Кіріспе
1959 жылғы Норман О. Браунның «Өмір өлімге қарсы: Тарихтың психоаналитикалық мағынасы» (1959; екінші басылым 1985) – американдық классик Норман О. Браунның кітабы. Кітапта автор Зигмунд Фрейдтің еңбектерін радикалды түрде талдап, сынға алады, репрессияланбаған өркениеттің теориялық негізін беруге тырысады, психоанализ бен Мартин Лютердің теологиясы арасындағы параллельдерді зерттейді және батыс діни ой-санасындағы революциялық тақырыптарды, әсіресе Якоб Бёме мен Уильям Блейктің дене мистикасын қарастырады. Бұл кітаптың жазылуына философ Герберт Маркузе Браунға Фрейдті оқуды ұсынғаннан кейін туған психоанализге деген қызығушылық себеп болды. Кітап, Норман Подхорец оны сыншы Лайонел Триллингке ұсынғаннан кейін танымал болды және 1966 жылға дейін елу мыңнан астам данасы сатылды. Ол Маркузенің «Эрос және өркениет» (1955) және философ Мишель Фуконың «Ақылсыздық және өркениет» (1961) сияқты еңбектерімен салыстырылды, Браунның мақсаттары Фуконың мақсаттарымен үндес екені байқалды. «Өмір өлімге қарсы» ХХ ғасырдың көрнекті ғылыми еңбектерінің бірі деп есептелсе де, кейбір сыншылар оны «Эрос және өркениеттен» кем салмақты деп санайды, ал Браун Фрейдтің теорияларын дұрыс түсінбегені үшін сынға ұшырады. Оның ниеттеріне қарамастан, Браунның аргументтері сексуалдық репрессияның биологиялық тұрғыдан сөзсіз екенін көрсетеді деген пікір айтылды. Кейін Браун «Өмір өлімге қарсы» кітабының бір бөлігін «өте жас» деп бағалап, «Махаббат денесі» (1966) кітабын осы кітапқа байланысты пайда болған жақтастарын жаңылыстыру және оның позицияларын жою мақсатымен жазғанын мәлімдеді.
Life Against Death: The Psychoanalytical Meaning of History (1959; second edition 1985) is a book by the American classicist Norman O. Brown, in which the author offers a radical analysis and critique of the work of Sigmund Freud, tries to provide a theoretical rationale for a nonrepressive civilization, explores parallels between psychoanalysis and Martin Luther's theology, and draws on revolutionary themes in western religious thought, especially the body mysticism of Jakob Böhme and William Blake. It was the result of an interest in psychoanalysis that began when the philosopher Herbert Marcuse suggested to Brown that he should read Freud. The book became famous when Norman Podhoretz recommended it to the critic Lionel Trilling, and over fifty thousand copies had been sold by 1966. It has been compared to works such as Marcuse's Eros and Civilization (1955) and the philosopher Michel Foucault's Madness and Civilization (1961), and Brown's objectives have been seen as being the same as Foucault's. Though Life Against Death has been called one of the great nonfiction works of the 20th century, some critics have found it of lesser weight than Eros and Civilization, and Brown has been criticized for misinterpreting Freud's theories. It has been suggested that, despite his objectives, Brown's arguments imply that sexual repression is biologically inevitable. Brown later called parts of Life Against Death "quite immature" and wrote of his Love's Body (1966) that it was written to confuse any followers he acquired due to the book and destroy its positions.
Қорытынды
Браун "Түстерді түсіндіру" (1899) еңбегін "өзіңді-өзің біл" деген Сократ аксиомасының маңызды қолданылуы және дамытуы ретінде жоғары бағалады, бірақ "Тотем және табу" (1913) жұмысын сынады. Онда Фрейд психосексуалдық даму сатыларын тарих сатыларымен байланыстырып, тарихты "жетілу процесі" ретінде қарастырады. Браун бұл көзқарасты "он сегізінші ғасырдың оптимизмі мен рационализмінің қалдығы" деп есептеді және оны тарих пен психоанализ тұрғысынан жеткіліксіз деп санады. Ол философ Стюарт Хэмпширді Фрейд пен философ Барух Спинозаны салыстырып, терең талдау жасағаны үшін "Спиноза" (1951) еңбегінде бағалады, бірақ Хэмпшир олардың арасындағы маңызды айырмашылықтарды, мысалы, Фрейдтің дуализмін толыққанды мойындамайтынын айтты.
