Шопеннің фортепиано прелюдиялары

Кіріспе

Фредерик Шопеннің фортепианоға арналған шығармалары

Фредерик Шопен фортепианоға орындауға арналған бірнеше прелюдиялар жазды. Оның 24 прелюдиядан тұратын, Op. 28 циклы барлық мажор және минор тональдықтарын қамтиды. Бұдан өзге, Шопен тағы үш прелюдия жазды: C минорындағы прелюдия, Op. 45; 1834 жылғы A мажордағы пьеса; және Е минорындағы аяқталмаған пьеса. Бұл шығармалар кейде сәйкесінше 25, 26 және 27-ші ретпен аталады.

24 Прелюдиялар, 28 - күй

Шопеннің 24 прелюдиясы, Op. 28, 1839 жылы жарық көрген фортепианоға арналған қысқа пьесалар жиынтығы. Шопен оларды 1835 және 1839 жылдар аралығында жазды, көбінесе Парижде, бірақ бір бөлігін Мальоркадағы Валдемоссада өткізді, ол 1838–39 жылдары қысқы демалысын өткізген жер. Ол, Жорж Санд және оның балалары ылғалды париждік ауа-райынан қашу үшін сол жерге барды. Мальоркада Шопенде Бахтың «Жақсы темперленген клавир» партитурасы болды. Бахтың екі жинақтағы прелюдиялары мен фугаларындағыдай, оның Op. 28 жинағы да мажор және минор тональдықтарының толық циклін қамтиды, бірақ басқа ретпен. Оның көптеген прелюдиялары Мальоркаға келгенге дейін аяқталған, алайда ол оларды сол жерде аяқтады, бұл туралы Плейелге жолдаған хаттарында айтқан: «Мен сіздің кішкентай фортепианоңызда прелюдияларымды аяқтадым». Шопен баспаға дайындаған қолжазбасында неміс пианині және композиторы Иосиф Кристоф Кесслерге арналған арнау бар. Француз және ағылшын басылымдары (Catelin, Wessel) фортепиано жасаушы және баспагер Камиль Плейелге арналған, ол осы жұмысты 2000 франкқа тапсырыс берген (қазіргі шақтағы валютамен салыстырғанда шамамен €). Неміс басылымы (Breitkopf & Härtel) Кесслерге арналған, ол он жыл бұрын өзінің 24 прелюдиясының жинағын Шопенге арнаған. «Прелюдия» термині бұрынғыда әдетте кіріспе пьесаны сипаттау үшін қолданылса, Шопеннің пьесалары жеке-жеке тұрған туындылар болып табылады, олардың әрқайсысы нақты идеяны немесе сезімді жеткізеді. Осылайша ол сол кезде импровизациялық «прелюдиямен» байланыстырылған жанрлық атауға жаңа мағына берді. 24 прелюдияны бір Op. ретінде жариялап, басқа музыканы кірістіру үшін немесе жеке туынды ретінде қолданылатын миниатюраларды біріктірген Шопен, шағын музыкалық формалардың құндылығына қатысты заманауи көзқарастарға қарсы шықты. Бах өзінің 48 прелюдиясы мен фугаларын өсумен жарты тонмен бөлінген тональдықтар бойынша ұйымдастырған болса, Шопеннің таңдаған тональдық тізбегі – бесіншілер шеңбері, әр мажор тональдығынан кейін оның салыстырмалы миноры келеді, және т.с.с. (мысалы, До мажор, Ля минор, Соль мажор, Ми минор және т.б.). Осы қатардағы байланысты тональдықтардың тізбегі әдеттегі гармониялық тәжірибеге жақын болғандықтан, Шопен циклді үздіксіз орындауға арналған бір туынды ретінде жоспарлаған болуы мүмкін. Бүгінгі таңда Op. 28 прелюдиясы репертуарлық туындыға айналды, және көптеген концерттік пианистер оның барлық бөлігін жазды, бұл 1915 жылы Ферруччо Бузони Duo Art лейблі үшін фортепиано роликтерін жасаған кезде басталды. Альфред Корто 1926 жылы толық прелюдияларды жазған келесі пианист болды. Басқа туындыларындағыдай, Шопен Op. 28 прелюдияларына есімдер немесе сипаттамалар бермеді, Роберт Шуман мен Франц Листтің көптеген шығармаларынан өзгеше.

