Шығыс Үндістан жартылай классикалық соғыс биі Чхау
Chhau dance
Чхау – бұл Үндістанның шығысында пайда болған жартылай классикалық би, қарулы күрестің және халықтық дәстүрлердің үйлесімі. Түрлері, тарихы, костюмдері туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығыс Үндістанда пайда болған жартылай классикалық жекпе-жек биі – Чау, сонымен қатар Чау деп те жазылады. Ол үш стильде кездеседі, олар орындалатын жерінің атымен аталады, яғни Батыс Бенгалияның Пурулия Чау, Жарханд штатының Сераикелла Чау және Одиша штатының Майурбхандж Чау. Бидің мазмұны жауынгерлік өнерді, акробатиканы және жеңіл атлетиканы мерекелік тақырыптармен байланыстырып, халық биінің сипатын алады, сонымен қатар шаивизм, шактизм және вайшнавизмдегі діни тақырыптармен құрылымдалған биге дейін жетеді. Костюмдер стильдеріне қарай әртүрлі болады, Пурулия және Сераикелла стильдерінде кейіпкерді көрсету үшін маскалар қолданылады. Кейбір зерттеушілер оны санскрит тіліндегі "Chadma" (алдау, жасыру) түбірімен байланыстырады, ал Ситакант Махапатра сияқты басқалары оның Одия тіліндегі "Chhauni" (әскери лагерь, қару-жарақ, жасырындық) сөзінен шыққандығын болжайды.
Indian semi classical martial dance originating in East India
Chhau, also spelled Chhou, is a semi classical Indian dance with martial and folk traditions. It is found in three styles named after the location where they are performed, i. e. the Purulia Chhau of West Bengal, the Seraikella Chhau of Jharkhand and the Mayurbhanj Chhau of Odisha. The dance ranges from celebrating martial arts, acrobatics and athletics performed in festive themes of a folk dance, to a structured dance with religious themes found in Shaivism, Shaktism and Vaishnavism. The costumes vary between the styles, with Purulia and Serakeilla using masks to identify the character. Others link it to the Sanskrit root Chadma (disguise), yet others such as Sitakant Mahapatra suggest it is derived from Chhauni (military camp, armour, stealth) in Odia language.
Чаудың ерекшеліктері
Чхау биі негізінен Жарханд, Батыс Бенгал және Одиша аймақтарындағы мерекелерде, әсіресе Чайтра Парва көктемгі мерекесінде орындалады, және бүкіл қоғамдық қауым оған қатысады. Солтүстік Одишадағы Чхау биінде би кезінде маскалар қолданылмайды, бірақ артистер сахнаға алғаш шыққанда, көрерменге таныстыру үшін қолданылады. Маска қолданатын Чхау биінің екі стилі би мен жауынгерлік өнердің түрлерін үйлестіреді, соның ішінде соқпақ шайқас техникалары (кель деп аталады), құстар мен жануарлардың ерекше қимыл-қозғалыстары (халис және топка деп аталады) және ауылдық үй шаруасының жұмыстарына негізделген қозғалыстар (уфлис деп аталады) бар. Чхау биінің (әсіресе Пурулия стилі) пайда болуында Пайка және Натуа ғана емес, сонымен қатар Нахни биі де Чхау биінің қазіргі бейнесін қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Чхау биі әйелдердің қимыл-қозғалыстарын және жүріс-тұрысын негізінен Нахни биінен алады (Бхаттачарья, 1983, Чакраварти, 2001, Кишор, 1985). Чхаудағы әйелдер биінің элементтері Натья Шастрадан Ласья Бхаваның аспектілерін енгізеді, бұл би түріне әдемілік, сезімталдық және сұлулық сыйлайды, ал еркек биінің күшті қимылдары Шиваның тандва би стилімен байланысты (Бозе, 1991). Тандава мен ласьяның әртүрлі түсіндірмелері бар. Жоғарыда тандава мен ласьяның ең көп қабылданатын анықтамасын келтірдім. Бозе санскрит мәтіндеріндегі биді талдағанда ласья мен тандва арасындағы қарым-қатынас туралы пікірталасқа сын көзбен қарайды. Бозе, Мандакрантаға қараңыз.
The Chhau dance is mainly performed during festivals in the region of Jharkhand, West Bengal and Odisha, especially the spring festival of Chaitra Parva and in which the whole community participates. The Chhau dance found in northern Odisha does not use masks during the dance, but they do when the artists first appear on the stage for introduction to the audience. The two styles of Chhau dance that use masks, blend within it forms of both dance and martial practices employing mock combat techniques (called khel), stylised gaits of birds and animals (called chalis and topkas) and movements based on the chores of village housewives (called uflis). The precursors of Chhau dance (especially Purulia style) were not only Paika and Natua, but Nachni dance also played an important role in giving Chhau its present identity. Chhau dance borrows the female gaits and movements from the Nachni dance almost exclusively (Bhattacharya, 1983, Chakravarti, 2001, Kishore, 1985). The female dance elements in Chhau introduced the aspects of Lasya Bhava from the Natya Shastra that brought elegance, sensuality, and beauty in the dance form, whereas, the virile male dance movement is attributed to the Shiva's tandava style of dance (Bose 1991). There are different interpretations to tandava and lasya. I have above mentioned the most commonly accepted definition of tandava and lasya above. Bose foregrounds the debate between the relation of lasya and tandava critically in his analysis of dance in Sanskrit texts. See Bose, Mandakranta.
