Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрылыстан жойылған динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Педопенна (яғни "аяқ қауырсыны") – Қытайдың Даохугу жатағынан табылған кішкентай, қауырсынды манираптор динозаврының туысы. Ол Археоптерикстен бұрынғы кездерде болуы мүмкін, бірақ оның табылған Даохугу жатағының жасы әлі де даулы. Көптеген зерттеулер көрсеткендей, бұл жатақтардың жасы шамамен 168 миллион жыл бұрынғы орта юра кезеңінің соңынан басталып, 164-152 миллион жыл бұрынғы соңғы юра кезеңінің басына дейін созылуы мүмкін. Педопенна атауы метатарстағы ұзын, қауырсын тәрізді қауырсындарға сілтеме жасайды; ал даохугуэнсис – голотип табылған Даохугу жерінің атауын көрсетеді. Pedopenna daohugouensis шамамен 1 метрден (3 футтан) кем ұзындықта болған болуы мүмкін, бірақ бұл түрдің тек артқы аяқтары ғана белгілі болғандықтан, нақты ұзындығын анықтау қиын. Педопенна бастапқыда паравиан тобына жатқызылған, бұл манираптор динозаврларының деинонихозаврлар мен авиаландарды (қазіргі құстардың туысы) қамтитын тобы. Алайда, кейбір ғалымдар оны нағыз авиалан ретінде қарастырған, ол деинонихозаврлардан гөрі қазіргі құстарға жақын. Соңғы кезде ол скансориоптеригидтерге жатқызылды. Жақында Anchiornithidae тұқымдасына қосылды.
Pedopenna (meaning "foot feather") is a genus of small, feathered, maniraptoran dinosaur from the Daohugou Beds in China. It is possibly older than Archaeopteryx, though the age of the Daohugou Beds where it was found is debated. A majority of studies suggest that beds probably date from between the late Middle Jurassic (168 million years ago) and early Late Jurassic Period (164 152 million years ago). The name Pedopenna refers to the long pennaceous feathers on the metatarsus; daohugouensis refers to the locality of Daohugou, where the holotype was found. Pedopenna daohugouensis probably measured 1 meter (3 ft) or less in length, but since this species is only known from the hind legs, the actual length is difficult to estimate. Pedopenna was originally classified as a paravian, the group of maniraptoran dinosaurs that includes both deinonychosaurs and avialans (the lineage including modern birds), but some scientists have classified it as a true avialan more closely related to modern birds than to deinonychosaurs. More recently, it has been recovered as a scansoriopterygid. Lately it was placed to the family Anchiornithidae.
Сипаттама
Педопеннаның аяқтары туыс троодонтидтер мен дромеозауридтердің (бірігіп Deinonychosauria тобын құрайтын) аяқтарына ұқсас болған, бірақ жалпы алғанда көнерек болған. Атап айтқанда, Педопеннаның екінші саусағы деинонихозаврлардағыдай арнайыланбаған. Педопеннада тырнақ үлкейген және екінші саусағы сәл қысқа болғанмен, ол туыстарының күшті иілген, орақ тәрізді тырнақтарындай жетілмеген. Педопенна табылған Даохугу фоссилдерін орта және соңғы юра дәуірінде деп түсіндірген Сюй Синь мен Чжан Фученг, құс тегінің мұндай көне мүшесінің болуын, сол жердегі көптеген туыс тектің көне мүшелерімен бірге, құстар Азияда пайда болған деген пікірді қолдау үшін пайдаланды.
The feet of Pedopenna resembled those of the related troodontids and dromaeosaurids (which together form the group Deinonychosauria), though were overall more primitive. In particular, the second toe of Pedopenna was not as specialized as in deinonychosaurs. While Pedopenna did have an enlarged claw and slightly shortened second toe, it was not as highly developed as the strongly curved, sickle like claws of its relatives. Xu Xing and Zhang Fucheng, who interpreted the Daohugou fossil beds where Pedopenna was found as mid to late Jurassic in age, used the presence of such a primitive member of the avian lineage, in combination with many primitive members of closely related lineages there, to support the idea that birds originated in Asia.