Chopin's 24 Preludes, Op. 28, are a set of short pieces for the piano, one in each of the twenty four keys, originally published in 1839. Chopin wrote them between 1835 and 1839, mostly in Paris, but partially at Valldemossa, Mallorca, where he spent the winter of 1838–39 and where he, George Sand, and her children went to escape the damp Paris weather. In Majorca, Chopin had a copy of Bach's The Well Tempered Clavier, and as in each of Bach's two sets of preludes and fugues, his Op. 28 set comprises a complete cycle of the major and minor keys, albeit with a different ordering. Most of his préludes were already finished before setting foot on Majorca, however, he did finalize them there, as referenced by him in his letters to Pleyel: "I have finished my préludes here on your little piano[ ]"

The manuscript, which Chopin carefully prepared for publication, carries a dedication to the German pianist and composer Joseph Christoph Kessler. The French and English editions (Catelin, Wessel) were dedicated to the piano maker and publisher Camille Pleyel, who had commissioned the work for 2,000 francs (equivalent to nearly € in present day currency). The German edition (Breitkopf & Härtel) was dedicated to Kessler, who ten years earlier had dedicated his own set of 24 Preludes, Op. 31, to Chopin. Whereas the term "prelude" had hitherto been used to describe an introductory piece, Chopin's pieces stand as self contained units, each conveying a specific idea or emotion. He thus imparted new meaning to a genre title that at the time was often associated with improvisatory "preluding". |group= n In publishing the 24 preludes together as a single opus, comprising miniatures that could either be used to introduce other music or as self standing works, Chopin challenged contemporary attitudes regarding the worth of small musical forms. Whereas Bach had arranged his collection of 48 preludes and fugues according to keys separated by rising semitones, Chopin's chosen key sequence is a circle of fifths, with each major key being followed by its relative minor, and so on (i. e. C major, A minor, G major, E minor, etc.). Since this sequence of related keys is much closer to common harmonic practice, it is thought that Chopin might have conceived the cycle as a single performance entity for continuous recital. Nowadays, the complete set of Op. 28 preludes has become repertory fare, and many concert pianists have recorded the entire set, beginning with Ferruccio Busoni in 1915, when making piano rolls for the Duo Art label. Alfred Cortot was the next pianist to record the complete preludes in 1926. As with his other works, Chopin did not himself attach names or descriptions to any of the Op. 28 preludes, in contrast to many of Robert Schumann's and Franz Liszt's pieces.

Атақ-даңқы мен мұрасы

Оп. 28 жинағының қысқалығы және ресми құрылымның болмауы олар жарияланғанда сыншылардың арасында алаңдаушылық тудырды. Ешбір прелюдия 90 такттан аспайды (No. 17), ал ең қысқасы (No. 7) шамамен 45 секунд, ал No. 9 – бар болғаны 12 такт (бірақ 1 минут 25 секунд). Шуман былай деді: «Олар – эскиздер, этюдтердің бастамасы, немесе, айтқанда, қираған орындар, жеке бүркіт қанаттары, барлығы тәртіпсіздік пен жабайы шатасу». Алайда, Листтің пікірі көбірек оңтайлы болды: «Шопеннің прелюдиялары – мүлдем бөлек тәртіптегі композициялар, олар – ұлы замандас ақынның жанын алтын армандарға бөлейтін поэтикалық прелюдиялар». Биограф Джереми Николас «олардың өзі ғана Шопеннің мәңгілікке өту құқығын қамтамасыз ететін еді» деп жазады. Музыктанушы Анатоль Лейкин Дис Ирае тізімін, ортағасырлық реквиемнің бөлігін жан-жақты талдап, бірнеше цитаталар мен жасырын тақырыптарды атап өтті. Осылайша, ғалым жинақтың біртұтас тұжырымдамасын баса көрсетеді, ол өлім тақырыбындағы терең ой-толғаныс ретінде көрінеді. Осы көзқарас бойынша, прелюдиялар жұптарда құрылған (біріншісі екіншісімен, үшіншісі төртіншісімен және т.б.), мұнда біріншісі екіншісіне «прелюдия» болып табылады. Ресми тақырыптық құрылымның болмауына қарамастан, мотивтер бірнеше прелюдияда кездеседі. Ғалым Джеффри Крески Шопеннің Оп. 28 жинағы оның бөліктерінің қарапайым қосындысынан гөрі артық екенін айтады.