Бастапқы және басылым тарихы
Классикалық зерттеулердегі Браун, Франкфурттағы Әлеуметтік зерттеулер институтына қатысқан философ Герберт Маркуздың ықпалымен психоанализге қызығушылық танытты. Маркузе Франкфуртта болған кезінде Фрейдпен тікелей байланысты болмаған, бірақ 1950-ші жылдары психоанализге көбірек назар аударды және 1953 жылы Браунға Фрейдті оқуды ұсынды. "Марксистік дүниеден кейінгі" жаңа әлемге қадам басуды көздеген Браун, Генри Уоллестің 1948 жылғы президенттік сайлаудағы сәтсіздігінен кейін саясатқа деген қызығуын жоғалтқандықтан психоанализге бет бұра бастады. "Өлімге қарсы өмір" атты еңбегінде Браун 1953 жылдан бастап Фрейдті мұқият зерттей бастағанын, себебі ол адам табиғатын және адамзаттың болашақ перспективаларын қайта қарастыру қажеттігін сезінгенін жазды. Протестантизмнен мұра еткен ар-ұжданы туралы айта келе, Браун интеллектуалды еңбектің мақсаты адамзаттың азаптарын азайту немесе тоқтату болу керектігін жеткізді. Браун кітабын жаңа идеялар мен мүмкіндіктерді қарастыруға дайын баршаға арнады. Ол психоанализ, антропология және тарихты синтездеуді ұсынды, бұл бағыттағы аналитик Геза Рохаймның еңбегін Фрейдтің жұмысына қарағанда екінші орындағы маңыздылығымен бағалады. Браун сондай-ақ Маркузедің "Эрос және өркениет" (1955) кітабын "Вильгельм Райхтың қасіретті тәжірибесінен кейін репрессияны жою мүмкіндігін қайта ашқан алғашқы кітап" деп жоғары бағалады. Тарихшы Пол Робинсонның сөзіне сүйенсек, Рейх және Рохайм сияқты радикалдар психоанализдегі азшылық көзқарасын ұсынды, ал 1940-шы жылдары Еуропа мен Американың зиялы қауымдастығы оны көбінесе консервативті деп қарады. Психоаналитикалық қозғалыстан тыс сыншылар Фрейдті консерватор ретінде қарастырды. Солшыл психоаналитик Эрих Фромм өзінің "Қорыққан адам" (1942) еңбегінде психоаналитикалық теорияның бірнеше аспектілері саяси реакцияның мүдделерін қамтамасыз ететінін, оңшыл жазушылардың пікірін растады. Социолог Филип Рифф "Фрейд: Моральшілдің санасы" (1959) атты еңбегінде Фрейдті адамдарды қашан да бақытсыз болатын тағдырларына мойынсұнуға шақырған көрнекті тұлға ретінде бейнеледі. 1950-ші жылдары Маркузе мен Браун, Триллингпен бірге "Фрейд және біздің мәдениетіміздің дағдарысы" (1955) еңбегінде Фрейдтің бұл түсіндірмесіне қарсы шықты. Олар Фрейд өркениет үшін жоғары құн төленгенін көрсеткенін және Фрейдтің сыншылдығын оның кейінгі метатарихи зерттеулерінде табуға болатынын сендірді, бұл зерттеулер ортодоксалды талдаушылар тарапынан ғылыми емес, ал неофрейдшілер тарапынан реакциялық деп есептелді. Маркузе мен Браунның жалпы көзқарастары ұқсас болды және олар ең көп назарды бір-біріне аударды. Олар Фрейдтің "адамзаттың жалпы неврозы" туралы метатарихи талдауындағы ұлылығын көріп, қазіргі заманғы адамның жыныстық қысым мен бақытсыз агрессияның ауыртпалығынан зардап шегетінін, психоанализдегі жасырын сыншыл бағытты ашық көрсетуге тырысты, бұл бағыт қазіргі бақытсыздықтың мәселесіне шешім ретінде репрессиясыз өркениетті уәделеді, сондай-ақ Фрейдтің психологиялық болжамдарының ең радикалды және көңіл көншітпейтінін қабылдады: жыныстықтың кең таралған рөлі және өлім инстинктінің болуы. Браун, Маркузеден айырмашылығы, күшті мистикалық бейімділікке ие болды және батыс діни ойдағы революциялық тақырыптарға, әсіресе Бём мен Блейктің дене мистицизміне сүйенді. "Өлімге қарсы өмір" алғаш рет 1959 жылы АҚШ-та Веслиан университетінің баспасында жарық көрді. 1959 жылы кітап Ұлыбританияда Routledge және Kegan Paul баспасынан да шықты. Sphere Books 1968 және 1970 жылдары оның басылымдарын жариялады. 1985 жылы тарихшы Кристофер Лаштың кіріспесімен екінші басылымы жарық көрді.