Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тěrlicko (Тёрлицко) – Чехияның Моравия-Силезия аймағындағы Карвина ауданының муниципалитеті. Халық саны шамамен 4800 адамды құрайды.
Těrlicko (; , Tierlitzko) is a municipality in Karviná District in the Moravian Silesian Region of the Czech Republic. It has about 4,800 inhabitants.
Әкімшілік бөлімдер
Тěrличко Dolní Těrlicko, Horní Těrlicko және Hradiště ауылдарынан құралған.
Těrlicko is made up of villages of Dolní Těrlicko, Horní Těrlicko and Hradiště.
Этимология
Бұл атау зығырды тарауға қолданылатын cierlice деп аталатын құралдан туындаған болуы мүмкін. Тағы бір теория бойынша, атау ежелгі Стерла немесе Стерлавадан шыққан, олар Стонавка өзенінің бұрынғы аттары еді.
The name could be derived from the so called cierlice, which was a tool used to comb flax. Another theory derives the name from Cierla or Cierlava, which were older names of the Stonávka River.
География
Тěrlicko Хавиров қаласының жанында, Остраваның оңтүстік-шығысында орналасқан. Ол Силезияның тарихи аймағында, Моравиялық Силезияның батыс бөлігінде жатыр. Ең биік нүктесі – теңіз деңгейінен жоғары орналасқан Баби-Хора төбесі. Әкімшілік бірлік Стонавка өзенінде 1962 жылы салынған Тěrlicko су қоймасының жағасында орналасқан. Бұл жерде Тěrlicko жері аббаттықтың меншігінде болған болуы мүмкін. Монахтар ауыл шаруашылығымен айналысатын, әсіресе зығыр егумен және қой шаруашылығымен шұғылданатын қоныс аударушыларды алып келді. 1440 жылы ауыл Skoczów иелігінің құрамына кірді. 1447 жылы оны Чешин герцогы II Пржемыслав мұра етті, содан кейін иелік жиі қожайындарын ауыстырды. 16 ғасырдың соңында екі бөлікке бөлінді: Dolní Těrlicko (алғаш рет 1598 жылы айтылған) және Horní Těrlicko (алғаш рет 1613 жылы айтылған). 1731 жылы бұл аймақ соңғы ақсүйек иелері Лариш Мённих отбасының меншігіне өтті. Олар 1926 жылға дейін иеленді, содан бері ақсүйектерге муниципалитеттерге ие болуға рұқсат етілмеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, поляк-чехословакия соғысы және 1920 жылы Силезияның Цешин бөлігінің бөлінуі кезінде аймақ Чехословакияның құрамына кірді. Мюнхен келісімінен кейін, 1938 жылдың қазан айында Транс-Ольза аймағымен бірге Польшаға қосылды, әкімшілік тұрғыдан Силезия воеводтығының Цешин округіне қарады. Содан кейін олар Екінші дүниежүзілік соғыстың басында нацистік Германиямен басып алынды. Соғыстан кейін ол Чехословакияға қайтарылды. 1953 жылы Стонавка өзенінде су қоймасын салу туралы шешім қабылданды. Су қоймасы 1962 жылы пайдалануға берілді. Салыну кезінде 141 ғимарат суға батты, оның ішінде көптеген қоғамдық ғимараттар мен шіркеулер болды. 1964 жылы Dolní Těrlicko және Horní Těrlicko біріктіріліп, Těrlicko деп аталатын муниципалитет құрылды.
Těrlicko is located next to Havířov, about southeast of Ostrava. It lies in the historical region of Cieszyn Silesia, in the western part of the Moravian Silesian Foothills. The highest point is Babí hora Hill at above sea level. The municipality is situated on the shores of Těrlicko Reservoir, which was built on the Stonávka River in 1962. It has an area of Těrlicko was probably owned by the abbey. The monks brought settlers to the area who were engaged in agriculture, especially flax growing and sheep farming. In 1440, the village became part of the Skoczów estate. In 1447, it was inherited by Przemysław II, Duke of Cieszyn, then the estate often changed owners. At the end of the 16th century the division into two parts developed: Dolní Těrlicko (first mentioned in 1598) and Horní Těrlicko (first mentioned in 1613). In 1731, the area became the property of the Larisch Mönnich family, last noble owners. They owned it until 1926, since when it was no longer possible for the nobility to own a municipality. After World War I, Polish–Czechoslovak War and the division of Cieszyn Silesia in 1920, the area became part of Czechoslovakia. Following the Munich Agreement, in October 1938 together with the Trans Olza region they were annexed by Poland, administratively adjoined to Cieszyn County of Silesian Voivodeship. They were then annexed by Nazi Germany at the beginning of World War II. After the war it was restored to Czechoslovakia. In 1953, it was decided to build a reservoir on the Stonávka River. The reservoir was put into operation in 1962. During construction, 141 buildings were flooded, including many community buildings and a church. In 1964 Dolní Těrlicko and Horní Těrlicko were joined and formed the municipality called Těrlicko.
