Кіріспе

Танжунгпинанг, сонымен қатар кең таралған тілмен Танжунг Пинанг деп жазылады, Индонезияның Риау аралдары провинциясының астанасы. Ол 144,56 км² жерді алып жатыр, негізінен оңтүстік Бинтан аралында, сондай-ақ Домпак аралы мен Пеньенгат аралы сияқты басқа да кіші аралдарда орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша 227 663 тұрғыны бар, бұл Батамнан кейін провинцияның екінші ірі қаласы; 2022 жылдың ортасындағы ресми бағалау 239 854 адамды (120 833 ер адам және 119 021 әйел адам) құрады. Танжунгпинанг – малай мәдениетінің тарихи қаласы, ол Джохор сұлтандығы мен Риау-Линга сұлтандығының астанасы болған. Танжунгпинанг атауы теңізге қарай тік тұрған жағажай ағашының орнынан алынған. Бинтан аралының оңтүстігінде стратегиялық жағдайда орналасқан, ол Бинтан өзенінің сағасын күзетіп тұрады. Танжунгпинангтан Батам, Сингапур (40 км қашықтықта) және Джохор-Бахру қалаларына паром және жылдам қайық қатынасы бар. Қалаға сондай-ақ қала орталығынан шығысқа қарай 7 км жерде орналасқан Раджа Хажи Фисабилла халықаралық әуежайы да қызмет көрсетеді. Ғасырлар бойы Танжунгпинанг Суматра, Малакка, Нидерланды, Ұлыбритания және Жапонияның билігінде болды. Бұл байланыстардың әрқайсысы оның мәдениетіне әсер етті, сонымен қатар ол малай мәдениетінің және сауда-саттық орталығы болды. 18 ғасырда ол Джохор-Риау-Линга империясының астанасы еді.

Тарих

Танжунгпинанг атауы теңізге қарай тікенедей созылған жағажайдағы жаңғақ ағашының орнынан алынған. Бұл ағаштар мұрынды құрайды, ол Бинтан өзеніне баруға ниеттенген теңіз саяхатшыларына бағыт көрсетеді. Танжунгпинанг өзені Бинтанға кіретін қақпа болып табылады, және Бента империясы қазіргі Букит-Бату ауданында орналасқан.

Ерте тарих

Танжунгпинангтың тарихы 3 ғасырдың басына дейін, ол Үндістан мен Қытай арасындағы сауда жолындағы сауда бекеті ретінде гүлденген кезден басталады. Шривиджая – Қытаймен сауда-саттықты дамытқан Суматрадағы империя, 7-13 ғасырларда Малай архипелагының көп бөлігін биледі. Аймақта қарақшылықтың күшеюімен оның ықпалы азайды, ал 12 ғасырда Бинтан аралын қытайлар «Пират аралы» деп атады. Малай жылнамаларында айтылғандай, Палембангты тонаудан қашқан Сери Тери Буана есімді Шривиджая ханзадасы бірнеше жыл Бинтанда тұрып, Сингапур патшалығын құруға дейін күш жинады. Бір ғасырдан кейін, ол да қарсыластарының шабуылына ұшырады, ал оның патшасы Малаккада жаңа қала салды. Малакка сұлтандығы (1400–1511) аймақтың ірі империяларының біріне айналды, оның құрамына Риау архипелагы да кірді. 1511 жылы Малакка португалдар басып алды, ал қуылған сұлтан Махмуд Шах астанасын Бинтанға көшірді, одан португалдарға қарсы шабуылдар мен блокадаларды ұйымдастырды. 1526 жылы малай күштерін басып тастауға бірнеше әрекеттен кейін португалдар Бинтанды толығымен қиратты.

Жохор сұлтандығы

1528 жылы Махмуд шаһтың ұлы Алаудин Рият шаһ II Жохор сұлтандығын құрды. Бұрынғы Малакка территориялары тез арада Жохордың ықпалына көшті, соның ішінде Бантан, онда Бандар-Риау деп аталатын маңызды сауда порты ашылды. Өркендеп дамығаннан кейін, 1722 жылы Жомби сұлтандығымен соғыс қаупі туғанда, Жохордың астанасы Риауға көшірілді, ол Малакка сияқты сауда және ислам тағылымдарын орталыққа айналдырды. Малакканы португалдықтардан басып алған голландтармен болған қақтығыс 13 кемеден тұратын голланд флотының Риауды қоршауымен және шабуылымен аяқталды. 1784 жылғы 6 қаңтарда олар малай және бугис күштерімен шайқасты, нәтижесінде голландтардың бас кемесі «Малаканың Уол Фарені» жойылды. Малай күштері голландтарды әрі қарай қыспаққа алып, Малакканы блокадалады, бірақ жеңіліс және мұрагерлік дағдарысы оларға қарсы күштердің тепе-теңдігін өзгертті. 1788 жылы астана Риаудан Лингаға көшірілді. Астаналардың ауысуы Жохор сұлтандығының кейде Жохор-Риау-Линга империясы деп аталуына себеп болды. 1795 жылы Малакканы голландтардан британдықтар басып алды. Малакка бұғазындағы ықпалын арттыруға тырысқан екі держава, мұрагерлік дағдарыс кезінде (1812-1818) Жохор-Риау сұлтаны лауазымына әртүрлі үміткерлерді тағайындады. Бұл 1824 жылғы ағылшын-голландиялық келісімге байланысты Жохор-Риаудың бөлінуіне әкелді, оған сәйкес бұғаздан оңтүстікке орналасқан территория Голландияның бақылауына Риау-Линга сұлтандығы ретінде өтті.

