Кіріспе

Роджер Зелазнидің "Ұйқы шебері" (1966) романы, бастапқыда "Ол қалыптастырушы" атты повесть ретінде жарияланған, американдық жазушы Роджер Зелазнидің ғылыми-фантастикалық романы. Зелазни бұл романды "Октябрьдің иддері" деп атауды жоспарлаған. Ол 1965 жылғы "Небула" сыйлығын үздік повесть үшін жеңіп алды (Брайан У. Алдисстің "Салива ағашы" повесімен бірдей марапатталды).

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Ұйқы шебері" болашақтағы әлемде орын алады, онда халық санының артуы мен технологияның күші адамзатты өз салмағының астында психологиялық тұрғыдан тұншықтырып, салыстырмалы физикалық жайлылықта өмір сүргізеді. Бұл – психотерапиялық инновацияларға толы, мысалы, басты кейіпкер Чарльз Рендер маманданған "нейроқатысу терапиясы" сияқты жаңалықтарға дайын әлем. Нейроқатысу кезінде науқас аналитик ақылымен тікелей басқарылатын алып симуляцияға қосылады; аналитик науқаспен бірге армандар – қорқыныштар, тілектердің орындалуы және т.б. құру үшін жұмыс істейді, бұл науқастың жасырын невроздарын анықтауға және кейбір жағдайларда тікелей араласуға мүмкіндік береді. (Мысалы, қиял әлеміне батып, өзін жоғалтқан адам оның Рендердің қолымен толығымен жойылғанын көреді де, осылайша оған деген құмарлығынан "айығады".) Рендер өз саласының жетекшісі, ерекше мәселесі бар науқасты қабылдайды. Айлин Шалоттың өзі нейроқатысу терапевт болуға ниеттеніп, бірақ туа біткен соқырлығы оған кедергі келтіреді. Ол пациенттері сияқты визуалды сезімді бастан өткермегендіктен, олар үшін сенімді визуалды армандар құра алмайды; шын мәнінде, көздерге қызғану сезімінен туған невротикалық құштарлығы, пациенттерінің көздері арқылы көруге деген қалауы оны тиімді емдеуден тоқтатуы мүмкін. Алайда, ол Рендерге, егер тәжірибелі нейроқатысу терапевт онымен жұмыс істеуге келіссе, оны бақыланатын ортада визуалды стимулдардың толық спектріне таныстыра алатынын, бұл мәселеге байланысты емес, және оған мансабын жалғастыруға мүмкіндік беретінін түсіндіреді. Өзінің саналы ойы мен әріптестерінің кеңесіне қарамастан, Рендер емдеуге келіседі. Бірақ олар алға жылдамдаған сайын Айлиннің визуалды стимулға деген құштарлығы артып, ол Рендердің еркіне қарсы өз ықпалын күшейтіп, оны өзінің армандарына сіңіре бастайды.

Басқа медиа

1981 жылы Зелазни "The Dream Master" романы негізінде фильмнің жоспарын жасады, оны 20th Century Fox сатып алып, кейін "Dreamscape" фильміне дамытты. Ол жоспарды жазғанымен, сценарий мен әңгімесін жасамағандықтан, титрде оның аты көрсетілмеді. Оның атын титрден өшірген деген қауесеттер негізсіз.