Шаудың үш түрі
Сераикелла шауы Сераикела қаласында, Калинганың Гаджапати әкімшілігі тұсында қалыптасты, қазіргі Жарханд штатының Сераикела Харсаван ауданының әкімшілік орталығы, Батыс Бенгалия штатының Пурулия ауданындағы Пурулия шауы және Одиша штатының Майурбхандж ауданындағы Майурбхандж шауы – осылай дамыды. Үш түрдің ең басты айырмашылығы – маска тағу мәселесінде. Сераикелла және Пурулия шауы түрлері би кезінде маска киеді, ал Майурбхандж шауында маска қолданылмайды. Сераикелла шауының техникасы мен репертуарын осы аймақтың бұрынғы ақсүйектері жасады, олар осы бидің орындаушылары да, хореографтары да болды. Ал қазіргі заманда әртүрлі әлеуметтік топтан шыққан адамдар оны билейді. Майурбхандж шауы маскасыз орындалады және техникалық тұрғыдан Сераикелла шауына ұқсас.
The Seraikella Chhau developed in Seraikela, when it was under the rule of Kalinga's Gajapati Rule the present day administrative headquarters of the Seraikela Kharsawan district of Jharkhand, the Purulia Chhau in Purulia district of West Bengal and the Mayurbhanj Chhau in Mayurbhanj district of Odisha. The most prominent difference among the three subgenres is regarding the use of masks. While, the Seraikela and Purulia subgenres of Chhau use masks during the dance, the Mayurbhanj Chhau uses none. The Seraikella Chhau's technique and repertoire were developed by the erstwhile nobility of this region who were both its performers and choreographers, and in the modern era people from all backgrounds dance it. In the Mayurbhanj Chhau is performed without masks and is technically similar to the Seraikella Chhau.
Тану
2010 жылы шау биі ЮНЕСКО-ның адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының тізіміне енгізілді. Одиша үкіметі 1960 жылы Сераикеллада Мемлекеттік шау би орталығын және 1962 жылы Барипада Маюрбхандж шау нритйя пратистхан мекемесін құрды. Бұл мекемелер жергілікті гурулардың, суретшілердің, демеушілердің және шау би мекемелерінің өкілдерін қатыстыратын оқу курстарын ұйымдастырады және қойылымдарға қолдау көрсетеді. Шау биі үшін маңызды Чайтра парва фестиваліне де мемлекет тарапынан демеушілік беріледі. Сангит-натак академиясы Одишаның Барипада қаласында шау биінің Ұлттық орталығын құрды.
In 2010, the Chhau dance was inscribed in the UNESCO's Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity. The Government of Odisha established the Government Chhau Dance Centre in 1960 in Seraikella and the Mayurbhanj Chhau Nritya Pratisthan at Baripada in 1962. These institutions engage in training involving local gurus, artists, patrons and representatives of Chhau institutions and sponsor performances. The Chaitra Parva festival, significant to the Chhau Dance, is also sponsored by the state government. The Sangeet Natak Akademi has established a National Centre for Chhau Dance at Baripada, Odisha.
Танымал мәдениетте
"Барфи!" хинди фильмінде Пурулия Чау көріністері бар бірнеше сахна бар.
The Hindi film Barfi! has several scenes that features the Purulia Chhau in it.
Шау маскасы
Пурулия Чау биі ЮНЕСКО-ның әлемдік мұралар тізіміне енгізілген. Пурулия Чау мен Майурбхандж Чау арасындағы басты айырмашылық – масканың қолданылуы. Пурулия Чау биінде маска қолданылады, ал Майурбхандж Чауда маска жоқ, сондықтан дене қозғалыстары мен ишараттармен бет-әлпетті көрсетеді. Дәстүр бойынша, Чау биі наурыздың ортасында, бір шаруашылық циклы аяқталып, жаңасы басталар кезде өткізіледі. Пурулия Чау бишілері мифологиялық кейіпкерлерді бейнелейтін, жерлі және театрлық маска киеді. Масканың пішіні саздан жасалып, содан соң боялып, шола және басқа да әшекейлермен безендіріледі. Пурулия Чау маскасы Географиялық көрсеткіштер бойынша тіркелген. Пурулия Чаудың ерекшелігі – масканың бірегейлігі мен дәстүрлілігі. Бұл Чау маскаларын Сутрадхар қауымының шеберлері жасайды. Маска жасау бірнеше кезеңнен өтеді. 8-10 қабаттан тұратын жұмсақ қағаз, сұйылтылған желімге малынғаннан кейін, бірінен соң бірі қалыпқа жабыстырылады. Бет пішіні саздан жасалады. Маскаға арнайы саз және мата қабаты жағылып, күнде кептіріледі. Содан кейін қалып жылтыратылып, мата мен қағаз қабаттары қалыптан бөліну алдында екінші рет күнге кептіріледі. Мұрын мен көздерге тесіктер ашылғаннан кейін маска боялып, әшекейленеді.
Purulia Chhau Dance is listed on UNESCO's world heritage list of dances. The main difference between the Purulia Chhau and Mayurbhanj Chhau is in the use of the mask. Purulia Chhau uses masks in dance, but Mayurbhanj Chhau does not have masks thereby adding facial expression with body movements and gestures. Traditionally, the chhau dance is held during mid march when one agricultural circle ends and a new circle begins. Purulia Chhau dancers wear the earthy and theatrical mask which represent the mythological characters. After making the shape of mask with clay, it is coloured and decorated with Shola and other things. The Chhau mask of Purulia is registered under Geographical Indications. As the basic difference of Purulia Chhau the mask is unique and traditional. These chhau masks are made by the artists by the Sutradhar community. The making of a mask goes through various stages. 8 10 layers of soft paper, immersed in diluted glue, are pasted one after another on the mould before the mud mould is dusted with fine ash powder. The facial features are made of clay. A special layer of mud and cloth is applied and the mask is then sun dried. After this, the mould is polished and the second round of sun drying is done before separating the layers of cloth and paper from the mould. After finishing and drilling of holes for the nose and eyes, the mask is coloured and decorated.