1918 жылғы Эна шайқасы: Батыс майданындағы Германияның көктемгі шабуылы

Кіріспе

1918 жылғы шайқас

Бірінші дүниежүзілік соғыстың Батыс майданындағы 1918 жылғы шайқас.

Эйсеннің үшінші шайқасы – бірінші дүниежүзілік соғыста Германияның көктемгі шабуылының бір бөлігі болды, мақсаты – американдық экспедициялық күштері Францияға толық жете бермес бұрын Чемь-де-Дам қырқасын жаулап алу еді. Бұл 1918 жылдың көктемі мен жазында немістер ұйымдастырған "Кайзершляхт" деп аталатын шабуылдардың бірі болды.

Өмірбаян

Үлкен күтпеген шабуыл (Наполеон соғысындағы екі прус генералының атымен аталған Блюхер-Йорк операциясы) 1918 жылдың 27 мамырынан 4 маусымына дейін жалғасты және сәуір айында Фландриядағы Лис шабуылынан кейін немістердің алғашқы толыққанды шабуылы болды. Немістер 1914 жылдың қыркүйегіндегі Эйн шайқасынан 1917 жылға дейін Chemin des Dames қырқасын бақылап ұстады, сол кезде генерал Мангин Эйн шайқасының екінші кезеңінде (Нивель шабуылында) оны жаулап алды. Блюхер-Йорк операциясын негізінен Германия армиясының бірінші генерал-квартирмейстері генерал Эрих Людендорф жоспарлады. Ол Эйндегі сәттілік неміс әскерін Парижде шабуылға мүмкіндік беретініне сенді. Людендорф британдық экспедициялық корпусын басты қауіп деп есептеді және бұл одақтастарды француз астанасын қорғауға көмектесу үшін Фландриядан күштерді ауыстыруға мәжбүрлейтініне сенді, бұл немістерге жоспарланған Фландрия шабуылын (Хаген) оңайлатуға мүмкіндік береді. Осылайша, Эйндегі шабуыл негізінен үлкен алдау шабуылы болды. Эйн аймағының қорғанысы француздық алтыншы армиясының қолбасшысы генерал Денис Огюст Дюшеннің қолында болды. Сонымен қатар, британдық IX корпусының генерал-лейтенанты сэр Александр Гамильтон Гордон басқаратын төрт дивизия Chemin des Dames қырқасын ұстады; олар "Майкл" шайқасынан аман қалғаннан кейін демалып, жабдықталу үшін сол жерге орналастырылды.

Шайқас

1918 жылы 27 мамырда таңертең немістер 4000-нан астам артиллериялық құралдармен одақтас майданның алдыңғы қатарларын бомбалауды (Фейервальц) бастады. Британдықтар ауыр шығынға ұшырады, себебі Дюшен өткен жылы қанша шығынға ұшырағанына қарамастан, Chemin des Dames қыратынан бас тартуға келіспеді және француз бас қолбасшысы Анри Филипп Петанның бұйрықтарына қарамастан, оларды алдыңғы қатардағы окоптарда жиналуға бұйрық берді. Бір-біріне жақын орналасқандықтан, олар артиллерияның оңай нысанасы болды. Бомбалаудан кейін у газы таратылды. Газ сейілген соң, 17 неміс штурмдық дивизиясының негізгі жаяу әскер шабуылы басталды, олар номиналды түрде император Вильгельм II-нің үлкен ұлы, мұрагер ханзада Вильгельмнің басқаруында болды. Император шайқастың барысын тексеру үшін келді. Ол тұтқынға алынған британдық бригадир-генерал Хьюберт Риспен (150-ші бригаданың командирі, 50-ші дивизияның құрамында) сұхбаттасты. Император оның Уэльстік екенін білгенде қуанды, өйткені ол Ллойд Джордж сияқты ұлттың өкілі еді. Күтпеген шабуылға ұшыраған және қорғаныс шебі жұқа болғандықтан, одақтастар шабуылды тоқтата алмады және неміс әскері одақтастардың қатарындағы жарық арқылы өтті. Алты сағаттан кем уақыт ішінде Энаға жетіп, немістер Реймс пен Суассон арасындағы желідегі сегіз одақтас дивизиясын талқандап, одақтастарды Весль өзеніне қайтарды және түнгі уақытқа дейін қосымша 15 шақырым аумақты басып алды. Шабуылдың жылдамдығы нәтижесінде 1918 жылдың 30 мамырына дейін 50 000-нан астам одақтас әскері мен 800-ден астам қару-жарақ тұтқынға алынды, бұл Людендорфты операциялық мақсатты неміс армиясының оң жақ қанатынан жау күштерін ауыстырудан бастап, жетінші армияның шабуылын күшейтуге өзгертуге итермеледі. Бұл операцияның бастапқы мақсаты емес еді, және 3 маусымда Парижге жақын келгеннен кейін неміс әскерлері көптеген қиындықтарға тап болды, оның ішінде ауыр жарақаттар, резервтердің жетіспеушілігі, шаршау және жабдықтау мәселелері. Ақырында, одақтастардың көптеген қарсы шабуылдарынан кейін, неміс әскерінің ілгерілеуі үш күннен соң тоқтады.

