Герман Коллиц: Тіл білімі және үнді-еуропалық зерттеушінің өмірі мен еңбектері
Hermann Collitz
Герман Коллиц – неміс-американдық тіл білімі маманы, ежелгі тілдерді зерттеген. Америка тіл білімін Еуропаға таныстырды, Linguistic Society of America-ның алғашқы президенті болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тіл білімі мен үнді-еуропалық тілдерді зерттеуші Герман Коллиц (4 ақпан 1855 – 13 мамыр 1935) – неміс және американдық тарихи тіл білімі мен үнді-еуропалық тілдерді зерттеуші. 1886 жылы Германиядан АҚШ-қа көшіп, жаңадан құрылған Брин-Мор колледжінде жұмыс істеді, онда 20 жыл бойы қызмет етті. 1907 жылы Джонс Хопкинс университетіне өтіп, 1927 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін сабақ берді. Оның қызметтік қызығушылықтары үнді-еуропа тілдерінің тарихи фонетикасы және морфологиясын қамтыды. Еуропалық әріптестеріне американдық тіл білімін қолдаушы, Коллиц Американың тіл білімі қоғамын құру туралы шақыруға қол қойған 27 адамның бірі болды және оның алғашқы президенті болып сайланды. Сол жылы ол Заманауи тілдер қауымдастығының президенті болып сайланды, екі лауазымды бір уақытта атқарды.
Linguist and Indo Europeanist
Hermann Collitz (February 4, 1855 – May 13, 1935) was a German and American historical linguist and Indo Europeanist. He emigrated from Germany to the United States in 1886, taking a position at the newly founded Bryn Mawr College, where he stayed for 20 years. In 1907 he left for the Johns Hopkins University, where he taught until his retirement in 1927. His career interests covered the historical phonology and morphology of Indo European languages. An advocate for American linguistics to his European colleagues, Collitz was among the 27 signers of the call to form the Linguistic Society of America, and was elected its first president. That same year he was elected president of the Modern Language Association, serving in both roles simultaneously.
Ерте өмір және білім
Коллиц 1855 жылдың 4 ақпанында қазіргі Төменгі Саксониядағы Блекеде ауылында дүниеге келген. Өсіп келе, ол тілге ерекше қызығушылық танытты. Үйде ол жергілікті Ганновер мен көршілес аймақтарда қолданылатын төменгі неміс диалектісімен қатар, қазіргі стандартты жоғары неміс тілінің негізін құрайтын жоғары неміс тілінде де сөйледі. 7 жасынан 14 жасқа дейін ол жақында ашылған бір бөлмелі мектепке барып, онда жазу, латын және француз тілдерін оқыды. Коллиц оқып жүргенде мектеп бағдарламасы ағылшын тілін де қамтыды, ал 13 жасында Коллиц грек тілінен арнайы сабақтарға қатысты. 14 жасында ол Жоханнеум Люнебург лицейіне түсті, оның гуманитарлық бөлімі латын, грек және математикаға бағытталған. 1875 жылы ол Люнебургтің Йоханнеум мектебін бітірді. Жоханнеум Люнебургті бітіргеннен кейін Коллиц Геттинген университетінде классикалық филологияны, әсіресе иран, славян және герман тілдерін зерттеді. Латын және грек тілдеріндегі білімін Герман Сауппедің латын грамматикасы және латын және грек тілдерінің эпиграфиясы бойынша лекциялары арқылы жетілдірді. Үнді-Еуропа тілдер отбасы туралы түсінігін Адалберт Безенбергердің авестан және литва тілдері бойынша курстары, сондай-ақ Теодор Бенфейдің Риг Веданың гимндері бойынша курсы арқылы санскрит тіліне енгізілді. 