Кіріспе

Шри-Ланка судьясы Марк Дамиен Хью Фернандо, ПК (27 ақпан 1941 жыл – 20 қаңтар 2009 жыл) – заңгер және Шри-Ланка Жоғарғы Сотының бұрынғы судьясы. Ол 20 қаңтар 2009 жылы ұзаққа созылған қатерлі ісіктен кейін қайтыс болды. Ол сот тәуелсіздігі мен кәсіби адалдықты қорғаған судья ретінде танымал болды. Марк Фернандо судьясы қабілетті және ар-намысты заңгерлердің бір буынын тәрбиелеуге көмектесті. 1990 жылдардың басында, Заң білімі кеңесінің мүшесі болған кезде, судья Фернандо заңгерлік тәжірибе бағдарламасын бастады, бұл бағдарлама соңғы емтихан нәтижелерін күтіп отырған заң студенттеріне заңгер ретінде біліктілік алуға көмектесуге арналған еді. Оның пікірінше, заңгер дұрыс құқықтық кеңес беру үшін заңнан басқа да салалар туралы білуі керек: мысалы, клиентке компания құру туралы кеңес беруді сұраған заңгер компания туралы заңнамамен танысудан өзге, қаржы, есеп, адам ресурстарын басқару және т.б. салаларда да білімді болуы тиіс. Сол кездегі Заң колледжіндегі білім беру жүйесінде барлық қажетті білімді беру мүмкін болмағандықтан, тәжірибе бағдарламасы заң студенттерін жеке секторда және заңның түрлі салаларына маманданған тәжірибелі мамандармен алты айға орналастыруға бағытталды. 1988 жылы Жоғарғы Сотқа тағайындалғаннан кейін ол Конституцияның негізгі құқықтар бөлімінде кепілденген құқықтар мен бостандықтарды қорғаушыға айналды. Оның сөз бостандығына, ақпарат алу құқығымен байланысына қатысты шешімдері, сондай-ақ азаматтардың үкіметті сындау және бейбіт протест жасау құқығын қорғауы жиі сілтеме жасалады. Марк Фернандо судьясына "Transparency International" Шри-Ланканың жылдық Ұлттық адалдық сыйлығының аясында "Өмір бойы адалдық үшін ерекше сыйлық" табыс етілді.

Білім және ерте мансап

Фернандо 1941 жылғы 27 ақпанда ұзақ сот тарихы бар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі – бұрынғы бас судья Г. Н. Г. Фернандо, ал атасы, судья В. М. Фернандо да Жоғарғы Сотта қызмет еткен. Ол Коломбо 10-дағы Сент-Джозеф колледжінде білім алды және Сейлон университетінің Перадения бөліміне түсті. 1963 жылғы шілдеде Жоғарғы Соттың адвокаты болып ант берді. Фернандо алғашқыда Х. В. Джаявардене кеңсесінде жұмыс істеді. Ол адвокат ретінде өте қабілетті екенін көрсетті және 1985 жылғы қаңтарда "Жібек" атағымен марапатталды. Ол президент Ж. Р. Джаявардене кезінде 1978 жылғы Конституцияны дайындаған заңгерлердің бірі ретінде танымал.

Отбасы

Фернандо мен оның әйелі Пам үш баласы болды: қызы Таня және екі ұлы – Сохан мен Сурен.

Адам құқықтары қорғаушысы

Фернандо мансабында азаматтардың сайлау құқығы, сөз бостандығы және азаптау, еріксіз ұстау және қамаудан бостандық құқығын қорғайтын көптеген сот шешімдерін шығарды. Әділет Марк Фернандоның дүниеден озғанына байланысты Заң факультетінің түлектер қауымдастығы (ЗФТҚ) арнайы мәлімдеме жасап, былай деді: "Бұл елдегі құқықтық ілімнің дамуына судья Фернандодан артық үлес қосқан судья болмаған шығар. Конституциялық құқықтан Негізгі құқықтарға дейін, Мүлік құқығынан Қылмыстық құқыққа дейін, оның өткір зиялылығы заманауи сындық құқықтық ойлаудың шедеврлеріне айналған сот шешімдерін тудырды".

Отставка

2005 жылы Фернандо Жоғарғы Соттан мерзімінен бұрын зейнетке шықты, өкілеттік мерзімі аяқталуға екі жарым жыл қалғанда. Ол сол кезде сотта ең ұзақ қызмет еткен судья еді. Карьерасының соңына қарай Бас судья Сарат Н. Силва оны Парламентке ұсынылған заң жобаларының конституциялықтығын қарау отырыстарынан шеттетіп жіберді. Фернандоны өкілеттік мерзімін толық аяқтауға көндіру үшін үлкен қол қою науқаны ұйымдастырылды. Қол қойғандардың арасында саяси спектрдің кең өкілдері, адвокаттар, заң студенттері, сондай-ақ будда, католик, англикан және методист шіркеулерінің басшылары болды. Азиялық Адам Құқықтары Комиссиясы судья Марк Фернандоның отставкасына қатысты мәлімдеме жасап, Шри-Ланка Жоғарғы Сотының аға судьясының мерзімінен екі жарым жыл бұрын зейнетке шығуы қауіпті үрдіс басталып келе жатқанын көрсетеді, бұл елдегі тәуелсіз сот жүйесінің және заң үстемдігінің ыдырауының нақты белгісі.