Голландиялық отар мен тәуелсіздік

1911 жылдың 11 ақпанында голландтар отаршыл билеушілерге бағынбағандық үшін сұлтанды тақтан түсірді және сол кезде Танжунгпинангтан Ряу резиденциясы ретінде басқарылған сұлтандықты ресми түрде аннексиялады. Танжунгпинангта әскери база да салынды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон оккупанттары Танжунгпинангты Риау аралдарының үкіметтік орталығы етіп белгіледі. Жапонияның капитуляциясынан кейін басқару голландтарға қайта оралды, ал голландтар 1950 жылы ресми түрде шығып кетті. Риау Индонезия құрамына енген соңғы аймақтардың бірі болды, ол "daerah daerah pulihan" (қайта құрылған аймақтар) деп аталды. Танжунгпинанг қысқа мерзімге Риау провинциясының астанасы болды, бірақ 1960 жылы астана Пеканбаруға көшірілді. 2001 жылы қабылданған заң Танжунгпинангты 2001 жылдың 21 маусымынан бастап автономды қала деп белгіледі (бұрынғы құрамында болған Бинтан ауданынан бөлек), және 2002 жылы провинция құрылғанда Риау аралдары провинциясының астанасы болды, ол оның екінші қаласы болды (1999 жылы тәуелсіз қала ретінде құрылған Батамнан кейін).

Әкімшілік

Қала (әкімшілік жағынан Бинтан ауданынан бөлек) төрт ауданға (кекаматан) бөлінеді, олардың аумағы мен 2010 және 2020 жылғы халық санағының, сондай-ақ 2022 жылдың ортасы бойынша ресми бағаланған халық саны төмендегі кестеде көрсетілген.

Аудан атауы (кекаматан) | Аумағы, км² | Халық санағы 2010 | Халық санағы 2020 | 2022 жылдың ортасы бойынша халық бағасы | Ауылдар саны | Пошта коды
---|---|---|---|---|---|---
Букит Бестари | 45.64 | 54,157 | 54,410 | 54,912 | 529 | 122 124
Таңжумпинанг Тимур (Шығыс Таңжумпинанг) | 58.95 | 70,867 | 109,780 | 120,480 | 529 | 122 125
Таңжумпинанг Кота (Таңжумпинанг орталығы) | 35.42 | 17,026 | 19,226 | 19,847 | 429 | 111 115
Таңжумпинанг Батысы (Батыс Таңжумпинанг) | 4.55 | 45,309 | 44,247 | 44,615 | 429 | 111 113

Климат

Танжунгпинангтың тропикалық жаңбырлы ормандар климаты (Af) және жыл бойы мол жауын-шашын жауады.

Дін

Ислам – қаладағы басым дін, жалпы халықтың 78,57% өзін мұсылман деп жатқызады. Басқа діндер: буддизм – жалпы халықтың 13,58% құрайды, христиандық – 7,56%, индуизм – 0,02% және конфуциандық – 0,27%.

Көрнекті орындар

Малай музыкасы мен билерінің сахналық өнер орталығы Танжунгпинанг қаласында орналасқан. Орталық тұрақты түрде фестивальдар мен музыка мен би сияқты басқа да өнер шараларын ұйымдастырады. Белгілі будда ғибадатханалары Танжунгпинанг қаласының орталық бөлігінен тыс, Сенггаранг деген кішкентай қалада орналасқан.

Пеньенгат аралы

Ескі билеушінің сарайы мен патшалық қабірлер, оның ішінде Раджа Али Хаджидің қабірі (бірінші малай тілінің грамматикалық кітабының авторы), Риау-Линга сұлтандығы қалдырған көптеген мұралардың бірі болып табылады. Ескі вице-корольдік мешіт, Масджид Рая, қазір де пайдаланылуда.