Сипаттамалар

Жоқ. Темпо белгісі Кілтті сипаттама Ескертулер 1 Agitato До мажор Алғашқы прелюдия үштік он алтыншы ноталармен біріктірілген, себебі екі қол да пернетақта бойымен жылдам қозғалады. 2 Lento Ля минор Төрт ноталық аккордтардан тұратын тұрақты сүйемелдеумен бірге баяу әуен, екі сегіздік нотадан ойналады. 3 Vivace Соль мажор Бас партиясы бойында он алтыншы ноталармен остінато бар. 4 Largo Ми минор Бұл шығарма композитордың қорымда орындалды. Ол оң қолдағы баяу әуеннен тұрады, ол тоникалық шешімді ұзартады, ал сол қолдағы хроматикалық төмендейтін блок аккордтары қайталанады. 5 Molto allegro Ре мажор Көтеріңкі остінатодан тұрады. 6 Lento assai Си минор Бұл прелюдия Шопеннің қорымында орындалды. Пианиношылар бұл нұсқауды көбінесе елемейді. Клара мен Роберт Шуманның сүйіктісі. Мендельсон: «Мен оны жақсы көремін! Неге екенін немесе қаншалықты жақсы көретінімді айта алмаймын, бірақ бәлкім, мен мұны ешқашан жаза алмас едім». 18 Molto allegro Фа минор Техникалық қиындықтар негізінен үш жүгірудің иррегулярлық уақытында, әрқайсысы алдыңғысынан жылдам, екі қол бір октава арақашықтықта бір уақытта ойнайды. Бес октавалық фортиссимо арпеджио бас регистрлерінің тереңдігіне қарай төмендейді, онда соңғы күрес өтеді және екі есе фортиссимо аккорд финалымен аяқталады. 19 Vivace Ми мажор Виртуоздық прелюдия, екі қолдағы кең арақашықтықты, үздіксіз үштік сегіздік ноталармен қозғалыстан тұрады, ол он төрт нотаға дейін созылады. 20 Largo До минор Көбінесе «Аккорд» прелюдиясы деп аталады. Ұзақ емес, оң қолдағы үлкен баяу төрттен бір нота аккордтары басым, сол қолдағы төрттен бір нота октаваларына қарсы. Ол бастапқыда төрт тактіден тұратын екі бөлімде жазылған, бірақ Шопен кейіннен соңғы төрт тактіді жұмсақ деңгейде қайталаумен, соңғы каденске дейін экспрессивті үрлеумен қосты. Ферруччо Бусони вариациялары үшін тақырып ретінде, ал кейіннен Сергей Рахманинов Шопеннің тақырыбы бойынша вариацияларында, 22 вариациядан тұратын жиынтықта, кең ауқымды тондарда, темптерде және ұзындықта қолданды. 21 Cantabile Си мажор Оң қол қарапайым әуенді орындаса, сол қол хроматикалық қозғалыспен сипатталатын үздіксіз екі еселенген сегіздік ноталарды, соның ішінде хроматикалық гармониясыз ноталарды ойнайды, бұл оң қолмен де шығарманың соңғы жартысында қолданылады. 22 Molto agitato Соль минор 6/8 уақытында, ол сол қолдағы октавалармен (сегіздік, нүктелі сегіздік және он алтыншы ноталар) басталады, бұл Скриабиннің кейінірек Шопеннің алғашқы прелюдияларында қабылдаған ерекше нүктелі ырғағы. 23 Moderato Фа мажор Әуенді сол қол, триллермен әшекейленген, ал оң қолда үздіксіз он алтыншы ноталармен қолдау көрсетіледі. 24 Allegro appassionato Ре минор Сол қолмен бес ноталық күрделі үлгімен басталады. Шығарма бойында сол қол осы үлгіні жалғастырады, ал оң қолдың әуені триллерлермен, гаммалармен (үштен бір бөлігінде тез төмен түсетін хроматикалық гамманы қоса алғанда) және арпеджиолармен сүйемелденеді. Шығарма үш рет күрделі, ырғақты төменгі Ре нотасымен аяқталады. Бұл шығарма 1944 жылғы Варшава көтерілісі туралы қайта құрылған фильмнің соңында Варшава көтерілісі мұражайында қолданылады. Прелюдияның алғашқы төрт тактісі No 21 төменде көрсетілген. Шопеннің жинағына арналған Джозеф Кристоф Кесслер өзінің 24 этюдтарында, Op. 20, Хуммельге арналған бешіншілік шеңберін де қолданды.

