Кіріспе
Джон Стейнбектің 1954 жылғы романы. «Сәтті бейсенбі» – Джон Стейнбек жазған 1954 жылғы роман. Ол «Каннери-роу» романының жалғасы және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейінгі жылдарда өтеді. Стейнбектің өзінің баяндауында, «Сәтті бейсенбі» – «Жаман сәрсенбі» мен «Күтетін жұма» арасындағы күн. Бұл кітап «Каннери-роу» романы сияқты жоғары бағаланбайды, ал ол Стейнбектің классикалық туындыларының бірі саналады.
Sweet Thursday is a 1954 novel by John Steinbeck. It is a sequel to Cannery Row and set in the years after the end of World War II. According to Steinbeck in the narrative, "Sweet Thursday" is the day between Lousy Wednesday and Waiting Friday. The book is not held in as high esteem as is Cannery Row, which is considered one of Steinbeck's classic texts.
Романның шығу тегі
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Стейнбек Калифорниядан Нью-Йоркке кетті және 1948 жылы екінші әйелі Гвин Конгер Стейнбекпен ажырасты. Ол актриса Элейн Скоттқа үйленді және театр үшін жазуға қызығушылық танытты, "Жарқыраған жалын" пьесасын жазды. Роджерс пен Хаммерштейн өндірген бұл пьеса 1950 жылдың қазан айында Бродвейде ашылып, 13 қойылымнан кейін жабылып, сәтсіздікке ұшырады. Стейнбек "Каннери Роу" романын Бродвей мюзикліне айналдыруға ниеттілік бар екенін білгенде, Бродвейге бейімдеу үшін "Сәтті бейсенбі" романын жазды. Ақырында, Франк Лоссер одан бас тарғаннан кейін Роджерс пен Хаммерштейн оған қызығушылық танытты. Мюзиклге ұсынылған нұсқасы екі романдағы Мактың басты кейіпкері арасындағы кейбір айырмашылықтарды түсіндіруі мүмкін. "Сәтті бейсенбіде" Мак поэзия үзінділерін қайталайды және 1945 жылғы "Каннери Роу" романындағы Макқа тән емес әуендерді айтады.
Қысқаша мазмұны
Док екінші дүниежүзілік соғыста армияда қызметтен кейін сәтсіз Батыс биологиялық зертханаларына және өзгерген Cannery Row-ға оралады. Мак пен жігіттер әлі де Палас Флопхауста тұрады, бірақ Ли Чонг өзінің дүкенін Джозеф пен Мэри Ривасқа сатты. Бастапқы иесі Дора қайтыс болғаннан кейін, жергілікті жезөкшехана, «Ауыл туы» мейрамханасы, енді Дораның үлкен әпкесі Фауна басқарады. Фауна басшылығымен, «Ауыл туы» қыздары әдептілік пен дене күйін үйренеді, мақсаты – Фаунаның «алтын жұлдыздар» тізіміне ену, яғни бұрынғы қызметкерлер үйленіп, жұмысты тастағандар. Док өзінің ұзақ уақытқа дейін назарсыздан қалған бизнесін қайта жаңғыртуға тырысқанда, «Ауыл туының» соңғы тұрғыны Сюзи қиындықтар тудырады. Фауна Сюзидің жұмыс істеуге жарамайтынын біледі, бірақ оның мейірімді жүрегі оны әрқашан қиын жағдайға түсіреді. Сюзиді «алтын жұлдыз» қыздарының біріне айналдыруды шешіп, Фауна Сюзиді бейхабар Докқа тапсыруды жоспарлайды және Мак пен жігіттердің көмегіне жүгінеді. Мак пен жігіттер ұйымдастырған сәтсіз кештен кейін Сюзи «Ауыл туынан» кетеді, бірақ Докқа үйленбейді. Жалғыз өмір сүруді қалап, Сюзи бос тұрған жердегі ескі қазандыққа көшіп, жергілікті «Алтын гүл» (Golden Poppy) мейрамханасында жұмыс істейді. Cannery Row Сюзидің іс-әрекеттеріне таңғалып, ал Док маңызды жобамен күрескен кезде, Палас Флопхауста тұратын жігіттердің бірі Хэйзел өзінің ішкі күресімен айналысады. Фаунадан астрологиялық оқу арқылы АҚШ президенті болатынын естіген Хэйзел тағдырмен күреседі. Жоғары лауазымға дайындық үшін Хэйзел қиын шешімдер қабылдауға үйренуі керек екенін түсінеді, соның бірі – Докқа қолын сындыру, себебі ол Сюзидің қайыршылығын оятудың осы жұпты жақындастырудың жалғыз жолы екенін түсінеді. Докқа сынған қолынан кейін қажетті жинау экспедициясына бару мүмкін болмайды, Мак пен жігіттер Сюзиге машина жүргізуді үйретеді. Сюзи мен жараланған Док экспедицияға теңіз жағалауына беттейді.
