Кіріспе

Тартар () – Әзірбайжанның Тартар районының орталығы және астанасы. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, халқы шамамен 18 200 адамды құрайды. Ресей империясы тұсында қала Елизаветаполь облысының Жеваншир уезінің әкімшілік орталығы болған. 2020 жылғы Таулы Қарабақ соғысында қала Армения күштерінің бомбалауына ұшырады.

Тарих

1947 жылдан 1949 жылға дейін Татар қала типті елді мекен мәртебесіне ие болды, содан кейін ол Әзірбайжан кеңес партиясының басшысы Мирбашир Гасимовтың құрметіне Мирбашир қаласы болып аталды. 1963 жылы Татар ауданы таратылып, оның аумағы Барда ауданымен біріктірілді, соның ішінде Тартар қаласы да болды. 1965 жылы ол қайтадан тәуелсіздік алды. 1991 жылдың 7 ақпанында қаланың тарихи атауы – Татар қайта жаңартылды. 1994 жылы Бірінші Таулы Қарабақ соғысы кезінде Армения қарулы күштері қалаға ірітәрі шабуыл жасады. Әзірбайжандық күштер атысты тоқтатуға дейін Тартардағы өз позицияларын сақтап тұрды, одан кейін қала қақтығыс желісінен небары бірнеше шақырым қашықтықта қалды. 2020 жылдың 27 қыркүйегінде Екінші Таулы Қарабақ соғысы басталды. 30 қыркүйектен бастап соғыс аяқталғанға дейін Тартар қаласы Армения тарапынан бомбалауға ұшырады. Әзірбайжан Президентінің көмекшісі Хикмат Хажиевтің мәлімдемесіне сәйкес, тек 2 қазанда ғана қалаға 2000-нан астам снаряд атылды. 2022 жылдың 8 шілдесінде қаланың 2038 жылға дейінгі даму жоспары бекітілді.

Демография

1897 жылғы халық санауына сәйкес, Тертер (Ланг руы) аталған Татар ауылында 752 адам тұрған, оның ішінде 565 мұсылман және 122 армян апостолдық шіркеуінің өкілдері болған. Ауылда 496 ер адам және 256 әйел адам тіркелген.