Кіріспе

Sure Start (Уэльсте Flying Start, Шотландияда Best Start деп аталады) – Ұлыбритания үкіметінің аймақтық бастамасы, 1998 жылы сол кездегі қазынашылық канцлері Гордон Браун жариялаған. Негізінен Англияда қолданылады, ал Уэльсте, Шотландияда және Солтүстік Ирландияда сәл өзгеше нұсқалары бар. Бұл бастама 5 жасқа дейінгі балалары бар жергілікті отбасыларды қолдау үшін балалар орталықтарының желісін және басқа да қызметтерді енгізді, оның ішінде «денсаулық сақтау қызметтері, ата-аналарды қолдау, ерте білім беру және бала күтімі, сондай-ақ ата-аналардың жұмыспен қамтылуына көмек көрсету». Мақсаты – «балаларға өмірде ең жақсы мүмкіндік беру», балаларды күтіп-бағу, ерте білім беру, денсаулық сақтау және отбасылық қолдауды жақсарту арқылы, сонымен қатар ауылдық жерлерге жету және қоғамдық дамуға баса назар аудару. 1998 жылы Тесса Джоуэлл бастаған Sure Start, АҚШ-тағы ұзақ жылдардан бері қолданылып келе жатқан, сондай-ақ аттас Head Start бағдарламасына ұқсас, және Австралияның Head Start және Онтарионың Early Years Plan бағдарламаларымен салыстыруға болады. Кейіннен бұл бастамалар біріктіріліп, Sure Start балалар орталықтары құрылды және оларға жауапкершілік жергілікті билікке берілді. Джоуэлл 2015 жылы былай деді: «Мен Sure Start құрғанымды өте мақтан тұтамын, себебі баланың өмірінің алғашқы үш жылы олардың болашақ мүмкіндіктерін анықтауда маңызды рөл атқарады». Sure Start-ты ұлттық бағалау (NESS) жобасы 2001 жылдан 2012 жылға дейін жүргізілді. NESS-тің 2005 жылы жарияланған алғашқы зерттеу нәтижелері (сол кездегі Sure Start Local Programmes (SSLPs) бағдарламасының күтілгендей үлкен әсер етпегенін көрсетті. Алайда, 2010 жылға қарай NESS Sure Start үшін белгіленген мақсаттардың кейбіреулеріне елеулі әсерін анықтады. Англиядағы балалар орталықтарын бағалау (ECCE) жобасы 2009 жылдан 2015 жылға дейін жалғасты. Sure Start балалар орталықтарының (SSCC) әсеріне қатысты нәтижелерде былай делінген: «Кішкентай балалардың ата-аналарын қолдау үшін құрылған балалар орталықтары аналардың психикалық денсаулығын жақсартады және отбасылардың тиімділігін арттырады, бірақ бұл пайдалар бюджеттің қысқаруы салдарынан азайып барады». IFS жүргізген тағы бір зерттеуде көрсетілгендей, «Sure Start орталығына 2,5 километрлік қашықтықта тұратын балалар алғашқы бес жылда GCSE емтихандарында 0,8 баллға жақсы нәтиже көрсеткен». Көлеңкелік канцлер Рейчел Ривс бұл есепке жауап ретінде Sure Start-ты кеңейтуге уәде бермеді.

Бастапқы келісім

Бастапқы қаржыландыру айтарлықтай болды, 1999 және 2002 жылдар аралығында шығыстарға 540 миллион фунт стерлинг бөлінді, оның 452 миллионы Англияда 250 Sure Start Local Programs (SSLPs) құруға, артықшылықтары шектеулі аймақтардағы 150 000 балаға қол жеткізуге жұмсалды. Ұлыбритания үкіметі бастапқыда Sure Start бағдарламасын 10 жыл бойы қаржыландыруға уәде берді, бірақ 2003 жылы канцлер Гордон Браун 2005 жылға дейін Sure Start бағдарламасын жергілікті биліктің басқаруына беру және әрбір қауымдастықта Sure Start балалар орталығын құру жоспарын жариялады. Балалардың кедейлігін азайту мақсатымен, Sure Start дамуының алғашқы аудандары "аумақтарындағы әлеуметтік қиындықтар деңгейіне сәйкес" таңдалды, ерекше назар мүңкісіз жағдайлардағы аудандарға бөлінді, бірақ бағдарлама аумағында тұратын барлық отбасыларға есік ашық болды. Мұндай аумақтар жобалармен бірлесіп жергілікті деңгейде анықталды. Sure Start бағдарламасын Балалар, мектептер және отбасылар департаменті мен Еңбек және зейнетақы департаменті қадағалады. Тони Блэр бұл бағдарламаны «Жаңа лейбористік партияның ең үлкен жетістіктерінің бірі» деп атады. Әр жоба ата-аналардың тілектерін және басшылықты жүзеге асыратын ұйымдардың нұсқауларын ескере отырып, дербес дамуға мүмкіндік алды. Еріктілерді таңдау және ұсынылатын қызметтер сияқты мәселелер бойынша шешімдер жергілікті деңгейде қабылдалды. Sure Start жергілікті бағдарламалары кезең-кезеңмен ашылды, 1-кезең 1999 жылдан бастап іске қосылған бағдарламалардың алғашқы кезеңін білдіреді. 6-кезең – 2003 жылы көбінесе бастау алған Sure Start жергілікті бағдарламаларының соңғы кезеңі.

Коалициялық үкімет кезінде (20102015)

Англиядағы жергілікті билік органдарына орталық үкіметтен келетін жалпы қаржыландырудың қысқартылуы 2011 жылы 250-ге дейін "Sure Start" орталықтары жабылуы мүмкін деген алаңдаушылыққа әкелді. Бұрынғы білім беру министрі Майкл Гоув "Sure Start" бағдарламасына қаржыландыру қорғалмағанын мойындады, себебі жергілікті билік органдарына орталықтан келетін қаржының көп бөлігі мақсатты түрде бөліне бермейтін болады. Шешімді жергілікті кеңестер қабылдауы тиіс еді, бірақ балалар министрі Сара Титер олар қаласа, қолдағы балалар орталықтарын сақтап тұруға жеткілікті қаражат бар екенін айтты. Ата-аналар мен аналар тобы осы кесімдерге қарсы наразылық білдірді, көптеген кеңестер өз шешімдерінен бас тарды. 2017 жылдың ақпан айында Оксфордширдегі барлық 44 "Sure Start" балалар орталығы Жоғарғы сотқа шағымдар түсіргеніне қарамастан жабылды. Министрлер бұл бағдарламаны ең мұқтаж отбасыларға көмек көрсетуге қайта бағыттауды жоспарлап отыр. Үкімет енді ата-аналарға өз бала күтімімен айналысатын қызметті таңдауға және орталықтандырылған қызмет орнына салық жеңілдіктері арқылы жартылай қаржыландыруға мүмкіндік береді.

Консервативті үкімет тұсында (2015-2017 жж.)

2017 жылы Парламентке арналған ақпараттық қағазда 2015–2017 жылдардағы Консервативтік үкімет кезінде Sure Start бағдарламасына енгізілген өзгерістер талданды. «Консервативтік үкімет 2015–2017 жылдардағы парламент сессиясында Sure Start бағдарламасының жұмысына ешқандай маңызды операциялық немесе заңнамалық өзгерістер енгізбеді», бірақ «ең маңызды өзгерістер қаржыландыруға қатысты болды» делінген.