Кіріспе
Йорк аймағының (Онтарио штаты, Канада) жедел автобус желісі – Вива. Вива Йорк аймағы Транзитінің жедел автобус жүйесі болып табылады және Йорк аймағында үздіксіз қоғамдық көлік қызметін, сондай-ақ Торонтоның солтүстік бөлігімен байланысты қамтамасыз етеді. Вива мемлекеттік-жекеменшік серіктестігі (МЖС) моделі бойынша жобаланып, салынды. Йорк аймағы Йорк консорциумымен серіктестік құрды, оған транзиттік жобалау, архитектура, құрылыс және пайдалану саласында халықаралық тәжірибесі бар жеті жеке сектор фирмасы кіреді. Серіктестік шарты бойынша мемлекеттік сектордың міндеттеріне баға саясатын және қызмет деңгейін белгілеу, барлық активтерге меншік құқығын иелену, кірістерді және қаржыландыруды бақылау кіреді. Жеке сектордың міндеттеріне кәсіби қызметкерлерді ұйымдастыру және сатып алуды жүзеге асыру, бекітілген бюджеттер мен кестелер бойынша тәуекелді мойнына алу, сондай-ақ Йорк аймағының қаржыландыру қажеттіліктеріне көмектесу кіреді. Виваның ашылуы 2005 жылдың 6 қыркүйегінен бастап кезең-кезеңмен жүргізілді. Екінші кезең 2005 жылдың 16 қазанында, үшінші кезең – 2005 жылдың 20 қарашасында, төртінші кезең – 2006 жылдың 2 қаңтарында, ал бесінші кезең – 2008 жылдың 27 қаңтарында ашылды. 2023 жылдың тамызына қарай төрт бағыт жұмыс істеп тұр: Viva Blue, Viva Purple, Viva Orange және 2015 жылдың қарашасында ашылған Viva Yellow. Сонымен қатар, Viva Pink уақытша тоқтатылған, ал Viva Green – бұрынғы бағыт.
Viva is the bus rapid transit operations of York Region Transit in York Region, Ontario, Canada. Viva service forms the spine for YRT's local bus service, providing seamless transit service across York Region with connections to northern Toronto. Viva was designed and built using a public–private partnership (P3) model. York Region partnered with York Consortium, which comprises seven private sector firms with international experience in transit design, architecture, construction and operations. Under the terms of the partnership agreement, public sector responsibilities include establishing fare policies and service levels, ownership of all assets, and control of revenues and funding. Private sector responsibilities include providing professional staffing and procurement support, assuming risk on all approved budgets and schedules, and assisting York Region in its funding and financing requirements. Viva opened in stages commencing September 6, 2005. The second stage opened on October 16, 2005, the third on November 20, 2005, the fourth on January 2, 2006, and the fifth on January 27, 2008.
as of August 2023, four routes are in operation: Viva Blue, Viva Purple, Viva Orange, and Viva Yellow, which opened in November 2015. In addition, Viva Pink is temporarily suspended and Viva Green is a former route.
Шолу
Viva – Йорк аймағының көлік қадауларын азайтуға бағытталған жедел транзит жоспарының бірінші кезеңі. Қызметте бельгиялық Van Hool және канадалық NovaBus автобустары қолданылады, олар «жедел транзит көліктері» (RTV) деп аталады. Жылдамдықты арттыру үшін автобустар жол қиылыстарындағы оңға бұрылу кезегін айналып өту үшін қолданыстағы немесе арнайы ұзартылған жолақтарды пайдаланады, сондай-ақ көлік қозғалысынан аулақ болу үшін автобусқа арналған жеке жолақтар мен жолдарды пайдаланады. Егер кестеден қалып қойса, оларға жол белгілерінде басымдық беріледі. Viva күніне 18 сағат, аптаның 7 күні жұмыс істейді: апта ішінде сағат 5:30-дан түнгі 00:00-ға дейін, сенбі күндері сағат 6:30-дан түнгі 00:00-ға дейін және жексенбі күндері сағат 8:00-ден түнгі 00:00-ға дейін. Ең көп жүргіншілер болатын уақытта (сағат 6:30-дан 9:00-ға дейін және 16:00-дан 18:30-ға дейін) автобустар маршрутқа байланысты үш-он минут сайын келіп тұрады. Ал қырысқан уақытта автобустар 10-45 минут сайын келеді. Маршруттардағы аялдамалар «Vivastations» деп аталады және оларда тротуарда билет сату автоматтары мен Presto картасын оқитын құрылғы орналасқан (бағалар төлемді растау негізінде есептеледі, бұл жолға отыру уақытын үдетеді). Жолаушыларды келесі көлік қашан келетіні туралы нақты уақыт режимінде хабарлайтын дисплей орнатылған. Йорк аймағындағы Viva станциялары көк түсті, бірақ тарихи аудандардағы стильдік шешімдерге сәйкес басқа түстерде де болуы мүмкін. Торонтода станциялар қызыл түсті. Viva, YRT-нің қалыпты автобус желісімен біріктірілген. Маршруттар Торонто метро станцияларымен байланысады: Торонтодағы 1-ші желінің Йонге тармағындағы Йонге-Университет және Йорк аймағындағы 1-ші желінің Университет тармағындағы екі станция – Воган Метрополитен орталығы және Воган, 2017 жылдың 17 желтоқсанында ашылды. Viva сонымен қатар GO Transit жүйріп тұратын пойыз станцияларында және көптеген автобус терминалдарында байланыс жасайды.
