Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Иле Маруа Ладжи - Бразилияның Сальвадор қаласында, Матату де Бротас ауданындағы ең көне Кандомбле ғибадатханаларының бірі. 2005 жылы ұлттық мұра нысаны деп жарияланды. Ғибадатхана Кандомбле дінін таратуға зор үлес қосты және 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында Бас жұмасы Ольга де Алакэтудің басшылығымен дінді католицизмнен бөліп көрсетуге көмектесті.
Ile Maroia Laji is one of the oldest Candomblé temples in Salvador, Brazil, in the neighborhood of Matatu de Brotas. It was designated a National Heritage Site in 2005. The temple was influential in the promotion of Candomblé and in distancing the religion from Catholicism under the leadership of High Priestess Olga de Alaketu in the late 20th and early 21st centuries.
Тарих
Ғибадатхананың ауызша дәстүрі бойынша, ғибадатхана 1636 жылы қазіргі Бенин Республикасындағы Кэту Корольдігінен келген иоруба ханшайымымен құрылған. Басқаша айтқанда, тарихи мәліметтерге сәйкес, Кэту Корольдігін қоршаған аудандар 1789 жылы ғана Дагомея әскерінің шабуылына ұшырады, сол кезде олар құл саудагерлеріне сатылған кейбір патшаларды тұтқындаған болуы мүмкін. Иле Маруа Ладжи дәстүрі осы мәліметтерді растайды, ғибадатхананың құрылғаннан бері жеті басшының тізбегі болғанын көрсетеді, бұл оның 350 жылдық тарихын толық қамтымайды. Ғибадатхананың айтуынша, Дагомея әскері Кэтуде тоғыз жасар егіз қыздарды тұтқындап, оларды құл саудагерлеріне сатқан, содан кейін Сальвадор, Баияға жіберген. Егіздер Аро немесе Оджа Аро руынан шыққан, олардың есімдері Отампе Ожа Аро (немесе Оджаро) және Гогорикса болған. Олар Сальвадорға келген кезде керемет түрде босатылып, содан кейін тоғыз жыл бойы тамақ сатушылар мен қызметшілер болып жұмыс істеп, туған жерлеріне қайтуға билет сатып алған. Отампе Ожаро, бұрынғы Дагомеяда Ориша Окумареге (жылан-жаңбырқас) кірістірілген, Аладжи есімді туысына үйленген және Акоби Оде есімді қызын дүниеге әкелген. Олар Сальвадорға көшіп, Матату де Бротас маңындағы ферманы сатып алып, онда Ориша Оксоссиге, отбасының мифтік ата-бабасына арналған киіз жасаған. Киізді Ilé Ọmọ Aro Alají (Аро руының ұлы Аладжидің үйі) деп атаған, кейін Иле Морояладжи немесе Марояладжи деп қысқартылып, қазір Иле Мароя Ладжи деп жазылады. Отампе Ожаро бұл киіздің бас діни қызметкері болған. Олар бразилиялық португал тіліндегі есімдерді қабылдады: Отампе Ожаро Мария до Розарио Регис, Алажи Порфирио Регис және Акоби Оде Мария Франсиска Регис аталды, олардың таңдаған отбасылық аты Регис, «патшалық», «патшалардан» деген мағынаны білдіреді. Отампе Ожароның қайтысынан кейін басшылық оның қызы Акоби Оде / Мария Франсиска Региске өтті. Оның соңғы өсиеті – антрополог Вивальдо да Коста Лима зерттеген ғибадатханада сақталған ең көне құжат, ол 1867 жылға дейін сақталып келген. Акоби Оде бас діни қызметкерлікті немересі Хосе Гонсало Региске (Баба Аборе) қалдырды, ол Ориша Ошалага кірістірілген. Жозедің немересі Дионисия Франсиска Регис (Оба Оинда) XIX ғасырдың соңында Ориша Ксангоға кірістірілді. Ұзақ жылдар бойы басшылық еткеннен кейін Дионисия ана 1948 жылы қайтыс болып, өзінің үлкен немересі Ольга Франсиска Регисті (Оиа фунми) қалдырды. Содан кейін Terreiro do Alaketu деп белгілі болған ғибадатхана, басшы отбасының шығу тегін еске түсіріп, ұлттық және халықаралық деңгейде танымал болды, ал жаңа бас діни қызметкер, Ольга де Алакету есімді, Кандомбледегі маңызды тұлғаға айналды, 57 жылдан астам уақыт бойы ғибадатханасы мен қауымдастығын мықты мінезімен басқарды. 2005 жылдың 28 қыркүйегінде қант диабетінен қайтыс болды, бұл оның ескі ғибадатханасы Мәдениет министрлігімен Ұлттық (Бразилия) мұра ретінде ресми түрде мойындалғаннан кейін болды. Ольга ананың орнына оның үлкен қызы Джоселина Барбоса Биспо, ана Джожо, Нана Бурукуға кірістірілген.
