Кіріспе

Нақты технологиялардың даму деңгейінің графикалық бейнелеуі

Гartner хайп циклі – американдық зерттеу, кеңес беру және ақпараттық технологиялар фирмасы Gartner әзірлеген, қолданған және танымал еткен, нақты технологиялардың даму деңгейі, қабылдануы және қоғамдық қолданылуын көрсететін графикалық бейнелеу. Хайп циклі жаңа технологиялардың даму деңгейін бес кезең арқылы графикалық және тұжырымдамалық түрде бейнелеуге мүмкіндік береді.

Бес кезең

Әрбір хайп цикл технологияның өмірлік циклының бес негізгі кезеңін қарастырады. 1. Технологияның бастауы
Технологиялық жаңа үлкен серпіліс бастау береді. Алғашқы концепциялық дәлелдемелер мен БАҚ-тың қызығушылығы айтарлықтай жариялылық тудырады. Көбінесе қолдануға жарамды өнімдер жоқ және коммерциялық тиімділігі дәлелденбеген. 2. Күшті үміттердің шыңы
Алғашқы жариялау көптеген табысқа жеткен оқиғаларды тудырады, бірақ олар көбінесе сәтсіздіктермен бірге жүреді. Кейбір компаниялар шара қолданады, ал көпшілігі ештеңе жасамайды. 3. Көңіл тонуының төңкерілісі
Тәжірибелер мен іске асырулар нәтиже бермегендіктен қызығушылық азаяды. Технологияны өндірушілер тарап кетеді немесе сәтсіздікке ұшырайды. Инвестициялар тек қана тірі қалған жеткізушілер өз өнімдерін ерте пайдаланушылардың қанағаттануына жеткізе алса ғана жалғасады. 4. Оқудың жолы
Технологияның кәсіпорынға қалай пайдалы болатынының мысалдары көбейе бастайды және кеңінен түсініледі. Технология жеткізушілерден екінші және үшінші буын өнімдер пайда болады. Көптеген кәсіпорындар пилоттық жобаларды қаржыландырады, ал консервативті компаниялар сақтық танытады. 5. Өнімділіктің жазықтауы
Негізгі қабылдау қарқын ала бастайды. Жеткізушінің өмір сүру қабілетін бағалау критерийлері нақтырақ анықталады. Технологияның кең нарықта қолданылуы мен маңыздылығы айқын түрде өзін ақтайды. Егер технология нарықтың тар саласынан асып кетсе, онда ол өсуін жалғастырады. "Хайп цикл" термині және оған байланысты кезеңдердің әрқайсысы жаңа технологияларды маркетингте кеңінен қолданылады.

Жаңа медиадағы жарнама

Хайп (терминнің жалпы медиа мағынасындағы "хайп" және оған қарсы "дебункинг" жауаптарын тудырды. Мұндай циклдарға қатысты ұзақ мерзімді тарихи перспективаны экономист Карлота Перездің зерттеулерінде табуға болады. Клиникалық фармакология саласындағы Десмонд Роджер Лоренс 70-ші жылдары дәрілерді әзірлеуде ұқсас процесті сипаттаған.)

Сындар

Хип-циклге көптеген сын айтылды, олардың ішінде ең бастысы – бұл нағыз цикл емес, оның нәтижесі технологияның өзіне емес, басқа факторларға байланысты, ғылыми негізі жоқ және технологияның даму қарқынының уақыт өте келе өзгеруін көрсетпейді. Тағы бір кемшілігі – оның қолданылу аясы шектеулі, себебі шешім қабылдау процесінде экономикалық мәселелерге басымдық береді. Ол, бизнестің табысы хип-циклмен байланысты деген тұжырым жасаса, шындығында бұл компанияның брендтік стратегиясын қалай құрғанына байланысты болуы мүмкін. Бұл сынға қосымша, «цикл» жаңа технологияларды дамытуға немесе талқылауға ешқандай пайда бермейді, тек қана бұрыннан бар тенденцияларды баяндайды. Технологиялық дайындық деңгейімен салыстырғанда нақты кемшіліктері: Цикл ғылыми емес, оны негіздеу үшін деректер мен талдаулар жеткіліксіз. (Субъективті) ұғымдар – көңілі тоймау, оқу-ағарту және үміттер арқылы технологияның қазіргі жағдайын объективті немесе нақты сипаттау мүмкін емес. Бұл терминдердің мағынасы шатастырады, технологияны не үшін қолдануға болатыны туралы қате түсінік тудырады. Пайдаланушы көңілі тоймауы мүмкін болғандықтан, көңілі тоймау сатысында технологиядан қашықтау керек пе? Технологияны келесі сатыға жылжыту үшін ешқандай нақты қадам ұсынылмайды. Бұл, серпімді жүйенің дифференциалдық теңдеу арқылы бейнеленген, өте қарапайым импульстік реакциясы сияқты көрінеді. Әлдеқимде, байқалатын мінез-құлыққа сәйкес келетін шешімдері бар жүйелік модельді құру тиімдірек болар еді. 2000 жылдан бергі Gartner хип-циклдерін талдау көрсеткендей, аздаған технологиялар ғана анық хип-циклден өтеді, ал 2000 жылдан бері қабылданған маңызды технологиялардың көпшілігі олардың қабылдану циклдерінің басында анықталмаған.