Қауырсын
Педопеннаның құс сияқты ерекшеліктері динозаврлар мен құстардың эволюциялық байланысын көрсететін қосымша дәлел болып табылады. Оның аяқтарында құсқа ұқсас қаңқа құрылымы болғандықтан, Педопенна метатарс (аяқ) бөлігінде ұзын қауырсын қауырсындарының болуымен ерекшеленеді. Кейбір деинонихозаврлардың да осы "арқалық қанаттары" бар екені белгілі, бірақ Педопеннаның қанаттары Микрораптор сияқты жануарлардың қанаттарынан өзгеше. Педопеннаның артқы қанаттары кішкентай және дөңгелек пішінде болды. Ең ұзын қауырсындар метатарстан сәл қысқа, шамамен 55 мм (2 дюйм) ұзындықта. Сонымен қатар, Педопеннаның қауырсыны кейбір деинонихозаврлар мен құстардың асимметриялық қауырсындарынан айырмашылығы симметриялық болды. Асимметриялық қауырсындар ұшуға бейімделген жануарларға тән екендігін ескеретін болсақ, Педопенна осы құрылымдардың дамуының бастапқы кезеңін көрсетеді. Қалдықтағы көптеген қауырсын іздері нашар болғанымен, әрқайсысының рахис және барбсқа ие екені анық, ал аяқ қауырсындарының нақты саны белгісіз болса да, олар Микрораптордың артқы қанаттарындағыдан көп. Педопеннаның қауырсындарында ұзын аяқ қауырсындарын жабатын қысқа қауырсындардың іздері де бар, бұл қазіргі құстарда кездесетін қаптамалардың болуын көрсетеді. Педопеннаның қауырсындары Микрораптордың ұқсас артқы қанаттарына қарағанда аэродинамикалық бейімделулері аз және олар аз қаттырақ көрінеді, сондықтан егер олардың қандай да бір аэродинамикалық функциясы болса, онда ол деинонихозаврлар мен құстарға қарағанда әлдеқайда әлсіз болған. Сюй мен Чжан 2005 жылы Педопеннаны сипаттағанда, қауырсындардың әшекейлік немесе тіпті қалдық болуы мүмкін екенін болжады. Мүмкін, деинонихозаврлар мен құстардың ата-бабаларында артқы қанаттар болған, бірақ кейіннен құстардың эволюциялық тармағында жоғалған, ал Педопенна осы қанаттардың функционалдық ұшу құралынан дисплейлік немесе жылу сақтау функциясына дейін азаюының аралық кезеңін көрсетеді. Бұл теорияны 2017 жылы табылған Серикорнис растауы мүмкін, ол Педопеннаға ұқсас дене бөліктерінде жұмсақ, симметриялық қауырсындары және жіпшелері бар анхиорнитид.
The bird like characteristics of Pedopenna are further evidence of the dinosaur bird evolutionary relationship. Apart from having a very bird like skeletal structure in its legs, Pedopenna was remarkable due to the presence of long pennaceous feathers on the metatarsus (foot). Some deinonychosaurs are also known to have these 'hind wings', but those of Pedopenna differ from those of animals like Microraptor. Pedopenna hind wings were smaller and more rounded in shape. The longest feathers were slightly shorter than the metatarsus, at about 55 mm (2 in) long. Additionally, the feathers of Pedopenna were symmetrical, unlike the asymmetrical feathers of some deinonychosaurs and birds. Since asymmetrical feathers are typical of animals adapted to flying, it is likely that Pedopenna represents an early stage in the development of these structures. While many of the feather impressions in the fossil are weak, it is clear that each possessed a rachis and barbs, and while the exact number of foot feathers is uncertain, they are more numerous than in the hind wings of Microraptor. Pedopenna also shows evidence of shorter feathers overlying the long foot feathers, evidence for the presence of coverts as seen in modern birds. Since the feathers show fewer aerodynamic adaptations than the similar hind wings of Microraptor, and appear to be less stiff, suggests that if they did have some kind of aerodynamic function, it was much weaker than in deinonychosaurs and birds. Xu and Zhang, in their 2005 description of Pedopenna, suggested that the feathers could be ornamental, or even vestigial. It is possible that a hind wing was present in the ancestors of deinonychosaurs and birds, and later lost in the bird lineage, with Pedopenna representing an intermediate stage where the hind wings are being reduced from a functional gliding apparatus to a display or insulatory function. this theory may be confirmed by the discovery of Serikornis in 2017, an anchiornithid with soft, symmetrical feathers and filaments on parts of the body that were similar to Pedopenna's.