The oral tradition maintained by the temple claims that the temple was founded in 1636 by a princess brought from the Yoruba Kingdom of Ketu, in present day Republic of Benin. Otherwise the historical account tells us that surrounding areas of the Royal City of Ketu was raided by Dahomean army only in 1789, when possibly they captured some royals who were sold to slave traders. Ile Maroia Laji's tradition corroborates this account, providing a succession of seven leaders to the temple since its foundation that hardly couldn't cover the claimed 350 years of its existence. The temple's account tells that nine years old twin sisters princesses captured in Ketu by Dahomean army and were sold to slave traders and sent to Salvador, Bahia. The twins belonged to the Aro or Ọja Aro Clan, and their namer were Otampe Oja Aro (or Ojaro) and Gogorixá. They were miraculously freed when they just arrived in Salvador. Whenceforth they worked for nine years as food sellers and maidservants in order to buy a ticket to get back to their homeland. Otampe Ojaro, initiated to the orisha Oxumarê (the serpent rainbow), back in Dahomey, married a cousin called Alaji, and gave birth to a daughter called Akobi Odé. The family went to Salvador and achieved a farm in the neighborhood of Matatu de Brotas, where they made a shrine to orisha Oxossi, the family's mythical ancestor. And named the shrine Ilé Ọmọ Aro Alají (House of Alaji, son of Aro[Clan]), abbreviated as Ile Moroialaji or Maroialaji and nowadays recorded as Ile Maroia Laji. The shrine became a temple where Otampe Ojaro was the high priestess. The couple adopted Brazilian Portuguese names: Otampe Ojaro became Maria do Rosário Régis, Alaji was Porfírio Régis and Akobi Odé was Maria Francisca Régis, their chosen family name, Régis, meaning "regal", "from the kings". After Otampe Ojaro death the leadership passed to her daughter Akobi Odé/Maria Francisca Régis. The later's last will is the oldest document preserved in the temple examined by the anthropologist Vivaldo da Costa Lima, and dates from 1867. Akobi Odé left the high priesthood to her grandson, José Gonçalo Régis (Babá Aboré), initiated to the orisha Oshala. José's niece, Dionísia Francisca Régis (Obá Oindá), initiated to orisha Xangô, succeeded him in the late 19th century. After a long period in the leadership, Mother Dionísia died in 1948, and left her grand niece, Olga Francisca Régis (Oiá funmi), a 23 years old young woman initiated to the orisha Oya Iansan, in the leadership of the temple. So then the temple, also known as Terreiro do Alaketu, reminding the leading family origins, gain national and international wide notoriety, and the new high priestess, nicknamed Olga de Alaketu, became an important figure in the Candomblé, ruling over her temple and respective community with her strong personality over 57 years, passing away victimized by diabetes on 28 September 2005 just after the old temple's official recognition as National (Brazilian) Heritage by the Ministry of Culture. Mother Olga's successor is her eldest daughter, Jocelina Barbosa Bispo, Mother Jojó, initiated to Nanã Buruku.