Кіріспе

Жеке меншікті үшінші тарап арқылы сату. Консигнация – бұл жеке тұлғаның өз мүлкін басқа тарапқа сақтауға рұқсат беруі және тауар соңғы сатып алушыға сатылғанға дейін мүлікке толық иелік құқығын сақтап қалуы. Бұл әдетте аукциондарда, тасымалдау кезінде, тауарды беруде немесе консигнациялық дүкенде сатуда кездеседі. Тауар иесі үшінші тарапқа сатуды жеңілдеткені үшін сатудан түскен табыстың бір бөлігін төлейді. Консигнаторлар тауар сатылғанға дейін немесе тасталып кеткенге дейін өз мүлкіне қатысты құқықтарын сақтайды. Көптеген консигнациялық дүкендер мен онлайн-платформаларда тауардың сатылымда болу мерзімі шектеулі (әдетте 60-90 күн). Шарт мерзімі ішінде тауарды сатуға ынталандыру үшін бағаны төмендету жиі кездеседі, бірақ бұл сатылатын тауардың түріне байланысты (әсіресе баға деңгейіне немесе тауардың сәндік тауар саналатындығына байланысты) өзгереді. Консигнациялық қор – заңды түрде бір тарапқа тиесілі болса да, екінші тараптың қолында сақталатын қор. Бұл қорға қатысты тәуекел мен пайда бірінші тарапта қалады, ал екінші тарап тарату немесе бөлшек сауда операцияларын жүргізуге жауапты болады. "Консигнация" етістігі "жіберу" дегенді білдіреді, сондықтан "консигнация" сөзі "тауарды басқа біреуге жіберу" деген мағынаны білдіреді. Бөлшек саудадағы немесе сатудағы консигнацияда (көбінесе "консигнация" деп аталады) тауарлар сату мақсатында агентке жіберіледі. Осы тауарларға заңды иелік құқығы жіберушіде қалады. Агент жіберушінің тапсырмасы бойынша тауарларды сатады. Тауарды жіберуші – консигнатор, ал тауарды сақтауға және күтуге сеніп тапсырылған агент – консигнатор деп аталады.

Консигнациялық саудаға жатпайтын мысалдар

Жылжымайтын мүлік агенттері комиссиялық сату схемаларымен жұмыс істемейді. Агент тек бизнес ұйымдастырушысы болып табылады; келісімдер бірінші және үшінші тараптар арасында тікелей жасалады (жазбаға алу және салық мәселелеріне байланысты). Сату агенті арқылы жасалатын халықаралық үш тараптық сауда көбінесе комиссиялық сату болып табылмайды. Себебі тауарлар әдетте жеткізушіден шығып кетпейді, ол тауарларды тікелей үшінші тарап клиентке жібереді. Басқа елдегі алыс портта басқа тараптың тапсыруымен тауар сату және сатып алудың дәстүрлі теңіз тасымалы бизнес түрі, қазіргі кезде кедендік және ҚҚС ережелеріне байланысты көбінесе мүмкін емес.

Халықаралық тауар айналымының төмендеуі күнделікті тілдік тіркестерге әсер етті.

Халықаралық деңгейде бұрын көп кездесетін халықаралық комиссиялық сауда түрі қазір өте сирек. Мұның себебі, шекарадан тыс комиссиялық сауда жүргізуде маңызды құқықтық, салық және есептік қиындықтар бар. Қазіргі заманғы комиссиялық сауда көбінесе ішкі нарықта қолданылады.

Заң және бухгалтерлік есеп саласында бұл сөз әлі де өте дәл қолданылады.

Кәсіптік құқық және есептеу ісінде консигнациялық сауда ұғымы ерекше маңызға ие. Заңгер мен бухгалтер консигнациялық сауданың мәнін нақты білуі қажет, оны дұрыс көрсету үшін және тараптардың құқықтары мен міндеттерін қорғау үшін, тіпті келісімдерде консигнациялық сауда туралы нақты айтылмаса да. Консигнациялық сауданың заңдық негіздері көне заманнан бері белгілі болған.

Жүктілік бақылаудағы жүк

Консигнациялық инвентаризация – бұл тауарды бөлшек саудагер сататын, бірақ меншік құқығы тауар сатылғанға дейін ғана жеткізушіде қалатын қорды басқару моделі. Сондықтан бөлшек саудагер тек сатқан өнімдері үшін ғана төлейді және тауарды міндетті түрде сатып алуға тиіс емес. Екі тарап алдын ала консигнациялық келісімшартқа қол қойып, сатылмаған тауарлардың қайтарылу мерзімі сияқты шарттарды белгілеуі мүмкін.

