Кіріспе

Теңіз шатыры

"Мас теңізші", сондай-ақ "Мас теңізшімен не істейміз?" немесе "Up She Rises" деп те белгілі, – дәстүрлі ағылшын теңіз шатыры, ол "Руд халық әндері индексінде" №322 ретінде тіркелген. Бұл ән кем дегенде 1830 жылдардан бері ағылшын желкенді кемелерінде орындалып келген. Әннің сөзі әртүрлі болып келеді, бірақ көбінесе "Ертеңгі таңда мас теңізшімен не істейміз?" деген сұраққа ұқсас нұсқаулар кездеседі. Орындаудың кейбір стилінде әрбір келесі шумақ мас теңізшіні аяздату немесе жазалау әдісін ұсынады. Басқа стильдерде түрлі адамдар туралы қосымша сұрақтар қойылып, оларға жауап беріледі. "Мас теңізші" 20-шы ғасырда теңізші емес адамдар арасында танымал ән ретінде қайта жанданып, кең көрермендер арасында шатыр репертуарының ең танымал әндерінің біріне айналды. Ол көптеген музыканттар орындап, жазбаға түсірген, сондай-ақ танымал мәдениетте жиі пайда болған.

Шығуы мен әуені

Әннің авторлығы мен шығу тегі белгісіз, бірақ оның аккордтық прогрессиясы мен мелодиялық тізбектер үстінен қайталама мәтін қолдануына байланысты "Óró sé do bheatha abhaile" дәстүрлі ирланд халық әнімен ұқсастықтары бар. Ән дорийлік ладта жазылған.

Халық әндері

"Drunken Sailor" әнінің тарихы кем дегенде 1900 жылдарға дейін созылады, ол кезде ол құрлықта кең таралған ән ретінде қабылданды және Итон колледжінде ән айту репертуарына енді. Англияның басқа аймақтарында 1910 жылдары ер адамдар Лондонның Savage клубында жиналғанда оны жиі орындаған. Бұл ән Америкада да танымал болды. 1915 жылы Орта Батыстағы "халық әндері" каталогында орын алды, онда ол "бір түрлі дөңгелек би" билегенде орындалғандығы айтылды. "Drunken Sailor" әніне халықтың қызығушылығының артуын көрсететін тағы бір дәлел – АҚШ-тың "Old Time" скрипкашысы Джон Балтцеллдің 1923 жыл шамасында жазған "Drunken Sailor Medley" әні. Әннің ағылшын-ирландиялық американдық би күйлерімен байланысы оны сол стильде қайта өңдеуге мүмкіндік берді, себебі Балтцелл оны дөңгелек билер жинағына қосты. Классикалық композиторлар да осы әнді өз шығармаларында пайдаланды. Австралиялық композитор Перси Грейнгер оны "Scotch Strathspey And Reel" (1924) шығармасына енгізді. Малкольм Арнольд оның мелодиясын "Үш шаңырақ" (Three Shanties) атты аспаптық квинтет үшін жазған шығармасында (Op. 4, 1943) қолданды. 1920 жылдардан бастап теңізшілердің әндері туралы жазылған көптеген мақалалар мен жинақтар құрлықта шаңырақ ән салуға деген қызығушылықты қайта жандандырды. Осылайша, Р.Р. Терридің өте танымал шаңырақтар жинағы, 1920 жылдары коммерциялық жазбаларда шаңырақтарды орындау үшін пайдалы ресурс ретінде қолданылды және 1961 жылы Роберт Шоу хоры оны пайдаланды. Норман Любофф хоры 1959 жылы әнді "What'll we do ?" деген сөздермен жазды, бұл оның әдеттен тыс айтылуы болды. Бұл әннің мелодиясы Фред Каан жазған "Бізде есекке мініп жүретін патшамыз бар" (We Have A King Who Rides A Donkey) атты Ұлтық және Пасха гимнімен бірдей.