Жол ақысы мен төлем
Viva қызметтері YRT жүйесінің бөлігі болғандықтан, дәстүрлі автобус бағыттарымен бірдей тарифтік құрылым қолданылады. Бұл жолаушылардың Viva және YRT қызметтері арасында қосымша ақы төлемей ауыса алатынын білдіреді. Йорк аймағында қызмет ететін TTC автобустарынан да ауысу мүмкін, егер жолаушы TTC автобусына отырғанда (Йорк аймағында) немесе TTC автобусынан түскенде (Торонтодан Йорк аймағына келе жатқанда) YRT тарифін төлеген болса, сондай-ақ Brampton Transit-тің жылдам автобус жүйесі Züm арқылы да ауысуға болады. Presto картасы және тікелей төлем жасауға арналған карталарды (кредиттік және дебеттік) пайдаланатын және сақталған қаражатынан Viva автобусының бір жолғы бағасын төлейтін жолаушылар "Ride to GO" бағдарламасы арқылы GO Transit қызметтеріне жеңілдікпен ауыса алады. Жолаушыларды мінгізу уақытын қысқарту мақсатында Viva бағыттары төлемді растау жүйесін қолданады. Жүргізушілер ақы жинамайды, сондықтан жолаушылар барлық Vivastations және терминалдарда орналасқан "oneRide" билет автоматтарынан бір жолға билет сатып алуы тиіс. Rapidway жолдарының басты артықшылығы – Viva көліктерінің бұрынғыдан гөрі жылдам жүруіне мүмкіндік беру, себебі олар жол ағынымен байланысты кептелістерден өтеді. Көптеген rapidway жолдары жолдың ортаңғы бөлігінде орналасса, кейбір жағдайларда жағалауға жақын да орналасуы мүмкін. Йорк аймағында құрылысы қаржыландырылған rapidway жобалары Дэвис драйвінде, 7-ші тас жолда және Йонг көшесінде орналасқан. Болашақта rapidway жүйесі жеңіл рельсті көлік жүйесімен алмастырылуы мүмкін.
Тарих
2008 жылдың қараша айында провинциялық көлік агенттігі Metrolinx 2009 жылы басталатын құрылысқа екі инфрақұрылымдық жобаны іріктеді, оның ішінде VivaNext жоспарының маңызды бөліктері де бар. Metrolinx 7 миллиард долларлық, бес жылдық капиталдық жоспарды соңғы мақұлдады, онда бірнеше жылдам бағыттарды салуға 1 миллиард доллардан астам қарастырылған. 2009 жылдың көктемінде Онтарио провинциясы жылдам бағыттар құрылысына 1,4 миллиард доллар бөлді. Маркхем қаласындағы Корнелл терминалы провинциялық үкіметтің "Жедел нәтижелер" бағдарламасы арқылы 5,6 миллион доллар көлемінде қаржыландырылды.
