Кіріспе

Шотланд фольклорындағы су рухы

Each uisge (сөзбе-сөз "су аты") – ирланд және шотланд фольклорындағы су рухы, Ирландияда each uisce (ағылшынша аугиски немесе эх ушкя деп жазылады) және Ман аралында cabbyl ushtey деп аталады. Ол көбінесе жылқы түрінде болады және кельпиге ұқсас, бірақ одан әлдеқайда қатыгез.

Сипаттамасы мен атрибуттары

Шотландияның биік таулы аймақтарында кездесетін су аттарының ішінде, халық ауыз әдебиетін зерттеуші Кэтрин Бриггс оны "мүмкін, барлық су аттарының ең қатал және қауіптісі" деп сипаттаған. Көпте кельпимен (ағыстар мен өзендерде мекендейтін) шатастырылатын each uisge теңізде, теңіз көлдерінде және тұщы су көлдерінде өмір сүреді. Оның шашында құм мен лай көптеп кездеседі. Осы себепті, таулы аймақтағы адамдар су жағасында жалғыз жануарлар мен бейтаныс адамдардан сақтанатын, өйткені сол жерде each uisge мекендейтіні айтылатын. Cnoc na Bèist ("Ереуілдің төбешігі") – Льюис аралындағы төбешік атауы, онда each uisge-ні ол азғыруға тырысқан әйелдің бауыры өлтірген, ол тұщы су Loch a’ Mhuileinn ("Тігіштің көлі") маңында болған. Аффлек Грей Каирнгормс аймағындағы Спей өзеніне қатысты екі each uisge әңгімесін жазған. An t Each Ban – ақ түсті су аты, әдеттегі қара түске ие болмаса да, "дәстүрлі" болып саналды. Ол дауылды түндері саяхатшыларды іздеп, құрбандарымен бірге терең суға секіріп кеткен. Спейдің сары аты одан да ерекше түсті болды және оның басты құрбандары үйленген жұбайлар еді. Грей сондай-ақ, таулық each uisge-лердің "әсем әшекейленген" көрінетінін айтады, және егер әйел бай тұтқаны алып, оны сиырдың мойын сақинасымен ауыстыра алса, ол each uisge-ні өмір бойы бақылай алады және тұтқа оған бақыт әкеледі.

Су жылқылары мен әйелдер

Сонымен қатар, әрбір суағыстың адам әйелдеріне деген ерекше құштарлығы бар. Кемпбеллдің айтуынша, "оның белгісі тиген кез келген әйел әрі қарай оның құрбанына айналуға тиіс". Мал өріп жүрген бір қыз су атты әдемі жігітке кездеседі, ол жанына жатып ұйықтап қалды. Ол денесін созғанда, оның жылқы табандары бар екенін байқайды және тыныш құтылып кетеді (ертегінің басқа нұсқаларында ол шашында су өсімдіктерін немесе құмды табады). Тағы бір оқиғада, адам кейпіндегі су атты бір әйелдің үйіне келеді, ол жалғыз болады және оны баурап алуға тырысады, бірақ ол оның бұл әрекетіне ыстық суды шатқайнатып тигізеді. Ол үйден азап шегіп қашады. Үшінші оқиғада әкесі мен үш ұлы қызын көруге келген су атты өлтіруге сөз байласады. Олар жігітті ұстағанда, ол жылқы түріне қайта оралады және оларды көлге сүйреп әкетпек болады, бірақ күресте олар қанжарларымен оны өлтіре алады. Дегенмен, оның махаббатқа бейімділігіне қарамастан, суағыс әйелдерді де еркек құрбандары сияқты жеуі мүмкін. Cabyll ushtey (немесе cabbyl ushtey), кейде Мэн аралының су аты, кейде glashtyn-мен шатастырылады немесе олардың есімдері біріктіріледі, ол туралы көп әңгіме айтылмаса да, each uisge сияқты ашкөз. Олардың бірі кабыль уштейдің Авин-Дху (Қара өзен) өзенінен шығып, фермердің сиырын жеп, кейін оның жасөспірім қызын алып кеткенін айтады.