Екінші қол дүкендері

"Консигнациялық дүкен" – американдық термин, көбінесе иелері (консигнаторлар) үшін қолданылған тауарларды, әдетте жаңа тауарлардан арзан бағамен сататын дүкендерді білдіреді. Барлық қолданылған тауар сататын дүкендер консигнациялық дүкендер емес, және барлық консигнациялық дүкендер қолданылған тауар сататын дүкендер емес. Консигнациялық дүкендерде, әдетте, сатушы (алушы) жөнелтушіге (тауардың иесіне) сатудан түскен табыстың бір бөлігін төлейді. Тауар сатылғанға дейін төлем жасалмайды. Мұндай дүкендер әлемнің түкпір-түкпірінде кездеседі. Олар Buffalo Exchange сияқты дүкендер желісі немесе жеке бутиктер болуы мүмкін. Жөнелтуші тауарға меншік құқығын сақтайды және оны қайтарып беруді талап ету арқылы кез келген уақытта келісімді тоқтатуға құқылы. Белгілі бір уақыттан кейін, егер тауар сатылмаса, иесі оны қайтарып алуға тиіс (егер ол белгіленген мерзімде қайтарып алынбаса, сатушы тауарды өз қалауынша иеліктен шығаруға құқылы). Консигнациялық дүкендерде көбінесе антиквариат, спорттық жабдықтар, автомобильдер, кітаптар, киім-кешек (әсіресе балалар, жүктілік және той киімдері, олар көбінесе тозбайды), жиһаз, атыс қарулары, музыка, музыкалық аспаптар, құрал-саймандар, парапланерлер және ойыншықтар сатылады. eBay, қолданылған тауарларды қабылдайтын дүкендер және онлайн сатушылар көбінесе консигнациялық сату моделін қолданады. Көркемсурет галереялары да суретшілердің тапсырыс берушілері ретінде жұмыс істейді. Консигнациялық процесті сатушымен басқарылатын инвентаризация (VMI) және клиентпен басқарылатын инвентаризация (CMI) жүйелерін пайдалану арқылы жеңілдетуге болады. VMI – бұл бизнес-модель, ол сатушы мен клиент арасындағы қарым-қатынаста сатушыға клиент үшін инвентаризацияны жоспарлауға және бақылауға мүмкіндік береді, ал CMI клиентке инвентаризацияны бақылауға мүмкіндік береді. Консигнациялық дүкендер қайырымдылыққа немесе үнемділікке бағытталған дүкендерден ерекшеленеді, онда бастапқы иелері тауардың физикалық иелігінен де, заңды меншік құқығынан да бас тартады, бұл қайырымдылық сыйлығы болып табылады, ал сатушы сатудан түскен барлық табысты сақтайды. Олар сондай-ақ ломбардтардан да ерекшеленеді, онда бастапқы иесі тауардың физикалық иелігінен (бірақ заңды меншік құқығынан емес) бас тартып, қарыз ала алады және кейін қарызды пайызбен қайтарып, тауарды қайтарып алуға құқылы (немесе тауардың заңды меншік құқығын ломбардқа беруге құқылы), немесе бірден төлем алу үшін физикалық иелік пен заңды меншік құқығын тапсыруға құқылы; ломбард кез келген келесі сатудан түскен барлық табысты сақтайды. Ұлыбританияда "консигнация" термині қолданылмайды, ал әйелдер киімін сататын консигнациялық дүкендер "киім агенттіктері" деп аталады. Консигнациялық дүкендердің басқа түрлері де бар, бірақ оларға жалпы термин жоқ.

Процедура

Жөнелтуші өзінің екінші қол заттарын қарауға әкеледі. Қараудан кейін, алушы қайта сатуға жарамсыз деп танылған заттарды жөнелтушіге қайтарады (мысалы, жыртылған немесе кір заттар, сондай-ақ кейбір елдерде сатуға тыйым салынған жалған заттар), қайта сатуға қабылдайды, содан кейін қайта сату бағасын, алушының үлесін және заттар сатылатын мерзімді белгілейді. Жөнелтушінің заттары сатылған кезде (немесе кейбір жағдайларда, келісілген мерзім біткеннен кейін) алушы пайданың бір бөлігін алып, жөнелтушіге тиесілі үлесін төлейді. Сатылмаған заттар жөнелтушіге қайтарылады (ол оларды белгілі бір уақыт ішінде қайтарып алуы керек, әйтпесе оларға құқығын жояды; кейбір жағдайларда жөнелтуші бұрыннан алушыға оларды қайырымдылыққа беруге келісуі мүмкін).