Сат Ох: Польшалық қарсыласушы, канадтық шануа және өмірбаянының жұмбағы
Sat-Okh
Сат Ох (Станислав Суплатoвич) – 2-дүниежүзілік соғыстағы Польша қарсыласы, жазушы. Канадaда өскенін, шауани тегінен екенін айтқан. Балалар кітаптары Еуропа тілдеріне аударылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сат Ох (шамамен 1920 – 3 шілде 2003), сонымен қатар Станислав Суплатович деп те белгілі, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Польша қарсыласының әскері болды. Канаданың Солтүстік-Батыс территориясында туған деген болжам бар, кейін ол Сат Ох есімімен өмірбаяндық балалар кітаптарын жариялады. Бұл кітаптар бірнеше еуропалық тілдерге аударылды. Ол өзін поляк шауниі деп есептеп, Канадада алғашқы ұлт өкілдерінің арасында өскенін айтты. Оның анасы поляк болған және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін онымен бірге Польшаға оралған. Соғыстан кейінгі жылдары ол Польшадағы "үндітанушылық" қозғалысының маңызды тұлғасына айналды. Оның әңгімелерінің шындыққа сәйкес келуіне қатысты көптеген даулар болды, себебі оның кітаптары Солтүстік-Батыс территориясының халықтарына тән емес мәдениет пен салты-дәстүрлерін көрсетеді.
Sat Okh (c. 1920 – 3 July 2003), also known as Stanisław Supłatowicz, was a soldier in the Polish Resistance during World War II. Purportedly born in Northwest Territories, Canada, he later published autobiographical children's books under the name Sat Okh. These were translated into several European languages. He claimed to be Polish Shawnee and to have grown up in Canada among First Nations people. His mother was Polish and returned with him to Poland before World War II. In the postwar years, he became an important figure in the Polish "indianist" movement. There has been considerable controversy as to whether his accounts were a hoax, as his books reflect culture and customs not associated with the peoples of the Northwest Territories.
Ерте өмір
Станислав Суплатович 1922 жыл шамасында канадалық поляк анасы Станислава Окулска мен шоун әкесінің ұлы ретінде туғанын айтты. Польша Ресей империясының құрамында болды; Ресей революциясынан кейін Окулска Сібірге жер аударылды. Ол шығысқа қарай қашып, Канадаға жетті. Онде ол жергілікті американдықтардың қамқорлығына ілігіп, шоун адамына үйленді және үш баласын олардың арасында тәрбиеледі. Үшінші баласы – Станислав Суплатович. 1930 жылдардың соңында Сат Ох және оның анасы Польшаға көшіп келді. Суплатович, канадалық азамат болмағандықтан, поляк азаматтығын алу үшін туылғандығы туралы куәлік жасауы тиіс болды. Осы үшін анасы оның кейбір мәліметтерін өзгертті, осылайша оның жергілікті американдық тегін жасырды.
Stanisław Supłatowicz claimed to be born in Canada about 1922 as the son of a Polish mother, Stanislawa Okulska, and a Shawnee father. Poland was within the sphere of the Russian Empire; after the Russian Revolution, Okulska was exiled to Siberia. She escaped to the east, making her way to Canada. There she was taken in by Native Americans, marrying a Shawnee man, and bringing up their three children among his people. The third child was Stanisław Supłatowicz. In the late 1930s Sat Okh and his mother moved to Poland. Because Supłatowicz, as a Native American, did not have a Canadian citizenship, he had to create a birth certificate to gain the Polish one. In order to do it, his mother changed some of his data to hide his Native American ancestry.
Әскери мансап
1939 жылы нацистік Германия Польшаға шабуыл жасады. Суплатович поляк қарсылық қозғалысына қосылды. 1940 жылы Гестапо оны тұтқындап, Аушвиц-Биркенау концлагеріне депортациялады. Лагерьге жолда келе жатқан пойызdan қашып құтылды. Суплатович Польшадағы Үй армиясына (Отандық армияға) қосылды, онда ол батылдығы мен тұзақтар құрып шайқасқа түсу стиліне байланысты Козак деген лақап атқа ие болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Суплатович бірнеше медальға, соның ішінде Батылдық орденіне ие болды. Соғыстан кейін ол коммунистік режим тарапынан Үй армиясындағы қатысуы үшін тұтқындалып, түрмеге қамалды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Польша теңіз күштеріне қабылданып, алты жыл қызмет етті.
In 1939 Nazi Germany invaded Poland. Supłatowicz joined the Polish resistance movement. He was arrested by the Gestapo in 1940 and deported to Auschwitz Birkenau. He escaped from the train transport on the way to the camp. Supłatowicz joined the Home Army in Poland, where he gained a nickname Kozak because of his bravery and fighting style based on making traps. During World War II Supłatowicz earned several medals, including the Cross of Valour. After the war he was arrested and imprisoned by the communist regime for his participation in the Home Army. After his release, he enlisted in the Polish Navy, where he served for six years.
Әдеби мансап
Сат Ох аттымен Станислав Суплатович балаларға арналған бірнеше автобиографиялық романды поляк тілінде жариялады. Олар бірнеше еуропалық тілдерге, оның ішінде орыс тіліне аударылды және бұрынғы КСРО-да кеңінен танымал болды. Кітаптар 1930 жылдары Солтүстік-Батыс территориясындағы шауни тайпасының арасында өткен бір баланың балалық шағы мен ересек өмірге қадам басқан уақытын суреттейді. Оның туындыларын зерттеген сыншылар оның көптеген сипаттамалары бұрынғы дәуірге және басқа географиялық аймақтардағы халықтарға тән алғашқы халықтардың өмірі мен салты туралы екенін айтады. Сат Ох 2003 жылғы 3 шілдеде Гданьск қаласында дүние салды.
Under the name Sat Okh, Stanisław Supłatowicz published several autobiographical novels for children in Polish. They were translated into several European languages including Russian and were very popular in the former USSR. The books describe a boy's childhood and coming of age among the Shawnee in the Northwest Territories in the 1930s. Critics and reviewers of his work have noted that many of his descriptions are of First Nations life and customs associated with an earlier time period and with peoples of other geographical locations. Sat Okh died in Gdańsk on July 3, 2003.