Белгілі жазбалар мен орындаушылықтар

Ән Black Lagoon, The King's Singers, Pete Seeger, The Blaggards, U.K. Subs, The Bolokos, Malinda Kathleen Reese, Nathan Evans және ең бастысы The Irish Rovers сияқты көптеген орындаушылармен жазылған. Ол сондай-ақ Фриц Шпиглдің BBC Radio 4 UK Theme бағдарламасындағы контрапункт бөлігінің бір бөлігін құрайды, онда ол Greensleeves әнімен бірге орындалады. Әннің аккордеонда орындалған нұсқасы Nickelodeon телесериалында, көбінесе Krusty Krab көріністерінде қолданылады. Сондай-ақ, бұл ән Camp Lazlo Tree Hugger мультсериалында да ойнатылды. Айта кетейік, кейбір нұсқаларында "мастық теңізшімен не істеуге болады" деп әндейді. 50 жылдан астам уақыт бойы The Irish Rovers әнді концерттерінің соңында орындап келеді. Олардың әннің бірнеше жазбасы, кейде "Weigh Hey and up She Rises" деген атпен YouTube-та кеңінен таралды. Жауап ретінде топ 2012 жылы "Drunken Sailor" альбомын шығарды, онда атау трекі және "Whores and Hounds" деп аталатын, "мастық теңізшінің" ерте өмірін баяндайтын преквел бар. Әннің инструменталды ремиксі Rayman Raving Rabbids 2 DS нұсқасында естіледі. Дон Янс 1960-шы жылдардың басында бірнеше хор музыкасы антологияларына енген әнге аранжировка жасады. Аранжировканы алғаш рет The Idlers жазды, және жылдар бойы Yale Alley Cats сияқты бірнеше студенттік топтар орындады. Pere Ubu тобының 1978 жылғы "Caligari's Mirror" әні "Drunken Sailor" әнінің постпанк үлгідегі өңдеуі. Канадалық фолк-тобы Great Big Sea 1993 жылы дебюттік альбомы Great Big Sea үшін басқа Ньюфаундленд фолк-әндерімен бірге осы әннің каверін жазды. Капитан Трактордың әнінің нұсқасы 1990-шы жылдардағы Due South қылмыстық комедиялық драмалық телесериалының саундтрегінде пайда болды. 1998 жылғы "Трумен шоуы" фильмінде Джим Кэрри ойнаған Трумэн Бербанк фильмнің соңында дауыл кезінде қайықпен жүргенде бұл әнді шырқады. LeperKhanz тобы Tiocfaidh Ár Lá (2005) альбомына әннің нұсқасын жазды. Дуайт Шрут "Офис" (АҚШ нұсқасы) 2-ші маусымның 11-ші эпизодындағы "Booze Cruise" эпизодында қайық айдап жатқанына сеніп, осы әннің бір бөлігін айтады. Бұл әуенді NFL Films композиторы Сэм Спенс "Up as She Rises" трекі үшін де пайдаланған. Тим Карри 1996 жылы Джим Хенсон студиясының "Маппет қазына аралы" фильмінде Лонг Джон Сильверді ойнағанда осы әннің бір бөлігін орындады. Әннің нұсқасы 2012 жылғы Dishonored видео ойынында пайда болды. Бұл нұсқа "Мас кит аулаушы" деп аталады, ол бейне ойынның әлеміне байланысты, онда кит аулау маңызды сала болып табылады. Бұл нұсқадағы тармақтардың барлығы кит аулаушының өлімімен аяқталады, мысалы "кешкі аспанға аш егеуқырларға жем беріңіз" (тақырыбындағы маңызды сюжеттік желіге сілтеме). Шон Дагер, Михель Шрей және Нильс Браунның әннің тағы бір нұсқасы 2013 жылғы Assassin's Creed IV: Black Flag әрекет және дағды ойынында пайда болды. Британдық Lord Rockingham's XI тобы бұл әуенді өздерінің "Long John" аспаптық әнінің негізі ретінде пайдаланды. Ресейлік "Аквариум" тобы "Мас теңізшімен не істеуге болады?" деген әнді жазды. Ринго Старрдың "You're Sixteen" әнін орындауында әннің соңында Старрдың хорды орындағанын естиді. 2019 жылғы "Fisherman's Friends" фильмінде шын оқиғаға негізделген Корнуолл балықшыларының тобы әнді поп-чарттарға жетіп, бүгінгі күнге дейін гастрольдік сапарларға шығады. Ән соңғы титрлерде де маңызды орын алады. "Жабайы батыс" эпизодындағы "Мигельитоның кек алу түні" сериясында Майкл Данн осы әнді орындады. Tiny Tina's Wonderlands видео ойынында ойыншы әннің вариациясын орындаған скелет-пиратпен кездеседі. "Мас теңізші" сөздері "funky whaler" сияқты рифмалы сөздермен ауыстырылады. Немецтік Dschinghis Khan поп-тобы 1981 жылы шыққан Wir sitzen alle im selben Boot альбомында әннің нұсқасын жариялады.

"early" сөзінің айтылуы

Қазіргі заманғы қойылымдарда "ерте" сөзі көбінесе URLeye ('/ɜːr//l//aɪ/') деп айтылады. Дегенмен, 19-шы ғасыр мен 20-шы ғасырдың басындағы жарияланымдарда ерекше немесе халықтық айтылуы туралы ешқандай мәлімет жоқ. Қолжетімді барлық жазбалардың көп бөлігі, соның ішінде 1920-жылдардағы Джеймс Мэдисон Карпентердің жазбалары URLay айтылысын қолданады. Алайда, Карпентердің Солтүстік Каролина штатының Олин қаласынан шыққан Том Лири деген адамның жазбасы, оны онлайн тыңдауға болады, осы айтылымды қолданады. Опера әншісі Леонард Уоррен 1947 жылдың шілдесінде әнді URLeye айтылысымен жаздырды. Кейін, 1956 жылғы оның танымал жазбасында Бурл Айвс та "ерте" сөзін URLeye деп айтты. Әсерлі шұңғырлар жинаушысы Стэн Хугилл (1961 ж.) бұл сөз әрқашан "/ɜːr//l//eɪ/ URLay" деп айтылатынын жазды.