Игнац Джей Гельб – поляк-американдық тарихшы, жазу жүйелерін ғылыми тұрғысынан зерттеудің негізін қалаушы. «Жазу туралы зерттеу» еңбегі, грамматология ғылымы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Игнас Джей Гелб (14 қазан 1907 – 22 желтоқсан 1985) – поляк-американдық ежелгі тарихшы және Ассириятанушы, жазу жүйелерін ғылыми тұрғыдан зерттеуді дамытқан пионер.
Polish American historian and Assyriologist
Ignace Jay Gelb (October 14, 1907 – December 22, 1985) was a Polish American ancient historian and Assyriologist who pioneered the scientific study of writing systems.
Ерте өмір
Тарнов қаласында (Австро-Венгрия империясы, қазіргі Польша) дүниеге келген. 1929 жылы Рим университетінен докторлық диссертациясын қорғап, содан кейін Чикаго университетіне өтіп, өмірінің соңына дейін ассириология профессоры болып жұмыс істеді.
Born in Tarnów, Austro Hungarian Empire (now Poland), he earned his PhD from the University of Rome in 1929, then went to the University of Chicago where he was a professor of Assyriology until his death.
Мансап
Жазу жүйелерін ғасырлар бойы тіл білімі мамандары зерттегенмен, Гелб жазуды зерттеудің алғашқы ғылыми маманы ретінде танылады және жазу жүйелерін зерттеуді білдіретін грамматология терминін енгізді. "Жазуды зерттеу" (1952) еңбегінде ол жазулардың бір бағытта дамитынын, яғни логографиялық жазулардан буын жазуларға, содан кейін әріптерге қарай өзгеретінін айтты. Бұл тарихи жіктеме тым әрі кетіп, деректерді өзіне бағынуға мәжбүрлейді және ерекше жағдайларды ескермейді деп сынға алынды. Гелбтің жіктемесі кейіннен Питер Т. Дэниелс және басқалар тарапынан жетілдірілді. Гелб Анатолия иероглифтерін (бұрын көбінесе "Хет иероглифтері" деп аталған) түсіндіруге маңызды үлес қосты, осы тақырыпта 3 томдық зерттеу жариялады. Өмірінің барысында ол көптеген тілдерге аударылған 20-дан астам кітап және 250-ден астам ғылыми мақала жариялады.
Although writing systems have been studied for centuries by linguists, Gelb is widely regarded as the first scientific practitioner of the study of scripts, and coined the term grammatology to refer to the study of writing systems. In A Study of Writing (1952), he suggested that scripts evolve in a single direction, from logographic scripts to syllabaries to alphabets. This historical typology has been criticized as overly simplistic, forcing the data to fit the model and ignoring exceptional cases. Gelb's typology has since been refined by Peter T. Daniels and others. Gelb had contributed significantly to the decipherment of the Anatolian hieroglyphs (formerly often referred to as 'Hittite hieroglyphs'), having published 3 volumes of studies on the subject. In the course of his career, he published over 20 books, that have been translated into many languages, and over 250 scientific articles.
Майялардың көзқарасы
Гелб майя иероглифтерінің тілді көрсете алатын нағыз жазу емес деп ойлады, бірақ майя жазуының жазылуының түсіндірілуінен кейін бұл пікір дұрыс емес екені анықталды.
Gelb believed that the Maya hieroglyphs did not qualify as true writing capable of representing language, which has now been disproven following the decipherment of the Maya script.
Ассириологиядағы жұмыс
Гелбтің ассириологиядағы жұмысы аккад тіліндегі мәтіндердің басылымдарын шығару және көне аккад тілінің грамматикасы мен сөздігін жасауға арналған еді. 1947 жылы ол Чикаго ассириялық сөздігінің редакторы болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін осы жобамен айналысты. Оның өзге маңызды еңбектеріне Месопотамиядағы жерді пайдалану және сату мәселелері, метрология, сондай-ақ экономикалық және әлеуметтік тарихтың басқа да салалары кіреді. Ассириолог Аге Вестенхольцтің қолдауымен Гелб көне аккад тілінің үш кезеңін анықтады: Саргоннан бұрынғы дәуір, аккад империясы және Үшінші Ур дәуірі. Ол 1968 жылы Америка өнер және ғылым академиясының, ал 1978 жылы Британ академиясының мүшесі болды, Accademia Nazionale dei Lincei құрамына кірді, ал 1975 жылы беделді Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Бұған қоса, 1965-1966 жылдары ол Америка шығыстану қоғамының президенті қызметін атқарды.
Gelb's work in Assyriology focused on publishing editions of Akkadian texts and a grammar and dictionary of Old Akkadian. He became editor of the Chicago Assyrian Dictionary in 1947 and continued work on the project until his death. His other important works include works on Mesopotamian land tenure and sales, metrology, and other aspects of economic and social history. Gelb, supported by Assyriologist Aage Westenholz, differentiated three stages of Old Akkadian: that of the pre Sargonic era, that of the Akkadian empire, and that of the Ur III period. He was a fellow of the American Academy of Arts and Sciences (1968) and of the British Academy (1978), a member of the Accademia Nazionale dei Lincei, and in 1975 he was elected as a member of the prestigious American Philosophical Society. Additionally, from 1965 to 1966 he was president of the American Oriental Society.