін. Пол Оливердің айтуынша, жүгіру орындары – "ақ адамдардан және күнделікті қысымнан қашып құтылуды қалайтын қара нәсілділер үшін соңғы тынығу орны, соңғы бекініс". ХХ ғасырдың басында скрипка оңтүстік музыканттары үшін, ақ және қара нәсілді музыканттар үшін ең танымал аспап болды. Құлдардың билерінде ойналатын скрипка музыкасы қазіргі "old timey" немесе "hillbilly" кантри музыкасының негізін құрады. Бұл билер сол кезде жиі джигтер мен рилдер деп аталатын, Элайджа Уордтың атап көрсетуінше, "құрметті адамдарға ирландтық немесе африкалық болсын, еріншекті немесе шексіз би деп көрінетін кез келген би үшін әдетте қолданылатын терминдер" болды. Виктола мен жүк-бокс пайда болғанға дейін, кем дегенде бір музыкант биге музыка қоюы керек болды, бірақ жүгіру орындарында үш музыкантқа дейін ойнайтын. Жаңа Орлеан сияқты үлкен қалаларда струнный триолар немесе квартеттер жалданатын. Жүгіру орындарындағы музыканттар жанрлар арасындағы үлкен үйлесімділігімен стильдік жағынан өте жан-жақты болды. Техас штатының гитарисі және әншісі Мэнс Липскомб сол кездегі стильді былай сипаттады: "Блюз деп аталатын нәрсе 1917 жылға дейін пайда болған жоқ. Мен өсіп келе жатқан кезімде бізде билеуге арналған музыка болды, және ол әртүрлі түрлерінен құралды". Пол Оливер, Кларксдейлдің сыртындағы жүгіру орынына барғанын және онда жалғыз ақ адам болғанын айтады, сол кездегі жүгіру орындарын "көрнекті емес, ескірген, құлап бара жатқан шатырлар" деп сипаттады. Сырт аула қоқысқа толы болды. Ішінде "тозаңды" және "құпыраған" жағдай болды, қабырғалар "иық биіктігіне дейін ластанған". Блюздің алғашқы өкілдері, Роберт Джонсон, Сон Хаус, Чарли Паттон және тағы да көптеген музыканттар жүгіру орындарының айналымын аралап, ақы мен тегін тамақтан күнкөріс табатын. Музыканттар ойнағанда, меценаттар афроамерикалық қоғамның кейбір бөліктерінде ұзақ тарихы бар билерді, мысалы, баяу сүйреу биін тамашалады. Көптеген ертедегі және тарихи жүгіру орындары соңғы онжылдықтарда әртүрлі әлеуметтік-экономикалық себептермен жабылды. Миссисипи дельтасындағы соңғы қалған ауылдық жүгіру орындарының бірі По' Маймылдың 2016 жылы иесінің қайтысынан кейін жабылды. Ол 1920 жылдары немесе одан да ертерек салынған, қайта жаңартылған жарымжаншар үй ретінде басталды. По' Маймыл бейсенбі күндері тікелей эфирде блюз музыкасын және "Отбасылық кеш" өткізетін. Бұл танымал жүгіру орыны туралы ұлттық және халықаралық мақалалар жазылған. Blue Front Cafe - Миссисипи штатының Бентония қаласындағы циндер блоктарынан салынған тарихи ескі жүгіру орыны, ол Миссисипидегі блюздің дамуында маңызды рөл атқарды. 2006 жылға дейін ол әлі де жұмыс істеп тұрды. Миссисипи штатының Кларксдейл қаласындағы Смиттидің қызыл төбелі лаунжы әлі де жұмыс істеп тұрғаны туралы соңғы хабарламада айтылған. Жүгіру орындары әлі де афроамерикалық мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады, әсіресе Миссисипи дельтасы сияқты терең оңтүстік аймақтарында, онда блюз әлі де басты орында болып табылады, бірақ қазір ол көбінесе тірі музыкадан гөрі диджейлер мен жүк-бокс арқылы ұсынылады.

Қалалық джук-клуб

Питер Гуральник Чикагодағы көптеген джук-клубтарды мекенжайымен танылатын, аты жоқ бұрыштағы барлар деп сипаттайды. Музыканттар мен әншілер ешқандай хабарсыз, микрофонсыз орындайды, ал қойылым аяқталғанда көбінесе жаққаншалық қол соғу болады. Гуральник 1977 жылы Флоренция деген джук-клубқа барғанын айтады. Сырттағы көшелермен салыстырғанда Флоренцияда жарық аз, түтінге толы, музыка көрермендердің назарына шоғырланғаннан гөрі, жүріп жатқан "әртүрлі істердің" қосымшасы сияқты. Ол "сол жердегі тығыз жиылған адамдардың шымыр-шымыр шуы, айқай-дауысы мен күлкісі" оның назарын тартып алғанын айтады. Ол есіктегі қауіпсіздік шаралары мен эхоны, бірнеше жыл бұрын сол жерде атыс болғанын сипаттайды. Сол күні Magic Slim өзінің Teardrops тобымен шағын сахнада концерт берді, сахнаның мөлшері олардың бәрін сыйыстыруға тіпті жетпейді. Катрина Хаззард Гордон "[Х]онки-тонк – жоқтың алғашқы қалалық нысаны болды, ал атауы кейіннен музыка стилімен теңестірілді. Классикалық блюздің тоналды құрылымымен байланысты хонки-тонктың темпі сәл жылдамдатылған. Бұл ритм афроамерикандық көптеген билерге қолайлы", - деп жазады, бірақ ешқандай дереккөз көрсетпейді.

Мұра

Жүк-жойындардың тартымдылығы көптеген ірі коммерциялық мекемелерге, соның ішінде House of Blues желісі мен Миссисипи штатының Кларксдейл қаласындағы Ground Zero-ға шабыт берді. Дегенмен, дәстүрлі жүк-жойындар басқа ойын-сауық түрлерінен, оның ішінде казинолардан қысым көріп отыр. Жүк-жойындар фотосуреттерде және фильмдерде кеңінен бейнеленген. Марион Пост Вулкотттың қираған ғимараттар мен олардың ішіндегі жанды өмірді бейнелейтін суреттері сол дәуірдің ең танымал деректік суреттерінің қатарында. "Көк түсті гүл" фильмінде жүк-жойын маңызды орын алады.