Дэвис Драйв жылдам жолы
Ньюмаркеттегі Дэвис Драйв жылдам бағыты Йонге көшесінен Саутхлэк аймақтық денсаулық орталығына дейін 2,6 километрге созылады. 2009 жылдың қараша айында Дэвис Драйв жылдам бағытының құрылысқа дайындық жұмыстары, мысалы, инженерлік желілерді көшіру, жоспарлау және геотехникалық зерттеулер басталды. Топырақ сынағы, археологиялық сараптама, ғимараттарды бұзу, шамдар мен жол белгілерін алып тастау/қайта орналастыру сияқты қосымша дайындық жұмыстары 2010 жылдың соңына дейін жалғасты. Жоба 2015 жылы аяқталды.
7-автожол жылдам жол
7-ші магистральды жылдам жол ақырында 50-ші магистральден (Ваган қаласында) Корнелл терминалына (Маркхем қаласында) дейін ұзартылуы жоспарланған. Ол Йорк аймағындағы үш маңызды қалалық орталықты – Ваган мегаполистік орталығын, Ричмонд Хилл/Лангстафф және Маркхэм орталығын байланыстырады. 2020 жылдың қаңтарынан бастап Ваган қаласындағы Вигвосс Хеленнен Маркхем қаласындағы Пост-Род аялдамаларына дейінгі барлық аялдамалар қолданысқа енгізілген.
Йонг көшесі жылдам жолы
Йонг көшесіндегі жылдам қозғалыс жолы Йонг көшесі бойымен солтүстікке қарай 7-ші тас жолындағы Ричмонд Хилл орталық терминалынан Ньюмаркеттегі Грин Лэйнге дейін созылады. Бірінші бөлігі, Дэвис драйвынан Ньюмаркеттегі Соумилл Вэлли драйвы/Сэвидж Роудына дейін, 2020 жылдың 5 қаңтарында ашылды. Екінші бөлігі 7 тас жолы мен 19-шы авеню/Гамбл жолы аралығында 2020 жылдың желтоқсан айында ашылды.
Болашақтағы ұзартулар
VivaNext жоспарына Финчтен Ричмонд Хилл орталығына дейінгі Yonge метро желісінің Yonge North метро желісін ұзарту кіреді. 2009 жылы Қоршаған орта министрлігі Yonge North метро желісін ұзарту жобасының экологиялық есебін толық мақұлдады. Бұл 6,7 шақырымдық ұзарту – провинциялық көлік агенттігі Metrolinx-тің басым 15 жобасының бірі. Жобаның қарқынын сақтап, оны одан әрі дамыту үшін 2010 жылы концептуалды жобалауға келісім-шарт жасалды.
Солтүстік Йонге метрополитенін кеңейту жоспары
Болашақтағы Йонге-Солтүстік метро желісінің кеңейтілуі Торонто қаласындағы Финч станциясынан Йонге көшесі бойымен солтүстікке қарай шақырымдарға дейін созылады, бұл желі Йорк аймағындағы Маркхэм және Воган қалаларының шекарасынан өтеді және 7-ші тас жолындағы Ричмонд Хилл орталық терминалында аяқталады. Йорктағы төрт станция осы кеңейтілімге кіреді.
2008 жылғы жүргізушілер ереуілі
Viva-ның 170 автобус операторы Amalgamated Transit Union Local 113 мүшелері болып табылады, бұл сонымен қатар TTC-ның көптеген кәсіподақтанған қызметкерлерін (10000-нан астам жүргізуші, билет жинаушылар және техникалық қызметкерлер) өкілдік етеді. 2008 жылдың 25 қыркүйегінде 160 оператор таңғы сағат 4-те жұмыстан шықты. Операторлардың 61 пайызы бұрынғы аптада ұсынылған келісімшартты қабылдаудан бас тартты. Ереуіл кезінде Viva қызметі тоқтатылды, бірақ YRT-нің тұрақты бағыттарының 40 пайызы жұмысын жалғастырды, себебі олардың жүргізушілерін АТУ-ның басқа бөлімшесі өкілдік етеді және олар ереуілге қатыспады. 2008 жылдың 10 қазанында операторлардың 65 пайызы 25 қыркүйекте қабылдамаған келісімшартты қабылдауға дауыс берді, осылайша 16 күндік ереуіл аяқталды. Қызмет 2008 жылдың 11 қазанында таңғы сағат 6-да қайта жаңартылды.