On the morning of 27 May 1918, the Germans began a bombardment (Feuerwalze) of the Allied front lines with over 4,000 artillery pieces. The British suffered heavy losses, because Duchene was reluctant to abandon the Chemin des Dames ridge, after it had been captured at such cost the previous year, and had ordered them to mass together in the front trenches, in defiance of instructions from the French Commander in Chief Henri Philippe Petain. Huddled together, they made easy artillery targets. The bombardment was followed by a poison gas drop. Once the gas had lifted, the main infantry assault by 17 German Sturmtruppen divisions commenced, part of an Army Group nominally commanded by Crown Prince Wilhelm, the eldest son of Kaiser Wilhelm II. The Kaiser came to inspect the progress of the battle. He interviewed captured British Brigadier General Hubert Rees (GOC 150th Brigade, part of 50th Division). The Kaiser was amused to learn that he was Welsh, the same nationality as Lloyd George. Taken completely by surprise and with their defences spread thin, the Allies could not stop the attack and the German army advanced through a gap in the Allied lines. Reaching the Aisne in under six hours, the Germans smashed through eight Allied divisions on a line between Reims and Soissons, pushing the Allies back to the river Vesle and gaining an extra 15 km of territory by nightfall. The rapid advance resulted in the capture of just over 50,000 Allied soldiers and over 800 guns by 30 May 1918, prompting Ludendorff to change the operational objective from merely drawing away the enemy forces from the right wing of the German Army to advancing the attack of the Seventh Army. This had never been the intention of the operation, and having come within of Paris on 3 June, the German armies were beset by numerous problems, including heavy casualties, a lack of reserves, fatigue and supply shortages. Ultimately, following many Allied counter attacks, the German advance came to a halt three days later.

Салдары

Одақтас әскерлерінің шебіне шамамен 55 км-ге (34 миль) еніп, 1914 жылдан бергі уақытта Парижге ең жақын келгеніне қарамастан, немістер 1918 жылдың 6 маусымында Марна шайқасында одақтастар тарапынан сәтті тоқтатылды. Шайқас аяқталған кезде немістер 130 000 адамдық шығынға ұшырады, ал одақтастардың жалпы шығыны 127 000-ға жетті. Британ және француз әскерлерін нашар басқарғаны үшін Дюшен француз бас қолбасшысы Филипп Петен тарапынан қызметтен босатылып, оның орнына Жан Дегутт Алтыншы армияның қолбасшысы болып тағайындалды. Бұл шайқас американдық әскерлердің айтарлықтай санының қатысып, жауынгерлік дағдыларын көрсеткен алғашқы жағдайлардың бірі болды. Людендорф Блюхер-Йоркпен жеткен табысқа шабыттандырылып, Марнаның екінші шайқасында аяқталатын тағы бір шабуылды бастады.