No. Tempo markingKeyDescriptionNotes 1 Agitato C major The opening prelude is unified by a triplet sixteenth note figuration as the hands run over the keys. 2 Lento A minor A slow melody over a fixed accompaniment of four note chords played two eighth notes at a time. 3 Vivace G major Has a running sixteenth note bass ostinato throughout. 4 Largo E minor This piece was played at the composer's funeral on organ. It consists of a slow melody in the right hand that prolongs tonic resolution and repeated block chords in the left hand that descend chromatically. 5 Molto allegro D major Contains exuberant ostinati. 6 Lento assai B minor This prelude was played at Chopin's funeral on organ. This instruction has been widely disregarded by pianists. The favorite of Clara and Robert Schumann. Mendelssohn wrote of it, "I love it! I cannot tell you how much or why; except perhaps that it is something which I could never at all have written." 18 Molto allegro F minor Technical challenges lie chiefly in the irregular timing of the three runs, each faster than its predecessor, played simultaneously by each hand one octave apart. A fortissimo five octave arpeggio echoes downward into the depths of the bass registers, where the final struggle takes place and culminates with the double fortissimo chord finale. 19 Vivace E major A virtuosic prelude, consists of widely spaced, continuous triplet eighth note movement in both hands that stretch up to fourteen notes. 20 Largo C minor Often called the "Chord" prelude. Brief, with large slow quarter note chords in the right hand predominating, against quarter note octaves in the left. It was originally written in two sections of four measures, although Chopin later added a repeat of the last four measures at a softer level, with an expressive swell before the final cadence. Used as a theme for variations by Ferruccio Busoni, and later, without the repeated bars, by Sergei Rachmaninoff in his Variations on a Theme of Chopin, a set of 22 variations in a wide range of keys, tempos and lengths. 21 Cantabile B major While the right hand sings a simple melody, the left plays continuous doubled eighth notes characterized by chromatic movement, including chromatic nonharmonic tones, taken up by the right hand also in the latter half of the piece. 22 Molto agitato G minor In time, it begins with a characteristic dotted rhythm with octaves in the left hand (eighth, dotted eighth, and sixteenth notes) that Scriabin was later to adopt in his early Chopin esque preludes. 23 Moderato F major A melodic left hand, ornamented with trills, and supported by running sixteenth notes throughout in the right. 24 Allegro appassionato D minor Opens with a thundering five note pattern in the left hand. Throughout the piece, the left hand continues this pattern as the right hand melody is punctuated by trills, scales (including a rapid descending chromatic scale in thirds), and arpeggios. The piece closes with three booming unaccompanied low Ds on the piano. The piece is used at the conclusion of a reconstructed film about the 1944 Warsaw Uprising at the Warsaw Uprising Museum. The first four measures of the Prelude No. 21 are shown below. The dedicatee of Chopin's set, Joseph Christoph Kessler, also used the circle of fifths in his 24 Études, Op. 20, which were dedicated to Hummel.

Шопеннің басқа прелюдиялары

Шопен тағы үш прелюдия жазды.

No 25 прелюдия (оп. 45)

C минорындағы прелюдия, Op. 45 (кейде №25 прелюдия деп те аталады), 1841 жылы жазылған. Ол Е. Чернишева (Елизавета Чернышева) ханшайымына арналған және кең ауқымды төменгі дауыстар мен өте көрнекті және әсерлі хроматикалық модуляцияларды, бірқалыпты тақырыптық негізде қамтиды.

No 26 прелюдия

А мажордағы атағы жоқ Presto con leggierezza 1834 жылы Пьер Вольфке сыйлық ретінде жазылған және 1918 жылы Женевада жарияланған. Кейде №26 прелюдия деп те аталатын бұл шығарма өте қысқа және көбінесе жарық, шаттыққа толы.

Алдын ала ән (No 27)

Е-минорда тағы бір прелюдия бар, оны Пенсильвания университетінің музыка тарихы профессоры Джеффри Каллберг "Шайтанның триллісі" деп атады. Каллберг бұл атты Джузеппе Тартинидің "Шайтанның триллісі" деп белгілі скрипкалық сонатасына ұқсастығы үшін берді, Тартини Шопенге ықпал еткен болуы мүмкін. Түпнұсқа қолтаңба асығыс жазылған (әдетте Шопеннің қолжазбаларына қарағанда одан да көп). Шопен бұл шығарманы аяқтамай қалдырды және одан бас тартқан сияқты; ол Майоркада болғанда осы шығармамен жұмыс істеді, бірақ ақырында Op. 28 жинағына енген Е-минорлық прелюдия басқа шығарма. Каллберг Шопеннің жазуы қиын эскиздерінен жасаған прелюдияны Шопен тоқтаған жерден ары қарай дамытпады. Бұл шығарма алғаш рет 2002 жылдың шілдесінде Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласындағы Ньюпорт музыка фестивалінде пианист Ален Жаккон орындауында көпшілік назарына ұсынылды.