Кіріспе

Құрып кеткен сүтқоректілер туысы.

Hyaenodon ("гиена тісі") – құрып кеткен Hyaenodontidae тұқымдасының, құрып кеткен Hyaenodontinae қосымша тұқымындағы, құрып кеткен Hyaenodontini тайпасына жататын ет жейтін плаценталық сүтқоректілердің құрып кеткен туысы. Ол Еуразия және Солтүстік Америкада орта эоценнен бастап, олигоцен дәуірінде, ерте миоценге дейін өмір сүрген.

Сипаттама

Ертедегі ет жейтін сүтқоректілерге тән, Hyaenodon-ның жекелеген өкілдері өте массивті бас сүйегімен, бірақ кішкентай миымен ерекшеленген. Бас сүйегі ұзын және тар мұрынды – мысалы, иттің ет жейтін сүтқоректілеріне қарағанда, бас сүйегінің ұзындығына шаққанда әлдеқайда үлкен. Мойыны бас сүйегінен қысқа болса, ал денесі ұзын, күшті және ұзын құйрықпен аяқталады. Үлкен (бірақ тығыз байланысты емес) Hyainailouros-пен салыстырғанда, Hyaenodon-ның тістері етті кесуге көбірек бейімделген, ал сүйектерді сындыруға – азырақ. Бұл туыстың кейбір түрлері өз заманындағы ең ірі құрлықтағы ет жейтін сүтқоректілердің қатарына жатқан, ал басқалары тек қана күзеннің (мартен) мөлшерінде болған. Көптеген түрлердің қалдықтары Солтүстік Америка, Еуропа және Азиядан табылған. Солтүстік Американың ең ірі түрі H. horridus-тің орташа салмағы шамамен 3,05 метрге жуық деп есептеледі және ең үлкен Hyaenodon түрі H. gigas-тан кем болмауы мүмкін. H. gigas әлдеқайда ірі болған, салмағы 3,05 метр шамасында болған.

Тіс шығып кетуі

Жас гиаенодон үлгілерін зерттеулер, осы жануарда өте ерекше тіс алмасу жүйесі болғанын көрсетті. Жастардың тістері толыққандай жетілуіне шамамен 3-4 жыл кеткен, бұл ұзақ жасөспірім кезеңді білдіреді. Солтүстік Америкадағы түрлерінде бірінші жоғарғы премоляр бірінші жоғарғы молярдан бұрын шығады, ал еуропалық түрлерінде бірінші жоғарғы моляр ертерек шығады.