Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Натангиялықтар немесе Нотангиялықтар (; Natangowie; Natanger) – Натангия аймағында мекендеген прус тайпасы. Бұл аймақтың көп бөлігі қазір Ресейдің Калининград облысының құрамында, ал оңтүстік бөлігі Польшаның Вармия-Мазур воеводствосына жатады. XIII ғасырда Тевтон ордені пруссиялықтарға қарсы крест жорығын бастаған кезде, Преголя және Łына өзендері арасындағы аймақта шамамен 15 мың адам тұрған болуы мүмкін. Натангия жерлері солтүстікте Самбиямен, батыста және оңтүстікте Вармиямен, ал оңтүстік-шығыста Бартиямен шектесетін. Олар, қазір жойылған, ежегі прус тіліне ұқсас батыс балтық тілінде сөйлеген болуы ықтимал.
Natangians or Notangians (; Natangowie; ; Natanger) was a Prussian clan, which lived in the region of Natangia, an area that is now mostly part of the Russian exclave Kaliningrad Oblast, whereas the southern portion lies in the Polish Warmian Masurian Voivodeship. In the 13th century, when the Teutonic Knights began their crusade against the Prussians, some 15,000 people might have lived in the area between the Pregolya and Łyna rivers. The Natangian lands bordered with Sambia in the north, Warmia in the west and south, and Bartia in the southeast. They likely spoke a West Baltic language, now extinct, similar to Old Prussian language.
Тарих
Натангиялықтар алғаш рет 1238 жылы Тевтон ордені мен Померания герцогы Святополк II арасындағы шартта еске алынған. Бірақ бұл жеңіс ұзаққа соқпады, орден екі жылдың ішінде күшін қайта жинап, жауын жалғастырды. 1255 жылы Натангия мен Самбияның шекарасында, Преголя өзенінің сағасында Кенигсберг (қазіргі Калининград) қаласын салды. Ұлы Пруссия көтерілісі (1260–1274) кезінде натангиялықтар Германияда білім алған Геркус Монтені басшы етіп сайлады. Ол бастапқыда сәттілікке жетіп, Покарвис және Лёбау шайқастарында орденді жеңді. Дегенмен, көтерілісшілер орденнің салған кірпіш қамалдарына қол жеткізе алмады және жеңіліске ұшырады. Пруссияның ең белгілі басшыларының бірі болған Геркус 1273 жылы тұтқындалып, дарға асылды. Натангиялық ақсүйектер немістерге бағынды, олар оларға артықшылықтар мен мүліктеріне кедергісіз ие болуді уәде етті. Натангиялықтар Сабинас және Станта басшылығымен 1295 жылы соңғы рет көтеріліске шықты. Одан кейінгі Он үш жылдық соғыстан кейін, 1466 жылдан бастап, ол Тевтон орденінің құрамындағы Польшаның бір бөлігі болды, ал 1525 жылдан кейін герцогтік Пруссияның құрамына кірді. Неміс отарлаушылары аймаққа қоныстанғаннан кейін, натангиялықтар 17 ғасырға дейін өз тілдерін және салт-дәстүрлерін сақтап келді. Кейіннен, 17 ғасырдың соңында немесе 18 ғасырдың басында неміс халқымен араласып кеткен кезде олардың ерекшелігі жоғалып кетті, бірақ жергілікті тұрғындар 1945 жылға дейін өзін «натангиялықтар» деп санады, тіпті Ландсбергтің (Горово Илавеки) жергілікті газеті 1919 жылдан кейін «Натангер Цайтунг» деп аталды.
Natangians are first mentioned in a 1238 treaty between the Knights and Duke Świętopełk II of Pomerania. But the victory was short lived, the Knights regained their strength in just two years and continued their crusade. In 1255 they built Königsberg (now Kaliningrad) at the mouth of Pregolya river, right on the border between Natangia and Sambia. During the Great Prussian Uprising (1260–1274), the Natangians elected Herkus Monte, who was educated in Germany, as their chief. At first he was successful and defeated the Knights in the Battle of Pokarwis and Battle of Löbau. However, the rebels were unable to capture the brick castles built by the Knights and were defeated. Herkus, who had been one of the most prominent leaders of the Prussians, was captured and hanged in 1273. The Natangian nobles submitted to the Germans, who promised privileges and undisturbed ownership of their estates. Natangians, led by Sabynas and Stanta, rebelled for the last time in 1295. After the subsequent Thirteen Years' War, the longest of all Polish–Teutonic wars, since 1466, it formed part of Poland as a fief held by the Teutonic Order, and after 1525 held by secular Ducal Prussia. When German colonists settled in the area, the Natangians kept their local language and customs up until the 17th century. Later on, their identity disappeared by the end of the 17th century or the beginning of the 18th century as they merged with the German population, but the local populace still defined themselves as "Natangians" up to 1945 and even the local newspaper of Landsberg (Górowo Iławeckie) was called "Natanger Zeitung" after 1919.