Кіріспе
Гүлді өсімдік, диоскорея тұқымдасына (Dioscoreaceae) жатады.
|аты = Қара қияр
|суреті = Tamus communis.jpg
|туысы = Dioscorea
|түрі = communis
|авторы = (L.) Caddick & Wilkin
|синонимдері =
Speciesbox
|name = Black bryony
|image = Tamus communis. jpg
|genus = Dioscorea
|species = communis
|authority = (L.) Caddick & Wilkin
|synonyms ref =
Сипаттама
Бұл 2-4 метрге дейін өсетін, сабақтары сағат тіліне қарсы айналып өсетін, көтерілгіш шөптесін өсімдік. Жапырақтары спираль бойынша орналасқан, жүрек пішіндес, ұзындығы 10 см-ге дейін, ені 8 см-ге дейін, ал жапырақ сабағы 5 см-ге дейін жетеді. Өсімдік екі үйлі, яғни аталық және аналық гүлдері бөлек-бөлек өседі. Гүлдері жеке-жеке көзге түспейді, жасыл сары түсті, диаметрі 3-6 мм, алты жапырақтан тұрады; аталық гүлдері 5-10 см ұзындықтағы жұқа шоғырларда, аналық гүлдері қысқарақ топтамаларда орналасқан. Жемісі – 1 см диаметріндегі жарқыраған қызыл жидек. Оның ірі түйірі, өсімдіктің қалған бөліктері сияқты, улы.
Тарату
Dioscorea communis Оңтүстік және Орталық Еуропа, Солтүстік-Батыс Африка және Батыс Азияда, Ирландиядан Канар аралдарына дейін, шығысқа қарай Иран мен Қырымға дейін табиғи түрде өседі және кеңінен тараған.
Тіршілік ету ортасы
Dioscorea communis – теңізден тауларға дейінгі орманның төменгі қабатында өсетін, көбінесе тығыз ормандарда кездесетін, бірақ шалғындар мен тікенді бұталардың арасында да табиғатында өсетін өсімдік.
Қолданылуы
Қара брияның барлық компоненттері, түйірлері қоса алғанда, сапонин қорғанысынан уытты болып келеді, сондықтан оны әдетте ішке қабылдамайды. Дегенмен, оны көгалдар мен қабынулы буындарға сырттан қолдануға болады. Қара брияны жергілікті түрде қолданғанда сақтық таныту қажет, өйткені өсімдік ауыртпалы күйдіктерге себеп болуы мүмкін. Зерттеулер нәтижесінде жидек шырыны мен тамырсабаларында кальций оксалаты және гистаминнің шоғырланғаны анықталды, бұл қара бриямен байланысты тері тітіркенуіне және контактты дерматитке әкелуі мүмкін.
Химия
Резеңкеде фенантрендер қамтылған (7 гидрокси 2,3,4,8 тетраметоксифенантрен, 2,3,4 триметокси 7,8 метилендиоксифенантрен, 3 гидрокси 2,4 диметокси 7,8 метилендиоксифенантрен, 2 гидрокси 3,5,7 триметоксифенантрен және 2 гидрокси 3,5,7 триметокси 9,10 дигидрофенантрен).