1876 жылы ол салыстырмалы филология профессоры, Август Фиктің Грамматикалық қоғамына (Grammatische Gesellschaft) қосылды, ол Коллицтің салыстырмалы тіл біліміне өмір бойы қызығушылығын оятуға ықпал етті. Грамматикалық қоғам арқылы және Фиктің жетекшілігімен Коллиц тәуелсіз зерттеулер жүргізу және салыстырмалы үнді-еуропалық филология бойынша қосымша оқу мүмкіндіктеріне ие болды. 1878 жылы Коллиц жазғы семестрді Берлин университетінде санскрит, славян филологиясы және неміс филологиясымен айналысты. Сол күзде Коллиц Геттингенге оралып, прото-индо-иран тіліндегі дақылды дауыс консонанттары туралы докторлық диссертациясын аяқтады. Брюгман мен Оштоффтың морфологиялық зерттеулерін (нем. Morphologische Untersuchungen) қарастырғанда, ол дыбыс өзгерістерінің тұрақты екендігі туралы олардың ұсынысын қабылдамады, бірақ 1886 жылға қарай дыбыс өзгерісінің тұрақты екені туралы қорытындымен келісті. 1883 жылы ол Берлиннен Галле университетінің кітапханасына көшіп, өзінің алдыңғысы Карл Вернер бастаған Жалпы тіл білімі, Салыстырмалы тіл білімі және Философия каталогтарын аяқтау міндетін алды. Ол Галледе абилитациядан өтіп, 1885 жылы санскрит филологиясы бойынша жұмысы үшін venia docendi құқығын алды. Ол неміс тілінің доценті болып тағайындалды және 1895 жылы Э. Уошберн Хопкинс кеткеннен кейін неміс және салыстырмалы филология профессоры болды. Брин-Морда ол герман филологиясына, әсіресе өзінің туған төменгі неміс тіліне көбірек назар аударды. Карл Бауэрмен бірге Коллиц 1902 жылы диалект үлгілері бар Вальдек сөздігін (Waldeckisches Wörterbuch nebst Dialektproben) жариялады, ол осы тақырыпта жарияланған бұрынғы мақалаларын біріктірді. 1904 жылы ол неміс тілшісі Клара Хехтенбергке үйленді. Сол жылы ол 1904 жылы Сент-Луис әлемдік көрмесінде өткен Халықаралық өнер және ғылымдар конгресінде герман филологиясы саласын ұсыну үшін Эдуард Сиверспен бірге таңдалды. Коллицтің Тіл білімі қоғамына (Linguistic Society) қатысты көзқарасы сол кезде архаикалық болды және Леонард Блумфилд сияқты басқа негіздеуші мүшелердің мақсаттарымен қақтығысты. Тіл білімі қоғамының алғашқы отырысында сөйлеген сөзінде Коллиц жазба әдебиетке байланысты тіл білімі туралы ұғымды жеткізіп, қоғамның классикалық тілдер мен әдебиетті оқытуды қамтитын оқу бағдарламаларын дамыту қажеттігін атап өтті. 1929 жылға дейін ол "Англия және герман филологиясы журналы" мен "Американ филологиясы журналының" редакторы болып қызмет етті. Герман Коллиц 1935 жылдың 13 мамырында кенеттен қайтыс болды. Өмірінде Коллиц салыстырмалы және герман тіл білімі бойынша ең жақсы жеке коллекциялардың бірін жинады, және бұл кітапхана мұрагерлікке енгізілді. Коллицтердің Балтимордағы резиденциясын сатудан түскен қаражат салыстырмалы филология бойынша Герман және Клара Х. Коллиц профессурасын құруға жұмсалды. 1963 жылы Мэри Хас Коллиц профессурасын тағайындау саясатын анықтау үшін бұрынғы иеленушілердің комитетін шақырды, әсіресе тарихи тіл біліміне структуралистік тәсілдерді қолданатын ғалымдар осы лауазымға лайықты ма екендігін қарастырды. Келесі жылы комитет структуралистік тәсілдер мұрада нақты айтылмағанмен, мұраның рухына сәйкес қарастырылуы керек екенін мәлімдеді.
