Кіріспе

Халықаралық мемлекеттік сектордың есеп стандарттары (IPSAS) – әлемдік мемлекеттік сектор ұйымдарының қаржылық есептілігін дайындау үшін IPSAS Кеңесі тарапынан шығарылған есеп стандарттары жиынтығы. Бұл стандарттар Халықаралық есеп стандарты кеңесі (IASB) шығарған Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына (IFRS) негізделген.

Мақсаты

IPSAS мемлекеттік сектор ұйымдарының жалпы мақсаттағы қаржылық есептілігінің сапасын арттыруға бағытталған, осы арқылы үкіметтердің ресурстарды бөлу жөніндегі шешімдерін дұрыс бағалауға мүмкіндік туып, ашықтық пен жауапкершілікті күшейтеді. Бұл мақсатқа IPSAS және басқа да қаржылық есептілік бойынша нұсқауларды әзірлеу және жаңарту, сондай-ақ мемлекеттік секторда жиынды негіздегі есептіліктің қолданылуын кеңейту және оның маңыздылығын арттыру арқылы қол жеткізіледі.

Қолданылу аясы

IPSAS – ұлттық үкіметтер, аймақтық (мысалы, штаттық, провинциялық, аумақтық) үкіметтер, жергілікті (мысалы, қалалық, кенттік) үкіметтер және олармен байланысты мемлекеттік органдар (мысалы, агенттіктер, кеңестер және комиссиялар) қолдануға арналған есеп стандарттары болып табылады. IPSAS стандарттары үкіметаралық ұйымдар мен мекемелерде кеңінен қолданылады. IPSAS мемлекеттік кәсіпорындарға қолданылмайды.

Тиісті сот процесі

IPSAS-ты IFAC-тің (Халықаралық бухгалтерлер федерациясының) тәуелсіз органы – IPSASB (Халықаралық мемлекеттік сектордың бухгалтерлік стандарттары жөніндегі кеңес) жариялайды. IPSASB IPSAS-ты әзірлеу үшін қажетті процедураны қабылдайды, бұл аудиторлар, дайындаушылар (қаржы министрліктері қоса алғанда), стандарттарды белгілейтін органдар және жеке тұлғалар сияқты мүдделі тараптардың пікір білдіру мүмкіндігін қамтамасыз етеді. IPSASB-ның IPSAS немесе басқа да құжаттарды әзірлеуді талқылау және жариялауды бекітуге арналған отырыстары жұртшылыққа ашық. IPSASB отырыстарының күн тәртібіндегі құжаттары, соның ішінде хаттамалары IPSASB веб-сайтында жарияланады: www.ipsasb.org. IPSASB отырыстарына АДБ, ЕО, ИАСБ, ХВҚ, INTOSAI, ЭЫДҰ, БҰҰ, БҰҰДБ және Әлемдік банк бақылаушы ретінде қатысады.

МСФО-ға сәйкестік

IPSAS халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына (IFRS) негізделген, бұрын халықаралық есеп стандарттары (IAS) деп белгіленген. IFRS халықаралық есеп стандарттары жөніндегі кеңес (IASB) тарапынан шығарылады. IPSASB қажет болған жағдайда IFRS-ті мемлекеттік секторға қатысты жағдайларға бейімдейді. Осы процесті жүзеге асырғанда, IPSASB мүмкіндігінше IFRS-тің есептік әдісі мен бастапқы мәтінін сақтауға тырысады, егер мемлекеттік секторда маңызды мәселе туындап, өзгеріс қажет болмаса.

Тіл

IPSAS стандарттарының бекітілген мәтіні – IPSASB ағылшын тілінде жариялаған мәтін. IPSASB нұсқаулығы ағылшын тілінен француз, испан, неміс, орыс және қытай тілдері сияқты бірнеше тілге аударылған. Иорданияның араб сертификатталған бухгалтерлер қауымдастығы (ASCA) IPSASB нұсқаулығының араб тіліндегі нұсқасын жариялады. Сонымен қатар, Бразилия IPSAS-ты португал тіліне аудару жұмыстарын жүргізіп жатыр. Толық ақпарат алу үшін қараңыз.

Қаржыландыру

Көпжақты даму банктері (Дүниежүзілік банк, АДБ) IPSASB жұмысына маңызды қаржы көмектеседі. IPSAS стандарттарын әзірлеуге қосымша кіріс көздері ретінде халықаралық, ұлттық және аймақтық мемлекеттік органдардан түсетін қаржы қарастырылады. Бұған қоса, IFAC (Есепшілердің халықаралық федерациясы) және CICA (Канадалық дипломаланған есепшілер институты) IPSASB қызметін қолдайды.

Кредиттік дағдарыстың мемлекеттік сектордың бухгалтерлік есептеріне әсері

Кредиттік дағдарыс мемлекеттік сектор есептілігінде бірнеше мәселе көтерді. Үкіметтер банктерге несие берді, банктердің міндеттемелеріне кепілдік берді, құнсызданған қарыздық құралдарды сатып алды, ал кейбір жағдайларда банктерді өз бақылауына алды. Кредиттік дағдарыстың ерекшелігі және әлемдік үкіметтердің бұрынғыдан белек жауабы мемлекеттік қаржылық есептіліктің жоғары сапалы стандарттарының маңыздылығын арттырды. Кредиттік дағдарыс мемлекеттік сектордың есеп берудегі жауапкершілігін және қаржылық операцияларының ашықтығын қажет етті.