Демография
Польшалық азшылық халықтың 7,4 пайызын құрайды.
Polish minority makes up 7.4% of the population.
Экономика
Су қоймасы салынғаннан кейін Тěrличко бірте-бірте туризм орталығына айналды. Мұнда халыққа арналған жағажайлар, демалыс құрылғылары және жеке коттедждер пайда болды.
After the reservoir was built, Těrlicko gradually became a centre of tourism. Public beaches, recreational facilities and private cottages have been set up here.
Көрікті жерлер
Қала аумағында ағаштан салынған католик шіркеуі болған. 1769–1772 жылдары ол Киелі Үштікке арналған жаңа кірпіштен салынған барокко стиліндегі шіркеуге алмастырылды, бірақ бұл шіркеу 1962 жылы су қоймасы салыну кезінде бұзылды. Киелі Лоренс шіркеуі 1889–1891 жылдары Костелец төбесінде салынды. Ескі шіркеу бұзылғаннан кейін ол приход шіркеуіне айналды. Шіркеудің кіреберісінде 19 ғасырдың екінші жартысындағы апостолдардың екі мүсіні орнатылған. Шіркеуде суға батқан шіркеудің құнды барокколық мүліктерінің бір бөлігі сақталған, әсіресе барокко стиліндегі картиналар және 18 ғасырдың ортасынан бастап бірнеше мүсіндер бар. Ең танымалдары – 1659 жылғы Киелі Лоренс суреті, сондай-ақ Крест және Киелі Үштік картиналары. Лютеран шіркеуі 1967 жылы салынды, ал мұнарасы 1997 жылы қосылды. Ларишаның сарайы – 19 ғасырдың басында салынған, империя стиліндегі аристократтардың бұрынғы резиденциясы. Қазір ол жеке меншікте және демалыс үшін пайдаланылады. Яшковская крачма – Силезиядағы ең көне паб және Чехиядағы ең көне пабтардың бірі. Паб туралы алғашқы жазба 1268 жылға дейін барады. Бастапқыда ол қарақшыларға пана болған, ал жертөледе жаулардан қашуға арналған құпия жол болған. Кейіннен ол нығайтылып, тұрақты күзетпен жабдықталды, ол жолдағы жолаушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, жол ақысын жинады. Ғимарат 1682 жылы өрттен зардап шекті, бірақ тоғыз жылдан кейін қазіргі түріне қайта жаңартылды. Бүгінде ол әлі де қонақ үй және мейрамхана ретінде қызмет етеді. Ішкі кеңістігі фрескалармен безендірілген. Ұшқыштарға арналған ескерткіш (Żwirkowisko) – поляк авиаторлары Станислав Вигура мен Франциск Живиркоға арналған ескерткіш. Олар Еуропадағы ең беделді авиациялық жарыста жеңіске жеткен, бірақ 1932 жылдың 11 қыркүйегінде осы жерде апатқа ұшырап қаза тапты. Ескерткіш – ұшақтың винтіне сүйеніп, жеңіс бұтағын ұстап тұрған, нақты пішіндегі ұшқыштан тұрады. Осы ескерткішке білім беру жолы салынған.
There was a wooden Catholic church in the municipality. In 1769–1772 it was replaced by a new brick Baroque church consecrated to the Holy Trinity, but this church was demolished in 1962 during the reservoir's construction. The Church of Saint Lawrence was built on Kostelec Hill in 1889–1891. After the old church was demolished, it became a parish church. The entrance to the church is decorated with two statues of the apostles from the second half of the 19th century. The church has part of the valuable Baroque inventory from the flooded church, especially Baroque paintings and a number of sculptures from the mid 18th century. The most remarkable is the painting of St. Lawrence from 1659 and baroque paintings of the Crucifixion and Holy Trinity. The Lutheran church was built in 1967. The tower was added in 1997. Larisch's manor is a former aristocratic residence from the early 19th century, built in the Empire style. Today it is privately owned and used for recreational purposes. The tavern Jaškovská krčma is the oldest pub in Silesia and one of the oldest in the Czech Republic. The first mention of the pub is from 1268. Originally it was a refuge for robbers, there was a secret passage in the cellar that was used to escape from enemies. Later it was fortified and equipped with a permanent guard, which took care of the safety of passengers on the road and collected tolls. The building was damaged by a fire in 1682, but was rebuilt nine years after the fire into its current form. Today it still serves as a hotel and restaurant. The interior is decorated with frescoes. Monument to the Pilots (Żwirkowisko) is a monument to Polish aviators Stanisław Wigura and Franciszek Żwirko, winners of the most prestigious aviation competition in Europe, who died here in a tragic plane crash on 11 September 1932. The monument is in the form of a life size pilot, who holds a twig of victory and leans on the propeller of a plane. An educational trail leads to the monument.