Collitz was born February 4, 1855, in the Hanoverian hamlet of Bleckede, in modern day Lower Saxony. Growing up, he showed a notable interest in language. At home, he was exposed to both Low German—a dialect spoken locally in Hanover and neighboring regions—and High German—then a prestige variety which formed the basis for modern Standard High German. From the age of 7 to 14, he attended a recently opened one room schoolhouse which taught writing, Latin, and French. During Collitz's time at the school, the curriculum expanded to include English, and at 13 Collitz joined a select class on Greek. At 14, he left to attended the lyceum of the Johanneum Lüneburg whose humanities section focused on Latin, Greek, and Mathematics. He graduated from the Johanneum Lüneburg in 1875. Following his graduation from the Johanneum Lüneburg, Collitz attended the University of Göttingen where he studied classical philology with particular attention to Iranian, Slavic, and Germanic. His background in Latin and Greek was deepened by the lectures of Hermann Sauppe on Latin Grammar and the epigraphy of Latin and Greek. His understanding of the Indo European language family was broadened by Adalbert Bezzenberger's courses on Avestan and Lithuanian, as well as an introduction to Sanskrit through Theodor Benfey's course on the hymns of the Rig Veda. In 1876 he joined the Grammatical Society (Grammatische Gesellschaft) of the newly appointed professor of Comparative Philology, August Fick, who inspired Collitz's lifelong interest in comparative linguistics. Through the Grammatical Society and under the supervision of Fick, Collitz received practice in independent research and supplemental instruction in comparative Indo European philology. In 1878 Collitz spent the summer semester at the University of Berlin focusing on Sanskrit, Slavic philology, and German philology with fellow student and future colleague Maurice Bloomfield. That fall, Collitz returned to Göttingen to complete his doctoral research on the palatal consonants in Proto Indo Iranian. In his review of Brugman and Osthoff's Morphological Investigations (German: Morphologische Untersuchungen), he rejected their proposal that sound changes are regular, but by 1886 he had come to agree with the conclusion that sound change is regular. In 1883 he left Berlin for the University Library of Halle where he was tasked with completing the catalogues on General Linguistics, Comparative Linguistics, and Philosophy started by his predecessor Karl Verner. He habilitated at Halle and received the venia docendi in 1885 for his work on Sanskrit Philology. He was appointed an Associate Professor of German, and was promoted to Professor of German and Comparative Philology following the departure of E. Washburn Hopkins in 1895. At Bryn Mawr, he focused more closely on Germanic philology and especially his native Low German. With Karl Bauer, Collitz published the 1902 Waldeckian Dictionary with Dialect Samples (Waldeckisches Wörterbuch nebst Dialektproben) which synthesized a number of prior papers he had published on the topic. In 1904 he married Klara Hechtenberg, a fellow German born philologist. That same year he was selected alongside Eduard Sievers to represent the field of Germanic Philology at the International Congress of Arts and Sciences held during the 1904 St. Louis World's Fair. The vision Collitz had for the Linguistic Society was at the time archaic and in tension with the goals of other founding members such as Leonard Bloomfield. In his address to the first meeting of the Linguistic Society, Collitz focused on a conception of linguistics tied to written literature and emphasized the need for the society to advance curricula that included teaching of classical languages and literature. He remained editor of the Journal of English and Germanic Philology and the American Journal of Philology until 1929. Hermann Collitz died suddenly on May 13, 1935. In life Collitz had amassed one of the best private collections on comparative and Germanic linguistics, and this library was included in the bequest. The proceeds of the sale of the Collitz' residence in Baltimore were used to establish the Herman and Klara H. Collitz Professorship for Comparative Philology. In 1963 Mary Haas convened a committee of former holders to determine policy around the appointment of the Collitz Professorship, particularly regarding whether scholars using structuralist approaches to historical linguistics were eligible for the chair. The following year the committee reported that structuralist approaches, while not specifically mentioned in the bequest, should be considered within the spirit of the bequest.