Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ашшур раби II, жазуы маш шур ГАЛ би, "((құдай) Ашшур ұлы", б.з.д. 1012–972 жылдары Ассирия патшасы болды. 41 жылдық ұзақ билігіне қарамастан, Ассирия патшаларының арасындағы ең ұзақ билегендердің бірі болғанымен, кейінгі дереккөздердегі оның жеңілістері туралы сирек және лаконикалық мәліметтерге қарағанда, оның билік етуі бақытсыз болған сияқты.
Aššur rabi II, inscribed maš šur GAL bi, "(the god) Aššur is great," was king of Assyria 1012–972 BC. Despite his lengthy reign (41 years), one of the longest of the Assyrian monarchs, his tenure seems to have been an unhappy one judging by the scanty and laconic references to his setbacks from later sources.
Өмірбаян
Ол бұрынғы Ассирия монархы Ашшурнасирпал I-нің кіші ұлы болды. Ол өзінің жүрек туысы Ашшур-нерари IV-тің қысқа, алты жылдық билігінен кейін таққа отырды. Егер осы мұрагерлік туыстарының ағалары жасаған бұрынғы билікті басып алулар сияқты болса, онда бұл оқиға зор күш көрсетумен өткен болуы мүмкін. Ассирия патшалар тізімі оның таққа отыруын және әулетін жазады, бірақ басқа ешқандай ақпарат берілмейді. Ниневиядағы Иштар храмының бөлігі – Бит-нати құрылысы, II Ашшур-насир-аплидің (883–859 ж.б.д.) өзінің жөндеу жұмыстарын еске алу үшін арналған конустың жазуында қалдырылған. Арамалықтар өзеннен өтіп, автономды, бірақ байланысты елді мекендер желісін құрғанда, Орта Евфраттағы бірнеше Ассирия елді мекендері оларға қарады. Шулману-ашареду III Ана Ашшур утер асбат (Питру, мүмкін Телл Ашхарие) және Муткину қалаларының жоғалуын еске алды, бұл қалалар бұрын Тукульти-апил-Эшарра I шамамен жүз жыл бұрын басып алып, отарлаған еді. Ол өзінің бір жазуында былай деді: «Ашшур-раби (II) патшалығы кезінде Арам (Сирия) патшасы [екі қаланы] күшпен алды – мен оларды қайта жаңарттым. Мен олардың арасына Ассириялықтарды орналастырдым». Арам патшасы (šar4 KUR a ru mu) Оңтүстік Сириядағы Зобтың Хададезері болмауы мүмкін, бірақ Ханигальбатта немесе оның жанындағы Солтүстік Арамдық патшасы болған болуы керек. Оның билігі батысқа қарай Харбур өзеніне дейін созылды, бұл Шәдиканнидің шаңгуы немесе әкімі Бел-эрештің цилиндрінде жазылған, бұл басқа жерлерде бейнеленген Ассирияның шегінуі мен құлдырауы туралы суретке қайшы келеді. Оның дәуірі оның замандастары, Симбар-Шипақтың (1025–1008 ж.б.д.) және Набу-мукин-аплидің (978–943 ж.б.д.) билігіне дейін созылуы керек, бірақ осы хронологияны нақтылауға көмектесетін заманауи байланыс туралы ешқандай дәлел жоқ. Синхрондық патшалар тізімі оның замандасын Вавилон патшасы Ширикти-шукумуна деп атайды, ол шамамен 985 ж.б.д. үш ай ғана биледі. Ашшур-раби билігінің ортасында Кашшу-надин-ахи (шамамен 1006–1004 ж.б.д.) кезінде қатты қиындықтар мен ашаршылық тіркелді, бұл Арамдықтардың көші-қонының себебі болуы мүмкін. Одан кейін таққа оның ұлы, сондай-ақ белгісіз Ашшур-реши-ишши II отырды, ол бес жыл биледі.
He was a younger son of the earlier Assyrian monarch, Aššurnaṣirpal I. He succeeded his nephew Aššur nerari IV's brief six year rule, and if this succession was like earlier usurpations by uncles of their nephews, it would have been a violent affair. The Assyrian Kinglist records his accession and genealogy but provides no further information. His construction of the Bit nathi, part of the temple of Ištar in Nineveh, was recalled in a dedicatory cone of Aššur nāṣir apli II (883–859 BC) commemorating his own repair work. Some Assyrian settlements on the Middle Euphrates were lost to the Arameans as they were able to cross the river and establish a network of autonomous but interrelated settlements that began to encroach on the Assyrian heartland. Šulmānu ašarēdu III recalled the loss of Ana Aššur utēr aṣbat (Pitru, possibly Tell Aushariye) and Mutkinu, two towns close to Til Barsip, which had originally been taken and colonized by Tukultī apil Ešarra I around a hundred years earlier; in one of his inscriptions: "At the time of Aššur rabi (II), king of Assyria, the king of Aram (Syria) took [two cities] by force—I restored these cities. I installed the Assyrians in their midst." The king of Aram (šar4 KUR a ru mu) is unlikely to have been Hadadezer of Zobah, in southern Syria, but a northern Aram, in or near Ḫanigalbat. His authority continued to stretch as far west as the Ḫārbūr river as recorded on the cylinder of Bel ereš, a šangû or governor of Šadikanni, somewhat contradicting the picture of Assyrian retreat and decline painted elsewhere. His era must have stretched from the reigns of his Babylonian contemporaries, Simbar Šipak (1025–1008 BC) to Nabû mukin apli (978–943 BC), although there is no extant contemporary proof of contact which might help fix this chronology more precisely. The Synchronistic Kinglist gives his contemporary as Širikti šuqamuna, a king of Babylonia who reigned just 3 months c. 985 BC. Severe distress and famine was recorded under Kaššu nādin aḫi (c. 1006–1004 BC), the midpoint in Aššur rabi's reign, and this possibly points to the underlying cause of the Aramean migration. He was followed on the throne by his son, the equally obscure Aššur reši išši II, who ruled for five years.