Тарих
Роман 1955 жылы Роджерс пен Хаммерштейннің "Pipe Dream" атты Бродвей мюзикліне бейімделді, ол тоғыз "Тони" сыйлығына ұсынылды, бірақ олардың сәтсіз туындыларының бірі болды, тек алдын ала сын-пікірлер мен билет сатылымының арқасында ғана сахнада қалды, бұл олардың мюзиклдері үшін бірінші рет болды. 2011 жылы Smithsonian Magazine журналы оны барлық уақыттардағы Бродвейдің ең сәтсіз қойылымдарының бірі деп бағалады. Кітаптың алдында жазылған "Cannery Row" фильмі "Sweet Thursday" повесіндегі бірнеше сюжеттік желілерді қамтиды.
Кейіпкерлер
Доктор - теңіз биологы, биологиялық үлгілермен айналысатын «Батыс биологиялық зертханалары» иесі. Ол зерттеулер мен диссекция үшін балықтар мен сүтқоректілердің үлгілерін жинап, дайындап, сатады. Екінші дүниежүзілік соғыстан оралғаннан кейін, ол көңілсіздік пен жалғыздық сезіміне беріліп, сегізаяқтыларды зерттеуге кіріседі. Сюзи – Сан-Францискодан Монтерейге автобуспен келген жас әйел. Ол Монтерейдің ең танымал борделі – «Bear Flag» ресторанында қысқа мерзімге жезөкше болып жұмыс істейді. Кейін ол тамақханада жұмыс істеп, тасталған қазандықта тұрады, бұл қазандық «Cannery Row» романында үйленген жұбайлардың үйі ретінде суреттелген. Оның Докторға ғашық болуы – оқиғаның басты мәселесі. Мак – «Cannery Row» романындағы шатырда тұратын бұрынғы үйсіздер тобының де-факто жетекшісі. Соғыстан кейінгі Мак бұрынғы Мактан гөйі тілі бар, философиялық көзқарастарымен ерекшеленеді, бұл кейіпкердің музыкалық комедиядағы рөлінің эволюциясын көрсетеді. Хэйзел – қарапайым, бірақ жақсы мінезді жас жігіт, кейде Доктормен теңізде үлгілер іздеуге шығады. Ол Мактың «Palace Flophouse» мейрамханасында тұратын ең белгілі жігіттерінің бірі. Оның гороскопы және бір аяғында төрт саусақ болғандығы Хэйзелдің болашақта АҚШ президенті болатынын болжайды. Фауна, «Cannery Row» романындағы Дора Фладтың қарындасы, «Bear Flag» ресторанына иелік етеді. Ол Дораға ұқсас, бірақ астрологияға қызығушылық танытады және қыздарын көрнекті азаматтармен жұптастыруға тырысады. Джозеф пен Мэри Рива – Қытайға оралған Ли Чонның бұрынғы азық-түлік дүкенінің мексикалық-американдық иелері. Дүкенді басқарудан басқа, Джозеф пен Мэри Мексикадан келген құжатсыз жұмысшыларға еңбек қызметтерін ұсынады және оның жүрегіндегі сальса тобының агенті ретінде жұмыс істейді. Ол Доктордың Сюзиге бәсекелес ретінде қарастырылады.
Кейіпкерлердің суреттерінің пайда болуы
"Доктор" Стейнбектің досы Эд Рикетс, теңіз биологы және кәсіпкер адамға негізделген. Мак Консервілер қатарының тұрғыны Гарольд Отис "Гейб" Бикнеллге ұқсас. Бикнеллдің суреті 1994 жылғы романның қағаздық басылымының мұқабасында пайдаланылды. Bear Flag мейрамханасының иесі және мадам Фауна Флад, оның қарындасы Дора Консервілер қатарында Флора Вудс Адамсқа негізделген, ол бордель иесі болған және Стейнбектің бұрынғы романы "Тортилла Флат" және "Едемнің шығысында" да кездеседі. La Ida Cafe-нің иесі Wide Ida Эдит Лучаниге негізделген, ол Сан-Францискодан келген жезөкше, Вудсқа тиесілі Консервілер қатарындағы екінші ең жұмыс істейтін бордельді басқарған. Осы роман мен "Консервілер қатарында" La Ida Cafe нақты бордель емес, ол негізделген шынайы мекемеден өзгеше. Бикнелл мен Маклин кейде Лучани үшін жұмыс істесе, Мак пен Эдди романдағы Wide Ida үшін жұмыс істеген.
Музыкалық сілтемелер
1960 жылы Дьюк Эллингтон мен Билли Стрейхорн Стейнбектің романынан шабыдаланып, авторға арналған "Суита Бейсенбі" атты музыкалық туынды жазды және жазбаға түсірді. Калифорниялық әнші-сазгер Мэтт Костаның 2006 жылы шыққан "Songs We Sing" альбомындағы "Sweet Thursday" әні осы романға сілтеме жасайды. Ән сонымен қатар "Tortilla Flat" (1935) және "The Grapes of Wrath" (1939) сияқты Стейнбектің басқа туындыларының да элементтерін қамтиды. Британдық супертоп Sweet Thursday (тобы) өздерін осы романның атымен атады.